بۇرىندارى مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتى ورگاندارىنىڭ جۇمىسى تۋرالى قالىڭ جۇرت كوپ بىلە بەرمەيتىن. ول ادامدار كوزگە كورىنبەگەنىمەن, جۇمىستارى ءوز جەمىسىن بەرەتىن. قاندايدا ءبىر ۇلكەن قىلمىس ىسكە اسپاعان كۇيى اشىلىپ جاتاتىن. مۇنىڭ بارلىعى قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىنە بايلانىستى. ول جەرگە ەكىنىڭ ءبىرىن الا بەرمەيدى. سىناقتان سۇرىنبەي وتكەندەرى عانا سول اتاۋلى قىزمەتتىڭ قاتارىنا قوسىلادى. 1982 جىلى اقمولا وبلىسى ءبورىلى ەلدى مەكەنىنىڭ تۋماسى كەنجەبولات قوقىش ۇلى بەكنازاروۆ تا وسى ءبىر تاڭداۋلى قىزمەتتىڭ قاتارىن تولىقتىردى.
كەنجەبولات بەكنازاروۆ – تابيعاتى تازا, ادال, اقىلى مۇزداي سالقىن, جۇرەگى وتان دەپ سوققان بۋىننىڭ وكىلى. قالىڭ جۇرتشىلىققا ونىڭ ەسىمى ونىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى بولعان كەزەڭدە جاقسى تانىمال بولدى.
2000 جىلداردىڭ باسى – بيلىك پەن وپپوزيتسيانىڭ تەكەتىرەسى اشىق بايقالا باستالعان جىلدار. كەيدە اقپاراتتىق شابۋىلدار مەن ساياسي تەحنولوگيالار دا قولدانىلاتىن. ءار الۋان اقپاراتتار اعىنىنىڭ ىشىندە مەملەكەت, بيلىك, قىزمەت تۋرالى تەرىس پىكىر قالىپتاستىرۋى مۇمكىن دەرەكتەر دە كوپ بولاتىن. سوندايلارعا ناقتى تۇسىنىك بەرۋ ءۇشىن باق وكىلدەرىنىڭ الدىنا ارنايى ورگانداردىڭ رەسمي وكىلى كەنجەبولات بەكنازاروۆ شىعاتىن. ورتا بويلى, كۇمىس سامايلى, سىمداي تارتىلعان سىمباتتى دا سۇستى پولكوۆنيك سالعان بەتتە ادامداردىڭ كوڭىلىنە سەنىم ۇيالاتاتىن. قىسقا دا نۇسقا, قالىڭ جۇرتقا تۇسىنىكتى سوزدەرى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ, ارتىنان ەكىۇداي پىكىر قالدىرمايتىن. ءسويتىپ, سان قيلى ءباسپاسوز كونفەرەنتسيالارى مەن باق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر جابىق قىزمەتتىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىردى. بۇل ەلىمىزدەگى اشىقتىقتىڭ, دەموكراتيالىق قاعيدانى ۇستانۋشىلىقتىڭ ءبىر كورىنىسى بولاتىن. ونىڭ باسى-قاسىندا ك.بەكنازاروۆ ءجۇردى.
– مەن ەشقاشان ساۋالدان قاشقان ەمەسپىن. جۋرناليستەر حابارلاسىپ جاتسا, مىندەتتى تۇردە تەلەفونىمدى كوتەرەمىن. قانداي دا ءبىر ماسەلە بولسا, جاۋاپ دايىنداۋعا ۋاقىت بەرۋىن سۇرايمىن. دايىن جاۋاپ بولماعان جاعدايدا, ارينە. جۋرناليستەر دە ءسوزىمدى جەرگە تاستاماي, جاۋاپ بەرۋگە مۇرسات بەرەتىن. ولارعا ايتار العىسىم شەكسىز, – دەيدى ول.
كەنجەبولات قوقىش ۇلى مۇنداي بەت-بەدەل, سىي-قۇرمەتكە بىردەن قول جەتكىزگەن جوق. قالاۋلى قىزمەت شىڭىنا الىمدى اقىل-پاراساتى مەن تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا كوتەرىلدى. جەدەل, جاۋاپتى قىزمەتتىڭ بارلىق ساتىسىنان ءوتتى.
