«ماحابباتقا كەرەك ەمەس كىرىسپە»

سالتانات اباشوۆانىڭ قامشىنىڭ سا­بىنداي قىسقا عۇمىرىندا قانشا ولەڭ جازعانىن كىم ءبىلسىن؟ ايتەۋىر قول سومكەسى مەن چەموداننىڭ قۋىسىنان 7-8 ولەڭى تابىلىپتى. ءبىر بەلگىلىسى – 2007 جىلى وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن شىققان «تۇساۋكەسەر» جاستار انتولوگياسىنا سول 7-8 ولەڭى ەنگەن. بار بولعانى وسى عانا.

«ماحابباتقا كەرەك ەمەس كىرىسپە,

سەنى ويلاسام جاتادى ىلعي مۇڭ ىشتە.

ارمان ءانىن اشىق, انىق ايتا الماس,

قىزدىڭ جانىن كىم تۇسىنەر جىڭىشكە», دەگەن جالقى شۋماقتىڭ ءوزى ونىڭ جان دۇنيەسىندەگى الاساپىران كۇيدەن سىر شەرتىپ تۇرعانداي كورىنەدى. ال «ما­حابباتقا كەرەك ەمەس كىرىسپە» دەگەن تارماقتىڭ وزىنەن ەندى عانا بويجەتكەن قىزدىڭ ەمەس, تولىسقان اقىننىڭ وي-تولعاۋىن اڭعارعانداي كۇي كەشەسىڭ. راسىندا دا, ونىڭ جانىن ەشكىم تۇسىنبەدى مە دەپ قاۋىپتەنەسىڭ. ىشكە تۇسكەن ءورت شىعار سول, جان الەمىن كۇل-تالقان ەتكەن...

«اقىننىڭ جانى شىداي المادى,

ۇساق ارەكەتتەرگە كەكتەندى.

قوعامعا مىناۋ ۇناي المادى,

ۇناي الماعان سوڭ مەرت بولدى».

بلوكنوتىمدى اقتارىپ وتىرىپ, وسىنداي شۋماقتاردىڭ ءبىرىن تاۋىپ الدىم. استىنا «د. ريابوۆ» دەپ جازىپ قويىپپىن. شاماسى قازىرگى ورىس اقىن­دارىنىڭ شۋماقتارىنىڭ ءبىرىن تار­جىمەلەسەم كەرەك. وسى ءبىر ءتورت تار­ماق­تى ىشتەي وقىعاندا سالتاناتتىڭ دا الدەنەگە شىداي الماعانىن سەزگەندەي كۇي كەشتىم. بىراق ونىڭ كوڭىلىن بۇزعان, جۇرەگىنە شيماي سىزعان نە ەكەنىن سو كۇيى ۇعا المادىم. اقىننىڭ جانى جۇمباق بولاتىنىن سوندا تۇسىنگەندەي بولدىم.

«كوكىرەگىم كوك تۇمان, بۇل ءىس انىق

تۇنگە اينالىپ كۇنىمىز جىلىسا اعىپ.

ۇسىك ۇرىپ ۇركەكتەپ, ۇرەي ۇشىپ,

ءۇمىتىمنىڭ بارادى گ ۇلى سولىپ»,

دەيدى سالتانات تاعى ءبىر ولەڭىندە وكىنىش­تىڭ سياسىنا قالامىن مالىپ.

«شىرماعالى كەۋدەمدى كۇدىك تابى,

قاشان جانىم ءۇمىتتى ۇمىتقالى!

اسپان اشىق, كۇن جارىق, بىراق, بىراق,

سۋىق ءبارى, سۇيكىمسىز سۋىق ءبارى»,

دەگەن اقىن شۋماعىنان كوڭىلدى كوكتەم ەتكەن ءۇمىت گ ۇلىنىڭ شىلىڭگىر شىلدەدە قۋراي باستاعانىن اڭعارۋ استە قيىن ەمەس. قىز جۇرەگىندەگى جارانىڭ جازىلماس دەرتكە اينالعانىن دا ايقىن سەزىنەسىڭ. اھ ۇراسىڭ. امال نەشىك...

سالتانات كەيدە ءوز ءولىمىن ءوزى جازىپ كەتكەن اقىن سەكىلدى كورىنەدى. ول ءومىر شامىنداعى بىلتەسىنىڭ تۇگەسىلە باستاعانىن ىشتەي سەزگەندەي كورىنەدى. تاعدىرىنىڭ تاقتاسىنداعى جازۋدىڭ ءمانىن ەرتە ۇعىنىپ قويۋدان اسقان قاسىرەت بار ما دەسەڭىزشى...

ول دا مەزگىلىنەن بۇرىن ءبارىن ءبىلدى. دوڭگەلەنگەن دۇنيەنىڭ بۇرىشىنان قىزىق ىزدەگىسى كەلمەدى, ويتكەنى ول جەڭىل-جەلپى ويلاي المايتىن ەدى. سول ءتۇپسىز تەرەڭ وي ونىڭ جانىن تۇڭعيىققا تارتا بەرگەن سەكىلدى. ول تۇڭعيىق الگى ەڭ تەرەڭ جەردە جاتقان ماريانا شۇڭعىماسىنان دا ارىدە ورنالاسقان با دەرسىڭ... ونى تومەندەگى شۋماقتان دا ايقىن اڭعارۋعا بولاتىن سەكىلدى.

«قيىن ەكەن جەتۋى باقىتقا ادام,

بەرمەدى مە مۇرشا الدە ۋاقىت ماعان.

قاڭقام كەۋىپ, سۇلباسى ساعىمدانعان,

بۇل دۇنيەگە سىيماستان كەتىپ بارام»,

دەگەن شۋ­ماققا بۇكىل رەنىشىن سىيعىزىپ كەتكەندەي كورىنەدى. ارينە, ول وسى ءبىر ءتورت تارماقتا اھ ۇرىپ تۇرعان جوق. ءتىپ­تى تالەيىنە نالەت ايتىپ تۇرعانىن دا باي­قاتقىسى كەل­مەي­تىندەي كو­رىنەدى. بىراق پا­راسات-پايىمى مەن وي-تا­نىمى بيىك جاس تالانت تاعدىردىڭ توسىن سىنىنا سال­ماقتىلىقپەن جاۋاپ بەرە وتى­­رىپ, وزەگىندەگى وكىنىشتىڭ وتىنا شىداي ال­­ماعانىن بايقاتىپ تۇرعانىن اڭعارۋ قيى­ن ەمەس.

«تىرشىلىكتە كورمەگەن سايران قۇرىپ,

اقىن ءولدى, اعاشقا بايلاندى ءۇمىت.

اقىن ءولدى, جۇرەگىن ەرىپ كەتكەن,

تاس ەمەس, قورعاسىنعا اينالدىرىپ»,

دەپپىز تاعى ءبىر اقىننىڭ ولەڭىن تارجى­مەلەپ وتىرىپ.

ءدام-تۇزدىڭ تاۋسىلعانى ما, كىم ءبىلسىن؟ «ماحابباتقا كەرەك ەمەس كىرىسپە» دەپ جىرلاعان سالتانات اباشوۆا نەبارى 19 جاسىندا باقيلىق بولدى. ءوزى ءومىرىنىڭ كىرىسپەسىن كورىپ ۇلگەردى مە ەكەن دەيمىز ىشتە ءبىر شوق تۇتانىپ. كىم ءبىلسىن...

جامبىل وبلىسى