ءيا, داستۇرگە ساي فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشىلارى جىل سايىن جاڭا ۇلتتىق ونەر تۋىندىلارىن كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىپ, باعاسىن الىپ كەلەدى. «وپەراليا» قاتىسۋشىلارى بيىل دا سول ادەتتەن تانبادى. جارقىن قويىلىمدار مەن جاڭاشىل مۋزىكا –– كوپشىلىك كورەرمەن ءۇشىن تاماشا تارتۋ بولعانى ءسوزسىز. سونىڭ ىشىندە اسىرەسە ەكى پرەمەرا بەكزات ونەر جانكۇيەرلەرىنىڭ ايرىقشا نازارىن اۋداردى. ونىڭ ءبىرى – «تۇران» ەتنو-فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان انۆارا سادىقوۆا مەن المات شامشيەۆتىڭ حورەوگرافياسىنداعى «جارمەڭكە» بالەتى. «جارمەڭكەدەگى» جارقىن ءارى كولوريتتىك كورىنىس حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ۇلىقتاپ, ەلىمىزدىڭ باي مادەني ءداستۇرىن جان-جاقتى قىرىنان شەبەر بەينەلەدى. سونداي-اق انۆارا سادىقوۆانىڭ «Steppe Sons» التەرناتيۆ-فولك توبىنىڭ مۋزىكاسىنا قويعان «سارماتتىق ابىز ايەل» اتتى تاعى ءبىر جاڭا ءنومىرىن ءامينا كيسەمباەۆا مەن بالەت ارتىستەرى كەمەلىنە كەلتىرە ورىندادى. ايتۋلى بي كورەرمەن اراسىندا ۇلكەن سىلكىنىس تۋعىزىپ, كوپشىلىكتى بەينەلەردىڭ تەرەڭدىگىمەن ءھام ايرىقشا مازمۇندىق مانىمەن تاڭعالدىردى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تاماشا تۋىندى الداعى XII ماۋسىمدا «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ بالەتتىك گالا-باعدارلامالارىنىڭ افيشالارىنان ورىن الادى.
جالپى, وپەرا مەن بالەت ونەرىندە قىتايلىق ارتىستەر ساپارعا ساراڭ, ەل ارالاپ ءجيى جۇرە بەرمەيتىن, شاقىرعان حالىقارالىق شارالارعا كوپ كەلە بەرمەيتىن مەيمانداردىڭ قاتارىنان سانالادى. سوندىقتان بولسا كەرەك, ولاردىڭ ونەر كورسەتۋىن بالەتتى باعالايتىن جاندار تاعاتسىزدانا كۇتتى. اسىرەسە لياونين بالەتىنىڭ پرەمەرى چجان حايدۋن (لياونين پروۆينتسياسىنىڭ «ەڭ سىمباتتى جاستار» اتاعىنىڭ يەگەرى) مەن ونىڭ سەرىگى لياونين بالەتىنىڭ ءسوليسى سۋن حۋەيسيننىڭ ورىنداۋىنداعى ماريۋس پەتيپانىڭ حورەوگرافياسىنداعى پەتر چايكوۆسكيدىڭ «اققۋ كولى» بالەتىنەن پا-دە-دەنى لىق تولى زال زور قوشەمەتپەن قارسى الدى. تالعامپاز كورەرمەننىڭ قۇرمەتى ورىندى. سەبەبى بۇل كەشتە قىتايلىق ارتىستەر بالەت ونەرىندەگى تەحنيكالىق ءمىنسىز تازالىق پەن ەموتسيالىق تەرەڭدىكتى اسقان شەبەرلىكپەن پاش ەتە ءبىلدى.
بۇدان بولەك, چجان حايدۋن مەن چجان يۋي ەتسيو بوسسونىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان پاتريك دە بانانىڭ حورەوگرافياسىنداعى «Skydance» ءنومىرىن ورىندادى. تەاتر رەپەرتۋارىندا جۇرەتىن «دالا ءۇنى» بالەتىنىڭ ارقاسىندا ەلوردالىق كوپشىلىك بۇل بالەتمەيستەردىڭ ەڭبەگىمەن جاقسى تانىس. ونىڭ بۇل ءنومىرى كورەرمەندەردى ءوزىنىڭ ەموتسيالىق قانىقتىعىمەن جانە بىرەگەي حورەوگرافيالىق شەشىمدەرىمەن باۋراپ الدى.