– قاراپايىم وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىم. جەتى اعايىندى – ەكى اپكەم, ءۇش اعام, مەن, ءبىر ءىنىم بولىپ ەرجەتتىك. ارنايى ورگانداردا قىزمەت اتقارعان ەش جاقىنىمىز جوق. اۋەلدە ۇقك-دە جۇمىس ىستەۋدى ويلاماعان ەدىم. مەكتەپتى اياقتاعاننان كەيىن اسكەرگە بارىپ, وتان الدىنداعى بورىشىمدى وتەدىم. سودان كەيىن تۋعان اۋدانىما كەلىپ, قاراپايىم جۇمىستان باستادىم. كەيىن كومسومول ۇيىمىنا قىزمەتكە تۇردىم. قوعامدىق جۇمىستاردا ايانباي تەر توكتىك. ءبىر كۇنى تسەلينوگرادتاعى قازاق تەلەارناسىنىڭ ديكتورى, جۋرناليست ەرسايىن اعام حابارلاستى. «كەنجەبولات, وسى سەن وقۋىڭ كەرەك. جوعارى ءبىلىم ال. ايتپەسە قاتارداعى جۇمىسشى بولىپ ءومىرىڭ وتەر», دەپ اقىلىن ايتتى.
سودان ءبىلىم الۋعا بەل بۋدىم. تسەلينوگراد قالاسىنا كەلىپ, فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. جوعارى وقۋ ورنىندا دا ۋاقىتتى بوس وتكىزبەدىم. وقۋدان تىس ەڭبەك ەتتىم, قوعامدىق جۇمىسقا بەلسەنە ارالاستىم. ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساعىنىڭ كومانديرى بولدىم. ماقتاۋلى كوماندير رەتىندە حالىقارالىق ستۋدەنتتىك لاگەرگە جولداما الىپ, كۋبا استاناسى گاۆانا قالاسىنا بارىپ قايتتىم. ەلگە ورالعاندا ماعان مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ كاپيتانى كەلىپ, كۋبا ساپارى تۋرالى, سونىمەن قاتار بولاشاققا جوسپارلارىم قانداي ەكەنىن سۇراستىردى. بالكىم سول كەزدە ارنايى ورگاندار مەنى كانديدات رەتىندە قاعازدارىنا ءتۇرتىپ قويعان بولۋى كەرەك», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
وقۋدان كەيىن ول ماكينسك قالاسىنا ورالىپ, مەكتەپتە ۇستازدىق ەتتى. اراعا ەكى جىل سالىپ اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنە جۇمىسقا شاقىرىلدى. قىركۇيەك ايىندا الماتىعا وقۋعا بارۋى كەرەك ەدى. سول كەزدە مقك قىزمەتكەرلەرى كەلىپ, تسەلينوگراد وبلىسىنىڭ مقك باسقارما باستىعى, سوعىس ارداگەرى, گەنەرال جاقيا سەيىتقازيەۆپەن كەزدەسۋ بولاتىنىن ايتتى. باسقارما باسشىسىمەن جان-جاقتى اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا: «سەن ابدەن ءومىر سۇرلەۋىنەن وتكەن, دايىن كادر ەكەنسىڭ. اسكەري بورىشىڭدى دا وتەپسىڭ, جۇمىس تاجىريبەڭ بار, جوعارى ءبىلىمىڭ دە بار. ءبىز سەنى قىزمەتكە شاقىرۋعا دايىنبىز. تەك سەنىڭ كەلىسىمىڭ كەرەك», دەپ تاعدىرشەشتى شەشىم قابىلداۋىنا ىقپال ەتتى. ءسويتىپ, كەيىنگى بار سانالى عۇمىرىن ارنايى ورگاندارمەن بايلانىستىردى.
العاشقى قىزمەتىن شورتاندى اۋداندىق مقك باسقارماسىندا جەدەل ۋاكىل بولىپ باستادى. سول جەردە جولىمبەت اۋلىندا «كاززولوتو» كومبيناتى ورنالاسقان. ول كەزدە جوعارى تەحنيكالىق ءبىلىمى بار ادامدار قوعامنىڭ قايماعى سانالاتىن. ولاردىڭ قىزمەتى دە جوعارى باعالاناتىن. جاس جەدەل ۋاكىل بولعان كەنجەبولات قوقىش ۇلى كاسىپورىن ادامدارىمەن بايلانىس ۇستاۋ ءۇشىن تەحنيكالىق ماماندىققا قاتىستى قولدا بار ەڭبەكتەردى وقي باستادى. كاسىپورىننىڭ العاشقى وندىرىسىنەن باستاپ, قازىرگى تىلمەن ايتقاندا, جوعارى مەنەدجمەنتىنە دەيىن بۇگە-شىگەسىنە جەتكىزىپ زەرتتەدى. ونىمەن تىلدەسكەن تەحنيكالىق مامان سۆەردلوۆسك تاۋ-كەن ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگىمەن دە شاتاستىرىپ الاتىنداي جاعدايعا جەتتى. دەگەنمەن قىزمەتىندە بارلىعى تاقتايداي تەگىس بولعان جوق. تاريحتىڭ بۇرالاڭ جولدارى دا ونى ءبىر سىناعانى بار.
