بابىن تابا بىلسە, پايدالى ت ۇلىكتىڭ ءبىرى – زەڭگى بابا. ءمۇيىزدى ءىرى قارا مالى قازاقتىڭ تۇرمىسىندا ۇلكەن ءرول اتقارعانى الىمساقتان بەلگىلى. ەتى مەن تەرىسى ءوز الدىنا, سۇتىنەن كوپتەگەن ءنارلى تاعامدار دايىندالعان. وكىنىشتىسى سول, قازىرگى كەلىندەر قوسپا, قۇرت, ىرىمشىك, تالقان, جەنت, مالتا, قويىرتپاق, سۇزبە سەكىلدى اسقازانعا جەڭىل, تەز ءسىڭىمدى تاعامداردىڭ زاتى تۇگىل اتىن دا بىلە بەرمەيدى. سيىردىڭ ءسۇتى تابيعي دارۋمەندەرگە وتە باي ەكەنىن عالىمدار نەشە مارتە دالەلدەگەن. جاستايىنان ءسۇت ىشكەن ادام جۇرەك, مي, سۇيەك, تەرى, ءتىس اۋرۋلارىنا ۇشىرامايدى. شالا تۋعان سابيلەردى تىماققا سالىپ, سيىر سۇتىمەن قورەكتەندىرۋ ارقىلى ادام قاتارىنا قوسقانىن كوزىمىز كوردى. قارا مالدى اتا-بابامىزدىڭ ەرەكشە قاستەرلەيتىنى سوندىقتان. تەرىسىن يلەپ, كيىم تىككەن. ال ەتى كوبىنە كۇندەلىكتى ءىشىپ-جەمگە پايدالانىلعان. قازىر جەكە كاسىپكەرلەر سيىر ەتىنەن ءتۇشپارا, مانتى سەكىلدى جارتىلاي دايىن ونىمدەر شىعارىپ جاتقان جوق پا؟ جاسىراتىنى جوق, قازىرگى ادامداردىڭ قارا مالعا دەگەن كوزقاراسى وزگەرگەن. باعىپ-قاعىپ وتىرعاندارى بالا-شاعانىڭ ناپاقاسىنان ارتىلمايدى. نەگە كوپ ۇستامايسىڭ دەسەڭ, سىلتاۋلارى دايىن: جەمشوپ قىمبات, اسىراۋ قيىن, ت.ت. وسىنداي ورالىمسىزدىقتاردى جۇمىرتقادان ءجۇن قىرقىپ, پايدا تابا بىلەتىن پىسىقايلار ءتيىمدى جاراتىپ ءجۇر. دۇكەن سورەلەرىندە يوگۋرت سياقتى شالا ونىمدەر مەن جاساندى قوسپالار سامساپ تۇر. تۇتىنۋشىلار ۇزاق ساقتالۋ مەرزىمىنە قىزىققانىمەن, ءنارسىز. بالانىڭ تابيعي بولمىسىنا, وي قابىلەتىنە اسەرى جوققا ءتان. ال تازا تابيعي ءسۇت ونىمدەرى ىلۋدە بىرەۋ عانا, كەزدەستىرۋ قيىن. ماسەلەن, «زەنچەنكو جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگى عانا وندىرەدى. قالعاندارى قۇرعاق ءسۇت ۇنتاقتارىن مالدانادى. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن, ونىڭ ىشىندە, مال باسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلامالار بارشىلىق. ءتورت ت ۇلىك وسىرۋمەن شۇعىلدانۋعا نيەت ەتكەندەرگە جەڭىلدىكتى قاراجات بەرىلەدى. الايدا, اۋدان توڭىرەگىندە سۇتپەن اينالىسىپ, ونى وڭدەۋ نىساندارىنا اپاراتىن كاسىپكەرلەر ساۋساقپەن سانارلىق . ەندى سەڭ قوزعالا باستاعان سىقىلدى. اۋدان اكىمى سەرىكباي ءتۇرالينوۆتىڭ قولداۋىمەن لەنينگراد اۋىلىندا ءسۇت قابىلدايتىن ورىن اشۋ جوسپارلانعان. وسى جەردە جەكەلەگەن ادامدار مەن ۇساق كاسىپ يەلەرىنىڭ بەلسەندىلىگى كەرەك-اق. مىسالدى الىستان ىزدەمەلىك. بەستەرەك اۋىلىنىڭ سولتۇستىگىندە ورنالاسقان «تاۋەكەل» شارۋا قوجالىعى سۇتپەن اينالىسا باستادى. «كوز – قورقاق, قول – باتىر». وتاعاسى ءىلياش سارسەنباەۆ – مالساق جان. بەلدى بەكەم بۋىپ, نارتاۋەكەل دەپ ەدى, شارۋاسى ءجۇرىپ سالا بەردى. شارۋا قوجالىعىنىڭ بەلدى مۇشەسى عالىمنىڭ ايتۋىنشا, كوكتەم تۋىسىمەن اۋزى كوككە جەتكەن 100-دەن استام سيىردىڭ الدى تولدەي باستاعان. تۇمسا قاشارلاردى ساۋعا يلىكتىرۋ وڭاي ەمەس. بىراق, قيىندىقسىز ءىس بىتپەيدى. «سىباعا» بويىنشا نەسيە الىپ, مال قورالارىن قالپىنا كەلتىرىپ العان. – سيىرلاردى ءوزىم ساۋىپ ءجۇرمىن. قوراعا ءتول سىيماي بارا جاتسا, ارنايى اپپارات دايىن. ساۋىنشىلار قابىلدايمىز. تابيعي سۇتكە ەشتەڭە جەتپەيدى. ءسۇت قابىلدايتىن نىسانداردى دا شەرتىپ ءجۇرىپ تاڭداپ الامىز. وزىمىزگە قولايلىسىنا تاپسىرامىز. باسەكەلەستىك دەگەن وسى! قۇر ەت-ەت دەپ قاراقۇرتشا جاپىرلاعانشا, ءسۇت وندىرۋگە دە بەت بۇرعان ءجون. كوزىن تاپساڭ – تابىس قىرۋار. باستامامىزدى اۋدان باسشىلىعى دا قولداپ وتىر, – دەدى وتاعاسىنىڭ جان جارى ساۋلە جەڭگەي اعىنان جارىلىپ. قازاقتا «نار جولىندا جۇك قالماس» دەگەن تاماشا ءسوز بار. وسى ءسوزدى سارسەنباەۆتار وتباسىنا قاراتا ايتۋعا بولادى. ەڭبەك دەسە بىلەك سىبانا كىرىسىپ, باستاعان ءىستى اقىرىنا دەيىن جەتكىزۋ, باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم ءوندىرۋ ولار ءۇشىن قالىپتاسقان داعدى دەرسىڭ.
ايبەك حورشات.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, اقجار اۋدانى.