سونىمەن قاتار ەلوردانىڭ بالەتتىك افيشاسىندا تانىستىرىلماعان تىڭ تۋىندىلار دا كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتتى. مۇنداي ءمىنسىز تۋىندىلاردىڭ كوشىن رەسەيلىك ونەرپازدار الىپ كەلگەن حولگەر سيمون ءپاۋليدىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان اۆگۋست ءبۋرنونۆيلدىڭ حورەوگرافياسىنداعى «بريۋگگەدەگى جارمەڭكە» بالەتىنەن پا-دە-دە باستايدى. ونى «ورال وپەرانىڭ» پريماسى مەن پرەمەرى ەلەنا ۆوروبەۆا («ۇزدىك ايەل ءرولى» اتالىمىنداعى «زولوتايا ماسكا» ۇلتتىق تەاتر سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى) جانە الەكسەي سەليۆەرستوۆ («ميحايلوۆسكي تەاترىنىڭ گران-پري», رەسەيدىڭ دەلفي جاستار ويىندارىنىڭ, بەرليندەگى «Tanzolymp» حالىقارالىق فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى) تانىستىردى. ورىنداۋشىلار كەيىپتەگەن بەينەلەر سونشالىقتى جەڭىل ءارى نازىك سومداۋىمەن كورەرمەندەردى تاڭعالدىردى. تالانتتى ارتىستەر تاندەمى ءبۋرنونۆيلدىڭ مانەرى مەن ءداۋىر رۋحىن ءدال جەتكىزە ءبىلدى.
بيشىلەر تانىستىرعان زاماناۋي حورەوگرافيالىق جۇمىستار دا باعدارلامادان ماڭىزدى ورىن الدى. اتاپ ايتساق, انتونيو ءۆيۆالديدىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان انتون پيمونوۆتىڭ حورەوگرافياسىنداعى ەلەنا مەن الەكسەيدىڭ «Baroque» دۋەتى مۇڭ مەن سىرعا تولى رومانتيكا ءھام دراماعا تولى اۋەزدىلىگىمەن كورەرمەنىن بىردەن باۋراپ الدى. بۇل البەتتە ۇلى كومپوزيتوردىڭ ايرىقشا سەزىمتالدىعىن كورسەتىپ قانا قويماي, تاندەمنىڭ تالانتىن دا تانىتقان تىڭ تۋىندى بولعانى ءسوزسىز.
– اۆگۋست ءبۋرنونۆيلدىڭ «بريۋگگەدەگى جارمەڭكە» بالەتىنەن ءبىرىنشى بولىپ تانىستىرعان پا-دە-دەمىز دانيا بالەتىنىڭ رەپەرتۋارىنا تيەسىلى. ءبىزدىڭ ەلدە ول تەك ەكاتەرينبۋرگ ساحناسىندا ورىندالادى. قويىلىمدى دانيا كورولدىك بالەتىنىڭ بۇرىنعى ءبيشىسى, قازىرگى كەزدە ولاردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى بولىپ جۇرگەن نيكولاي حيۋببە الىپ كەلدى. ول بۋرنونۆيل ءستيلىن ورىنداۋ تەحنيكاسىن كەرەمەت مەڭگەرگەن جانە ونى ءدال سولاي تاماشا جەتكىزە بىلەدى. بۇل پا-دە-دە ادەتتەگى كلاسسيكالىق پا-دە-دەدەن تاڭعالدىرارلىق جەڭىلدىگىمەن, جيناقىلىعىمەن جانە داۋلەسكەرلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. سونداي-اق ونىڭ ايرىقشا قىرى قولداردىڭ وزگەشە ستيلدەگى قيمىلى بولىپ تابىلادى. ماسەلەن, كلاسسيكالىق بالەتتە قولدىڭ دايىندىق پوزيتسياسى تومەنگە قاراي باعىتتالسا, بۋرنونۆيلدە ولار ءسال كوتەرىڭكى بولادى. ءبىرىنشى جانە دايىندىق پوزيتسيالارىنىڭ اراسىندا تۇرادى, ال دەنە كىشكەنە العا شىعادى. ەگەر استانالىق كورەرمەندەر وسىعان دەيىن «سيلفيدا» بالەتىن كورسە, وندا ولار بۇل قولتاڭبانى بىردەن تانىدى عوي دەپ ويلايمىن, – دەپ اعىنان اقتارىلعان ەلەنا ۆوروبەۆا اسەرلى اڭگىمەسىن ءارى قاراي جالعادى. – باعدارلاماداعى كەلەسى ءنومىر – بۇل ءبىزدىڭ بالەتمەيستەرىمىز انتون پيمونوۆتىڭ ءنومىرى. ءبىز ونى ارنايى سىزدەردىڭ گالا-كونتسەرتتەرىڭىز ءۇشىن دايىندادىق. انتوننىڭ سوزىنشە, بۇل دۋەت كومپوزيتورعا جانە كلاسسيكالىق بيگە دەگەن قۇرمەتتىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلادى. شىن مانىندە, ءنومىر سيۋجەتسىز, ابزالىندا ونى كوڭىل كۇيدىڭ كورىنىسى دەسەك دۇرىس بولار. ول ءبىر-بىرىنە رۋحاني جاقىن ەكى ادامنىڭ ديالوگىن كورسەتەدى. اتالعان شىعارمالار ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى, دەسە دە ولاردى كوپ نارسە بىرىكتىرەدى. تۋىندىنىڭ حورەوگرافيالىق ءماتىنى تازا كلاسسيكاعا نەگىزدەلگەن. اياقتاردىڭ قوزعالىسى ۇيرەنشىكتى كلاسسيكالىق پانى ورىندايدى, ال دەنەنىڭ جوعارى بولىگى – قولدار مەن يىقتار اۋەنمەن بىرگە قوزعالىپ, مانەرلى بەينەلەر جاسايدى. بۇل جاي قيمىلدار عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە دەنەنىڭ جوعارى بولىگىن حورەوگرافيانىڭ اندەتۋشى, سويلەۋشى بولىگىنە اينالدىراتىن ءيىلىمدى, قالقىمالى, تەربەلمەلى قوزعالىستار, – دەپ قورىتىندىلادى بالەرينا.