– 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسى ءبىر-ەكى كۇندە اياقتالدى. بىزگە جەلتوقسان قولداۋشىلارىن «انىقتاۋ» جونىندە تاپسىرما بەرىلدى. ەكى وتتىڭ ورتاسىنداعى قىسىلتاياڭ كەز. سول كەزدە جاستارمەن اڭگىمەلەسىپ, ولاردىڭ ىشكى بۇلقىنىستارىن تەرەڭ سەزىندىم. ولاردىڭ ەشقايسىسىن ساتپادىم. ارىم تازا قالدى. جالپى, مەنىڭ جۇمىسىم تەك پروفيلاكتيكالىق باعىتتا بولدى. ەشكىم جاۋاپقا تارتىلمادى. ادال, تازا, پاتريوت بولۋ – بارلىق ادامزاتقا ورتاق دۇنيە. ال ۇلتىڭدى ءسۇيۋ – جۇرەكتىڭ ءىسى, – دەپ ەسىنە الدى قالامگەر ساردار.
ەل تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى ارنايى ورگانداردىڭ دا جاڭاشا قالىپتاسۋ كەزەڭى باستالدى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى بۇرىنعى رەپرەسسيالىق ورگان قالىبىنان حالىقتىڭ مۇددەسىنە جۇمىس ىستەيتىن قۇرىلىمعا اينالۋ ۇردىسىنە بەت بۇردى. 1995 جىلى ءار مەملەكەتتىك ورگاندا ءوزىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى بولۋى قاجەت دەگەن ۇكىمەت قاۋلىسى شىقتى. سوعان وراي ۆەدومستۆوعا سوزگە شەشەن, ساۋاتتى ءارى ىشكى سىردى سىرتقا شاشپايتىن ءوز ادامى قاجەت بولدى. ونداي ادامنىڭ جەدەل ۋاكىلدىك مەكتەبىنەن ءوتۋى دە قۇبا-قۇپ ەدى. ءسويتىپ, جوعارى باسشىلىقتىڭ شەشىمىمەن سول كەزدىڭ وزىندە جەكە قۇرامنىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن, قولىنان قالامى تۇسپەيتىن, جانى شىعارماشىلىققا جاقىن زيالى وفيتسەر ك.بەكنازاروۆ وسى جاۋاپتى قىزمەتكە تاعايىندالدى. سول كەزدەگى ۇقك توراعاسى, گەنەرال-پولكوۆنيك ءسات توقپاقباەۆتىڭ قابىلداۋىنا شاقىرىلىپ, ءبىر كۇندە جاڭا قۇرىلعان ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ باسشىسى بولىپ بەكىتىلدى. ونداعان جىل بويعى جەمىستى قىزمەتتىڭ ناتيجەسىندە ۇقك-دە «اقيقات» جۋرنالى جارىق كوردى. سونداي-اق كوميتەت قىزمەتىنە قاتىستى كوپتەگەن دەرەكتى فيلم, ارنايى سيۋجەت, سەريال, تاريحي كىتاپ باسىپ شىعارىلدى.
بۇگىندە پولكوۆنيك كەنجەبولات بەكنازاروۆ «قر ۇقك ورگاندارىنىڭ ارداگەرلەرى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى رەتىندە قالتقىسىز قىزمەتىن جالعاستىرىپ كەلەدى. ومىرلەرىن ارناۋلى قىزمەتكە ارناعان جانداردىڭ قۇقىقتارى مەن الەۋمەتتىك قورعالۋى ماسەلەلەرىمەن جۇيەلى اينالىسادى. قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىندا بولسا دا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىمەن بايلانىستى ۇزبەي, جاستاردى پاتريوتيزم رۋحىندا تاربيەلەۋ جۇمىستارىنا بەلسەنە اتسالىسىپ ءجۇر. ۇيىندە اسىل جار, ونەگەلى اكە, سۇيىكتى اتا, قىزمەتىندە سەنىمدى قارۋلاس, ادال دوس. قوعامدىق جۇمىستارعا تىنباي ارالاسىپ ءجۇرىپ, قالامىن دا قولدان تاستاعان ەمەس.
دارىن سەيىتوۆ,
جۋرناليست
