قىزىلوردا ەل ورتالىعى اتانعان كەزدە مەكەمەلەر مەن تۇرعىن ۇيلەر تەمىرجول ۆوكزالى مەن ەسكى بازار اۋماعى ارالىعىندا ورىن تەۋىپتى. وسىدان دا قالا اكىمدىگىندە قۇرىلعان جۇمىسشى توپ ۆوكزال ماڭى مەن اۋەلبەكوۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى نىساندارعا مونيتورينگ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ديزاين كود جوباسىن ازىرلەدى.
وسىعان دەيىن ديزاين كود تۇرعىن سانى ميلليوننان اساتىن قالالارعا قاتىستى جاسالاتىن. وسىدان 2 جىل بۇرىن وزگە شاھارلارعا دا ديزاين كود جوباسىن ازىرلەۋگە تاپسىرما بەرىلدى. وسىعان سايكەس بيۋدجەتتىك ءوتىنىم ازىرلەنىپ, ءتيىستى قارجى ءبولىنىپ وتىر.
ديزاين كود قالاداعى عيماراتتاردىڭ سىرتقى قاسبەتىنىڭ ۇلگىسىن, ونىڭ ءتۇسى, قۇرىلىس جۇمىستارىنا قولدانىلاتىن ماتەريالداردى, ءتىپتى جارنامالاردىڭ دۇرىس ورنالاسۋىن, كوشەلەردىڭ بىرىڭعاي ساۋلەتتىك ۇلگىگە ساي بولۋىن تارتىپكە كەلتىرەتىن قۇجات بولادى.
ءىرى قالالاردا اكىمدىكتەر وسى ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىن باقىلاپ, قابىلدانعان نورماتيۆتىك قۇقىقتىق قۇجاتقا سۇيەنىپ, نىسان يەلەرىنە تالاپ قويا الادى. قالالىق ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى دىنمۇحامبەت سىرلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىز ءالى مۇندايعا قول جەتكىزە قويعان جوقپىز. الدا جوبانى قالالىق ءماسليحات شەشىمىمەن بەكىتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«تەمىرجول ۆوكزالى قالا قاقپاسى سانالادى عوي. سوندىقتان جاڭالىقتى سول اۋماقتان باستاعىمىز كەلەدى. سوناۋ پاتشا زامانىندا سالىنعان ۆوكزال عيماراتتارى ديزاين كودكا سايكەس جاڭعىرادى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا بولىنگەن قارجى بار. ودان بولەك, كاسىپكەرلەر دە كومەك قولىن سوزادى», دەيدى ءبولىم باسشىسى.
وسى اۋماقتاعى عيماراتتاردىڭ كوبىنىڭ سىرتى ءتۇرلى تۇسكە بويالعان. قازىر جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر اراسىنان ەكى ازامات اۋەلبەكوۆ كوشەسىندەگى وسىنداي باسپانالاردى جوباعا ساي رەكونسترۋكتسيالاۋدى باستاپ كەتىپتى. قىزىلوردا قالاسىنىڭ اكىمى سەرىك قوجانيازوۆ استاناعا ارنايى ساپارلاپ, «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسشىلىعىمەن ديزاين جوباسىنا سايكەس ۆوكزالداعى عيماراتتاردى رەتكە كەلتىرۋ ماسەلەسىن تالقىلادى. سوعان بايلانىستى تەمىرجولشىلارعا قاتىستى 3 ۇلكەن عيماراتتاردىڭ بىرىنە بيىل جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.
ۆوكزال پەررونىنداعى جولاۋشىنىڭ الدىن كەسىپ, قاز-قاتار تىزىلگەن ساۋدا دۇڭگىرشەكتەرى دە الىناتىن بولدى. قىستا سالقىن, جازدا ىستىق بۇل ساۋدا نۇكتەلەرىنىڭ ورنىنا ىشىندە جىلۋى جۇرگىزىلگەن, جەلدەتكىشى بار ارنايى ورىندار سالىنادى.
وسىدان ەكى جىل بۇرىن قىزىلوردا وبلىسى پروكۋراتۋراسى قالا ورتالىعىنداعى ۇلكەن ساۋدا ورتالىقتارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىراز ۇسىنىس ەنگىزىلگەن. جۋىردا عانا قالادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءماسليحاتتارىنىڭ قۇرىلعانىنا 30 جىل تولۋىنا وراي وتكەن «حالىققا قولايلى ينفراقۇرىلىم. جايلى شاھار جاساۋ باستامالارى» تاقىرىبىنداعى سەمينار-كەڭەستە وسى باعىتتا اتقارىلعان جۇمىستار رەتى باياندالدى. قۇرىلىس ەرەجەلەرىن ەسكەرمەي سالىنعان نىساندار بۇزىلىپ, ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارى ساقتاماعاندارعا قاتىستى سوتقا تالاپ-ارىز جولداندى.
«ەستەتيكالىق تالاپتاردى بىلاي قويعاندا, بىزدە كوبىنە حالىقتىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى شەكتەۋلى توپتارىنا كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋ مىندەتىن ۇمىتىپ كەتەتىندەر بار. كوپ عيماراتتىڭ سىرتىنداعى پاندۋستار «جوقتان جاقسى» دەگەن ويمەن سالىنعان. جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى مەن كوشە جيەگىنە بورديۋر قويىپ تاستايتىنىمىز تاعى بار. نەگىزى تروتۋار مەن جول اراسىندا دا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جان كەدەرگىسىز جۇرە الاتىنداي پاندۋستار بولۋى كەرەك. قالا بارلىق جان ءۇشىن قولايلى بولعاندا عانا جايلى مەكەنگە اينالادى. قىزىلوردانىڭ اپتابىندا كونديتسيونەرسىز وتىرۋ مۇمكىن ەمەستىگى بەلگىلى عوي. بىراق سونىڭ ءوزىن ءبىر رەتپەن ورناتۋ قاجەت. كەيبىر پاتەر قوجايىندارىنان ء«ۇي مەنىكى, نە ىستەيتىنىمدى ءوزىم بىلەم» دەگەن جاۋاپ الامىز. بىراق پاتەر ونىڭ جەكەسى بولعانىمەن, قالا ورتاق قوي. سوندىقتان دا قازىر قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان ۇيلەردى سالىپ جاتقان كومپانيا وكىلدەرىنە وسى ماسەلەنى ەسكەرۋدى تاپسىردىق», دەيدى دىنمۇحامبەت سىرلىباەۆ.
استانا بولعانىنا كەلەر جىلى ءبىر عاسىر تولاتىن شەجىرەلى شاھاردا وسىنداي يگىلىكتى باستاما بار. بيىل اۋەلبەكوۆ پەن ايتەكە بي كوشەلەرىنىڭ بويى جاڭا ۇلگىگە ساي جاڭعىرىپ, تاريحي قالا تۇرلەنە تۇسپەك.
قىزىلوردا