ال جەرلەستەرىمىز سوفيا ءادىلحانوۆا مەن دانيار جۇماتاەۆ ورىنداعان اۆگۋست ءبۋرنونۆيلدىڭ حورەوگرافياسىنداعى گەرمان لەۆەنسكولدتىڭ «سيلفيدا» بالەتىنەن ءۇزىندى, سونداي-اق قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايگەرىم بەكەتاەۆا مەن دياس قۇرمانعازىنىڭ ورىنداۋىنداعى ادولف اداننىڭ «كورسار» بالەتىنەن پا-دە-دە سەكىلدى كلاسسيكالىق نومىرلەر «استانا وپەرا» ارتىستەرىنىڭ شەبەرلىگى مەن ولاردىڭ كلاسسيكالىق بالەت رۋحىن جەتكىزە الاتىن قابىلەتتەرىن ايشىقتادى. كەشتىڭ جارقىن دۋەتتەرىن دە اتاپ وتپەسكە بولمايدى, ولاردىڭ قاتارىندا اناستاسيا زاكلينسكايا مەن عالىمجان نۇرمۇحامەتتىڭ شەبەر ورىنداۋىنداعى رايموندو رەبەكتىڭ حورەوگرافياسىنداعى «بەتحوۆەن – ماڭگىلىك – ماحاببات» بالەتىنەن دۋەت بار.
كەشتىڭ شارىقتاۋ شەگى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ءمادينا ونەرباەۆا مەن باقتيار ادامجاننىڭ ونەر كورسەتۋى بولدى دەسەك, تيتتەي دە ارتىق ايتپاعانىمىز. تالانتتى جۇپ ماريۋس پەتيپا مەن الەكساندر گورسكيدىڭ حورەوگرافياسىنا قويىلعان ليۋدۆيگ مينكۋستىڭ «دون كيحوت» بالەتىنەن گراند-پانى ۇسىندى. زال ارتىستەرگە دارىندارى مەن جوعارى كاسىبيلىكتەرى ءۇشىن العىس ءبىلدىرىپ, ولاردى دۋ قول شاپالاقپەن قارسى الىپ, شىعارىپ سالدى.
«استاناعا جولاي سوققان ەدىم, «وپەراليا» فەستيۆالى اياسىندا گالا-بالەتكە تاپ بولعانىم مۇنداي كەرەمەت بولار ما! تاماشا ورىنداۋشىلاردىڭ ءاربىر قيمىلىنىڭ اسەمدىگى العاشقى مينۋتىنان باستاپ سوڭعى مينۋتىنا دەيىن باۋراپ الدى. جاس ماەسترو ەلمار بورىباەۆتىڭ جەتەكشىلىگىندەگى وركەستردىڭ ءۇنى قۋاتتى ءارى ۇيلەسىمدى شىقتى, ال ارتىستەر ەرەكشە شەبەرلىك پەن اسەمدىكتى پاش ەتتى. بۇكىل كەش بويى زور اسەرگە بولەندىم, نومىرلەر تاڭعالدىردى, ۇيىمداستىرۋ جاعى دا وتە جاقسى», دەپ العان اسەرىمەن ءبولىستى پاۆلوداردان كەلگەن كورەرمەن ليليا كاساتكينا.
بالەتتىك فەەريانى «استانا وپەرانىڭ» XI تەاتر ماۋسىمىندا تانىمال بولعان «Ruh» ۇلتتىق ءنومىرى اياقتادى. ونى «Hassak» ەتنو-فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ «امانات» مۋزىكالىق كومپوزيتسياسىنا حورەوگراف سۇلتانبەك عۇمار قويعان بولاتىن. مۋزىكاتانۋشىلار بۇعان دەيىن دە ايتۋلى جۇمىستىڭ ءستيلىن زاماناۋي قازاق بالەتىندە جاڭا باعىتقا اينالۋى مۇمكىن ەكەنىن بىرنەشە مارتە اتاپ وتكەن ەدى. مامانداردىڭ قىراعى كوزى قالت جىبەرمەپتى. «Ruh», شىن مانىندە, جاھان جاۋھارلارىن ءبىر ساحناعا جيناعان جارقىن كەشتە ۇلتتىق رۋحىمىزدى كوتەرگەن بىرەگەي تۋىندى بولدى.
«وپەرالياداعى» وزىق شىعارمالار شەرۋى البەتتە مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. الدا ءالى تالاي تاماشا دا تىڭ تۋىندىلار تالعامپاز كورەرمەنىن قۋانتۋعا اسىق.
