فوتو: pixabay.com
ال «سۋدياعا پارا بەرمەسەڭ, ماسەلەڭ دۇرىس شەشىلمەيدى» دەپ جاۋاپكەر تۇگىل تالاپكەردى دە قىلمىسقا يتەرمەلەپ, اڭقاۋ جۇرتتى الداپ-ارباپ, شىنتۋايتىندا, باس پايداسىن كۇيتتەپ جۇرگەن ارامزا ادۆوكاتتاردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اشكەرەلەپ جاتىر. ماسەلەن, بىلتىر شىلدەدە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى جاسىرىن ءىس-شارالاردى قولدانۋدىڭ ناتيجەسىندە بۇرىنعى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ ادۆوكاتى الاياقتىق جاساپ, پارا بەرۋگە يتەرمەلەدى دەگەن كۇدىكپەن ۇستالعانىن حابارلادى. ول سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى ءۇشىن 8 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان ەكس-ءمينيستردىڭ قىلمىستىق جازاسىن جەڭىلدەتىپ, قاماۋدان بوساتۋ ءۇشىن ونىڭ زايىبىنان سوت ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا پارا بەرۋگە 460 مىڭ دوللار العان. تەرگەۋ امالدارى بارىسىندا ودان 255 مىڭ دوللار تاركىلەنگەن, ال قالعان سومانى ءوز قالاۋى بويىنشا جۇمساپ جىبەرگەن بولىپ شىقتى. الاياق ادۆوكات ۋاقىتشا تەرگەۋ وقشاۋلاعىشىنا قامالعان, سونداي-اق ەكس-ءمينيستردىڭ زايىبى اسا ءىرى كولەمدە پارا بەرۋگە وقتالۋ بويىنشا كۇدىكتى بولىپ تانىلعان.
تەرگەۋ بارىسىندا ەكس-مينيسترگە 2022 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا استانا قالاسىنىڭ تەرگەۋ وقشاۋلاعىشىندا بولعان كەزىندە قاماۋدان بوساتىلىپ, ءوزىنىڭ قوناقۇيىن مەنشىگىندە ۇستاپ قالعىسى كەلگەندىكتەن, ادۆوكاتى ارقىلى لاۋازىمدى تۇلعالارعا اسا ءىرى مولشەردە پارا بەرۋ جونىندە قىلمىستىق نيەت ءبىلدىرىپ, ءوزىنىڭ جارىن پاراقورلىققا دەلدال رەتىندە تارتۋعا شەشىم قابىلدادى دەگەن ايىپ تاعىلعان.
وسى قىلمىستىق ءىستى استانا قالاسىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتى قارادى. ونىڭ بارىسىندا سوتتالۋشىلار وزدەرىنە تاعىلعان ايىپتى مويىنداماي, اقتاۋدى سۇراعان. بىراق ولاردىڭ ءبارىنىڭ دە كىناسى كۋاگەرلەردىڭ ايعاقتارىمەن, ساراپتامالاردىڭ قورىتىندىلارىمەن, جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىنىڭ ناتيجەلەرىمەن جانە قىلمىستىق ءىستىڭ باسقا دا ماتەريالدارىمەن دالەلدەنگەن. ءسويتىپ, سوتتىڭ بيىل 13 اقپاندا شىعارعان ۇكىمىمەن ەكس-مينيستر اسا ءىرى مولشەردە پارا بەرۋگە وقتالعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, 2023 جىلعى 20 ماۋسىمداعى استانا قالاسىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتى تاعايىنداعان قاتاڭ جازانى نەعۇرلىم قاتاڭ جازاعا اۋىستىرۋ جولىمەن ءومىر بويىنا مەملەكەتتىك قىزمەت لاۋازىمدارىن اتقارۋعا تىيىم سالىنا وتىرىپ, 11 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ونىڭ زايىبى پاراقورلىققا دەلدالدىق جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, ءومىر بويى مەملەكەتتىك قىزمەت اتقارۋىنا تىيىم سالىندى جانە 6 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ال ادۆوكات اسا ءىرى مولشەردە الاياقتىق جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, 10 جىل مەرزىمگە ادۆوكاتتىق قىزمەتپەن اينالىسۋعا تىيىم سالىنا وتىرىپ, 6 جىل 8 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
استانا قالاسى پروكۋراتۋراسىنىڭ حابارلاۋىنشا, بيىل اقپاندا القابيلەر سوتىنىڭ ۇكىمىمەن ادۆوكات ايەل بىرنەشە رەت الاياقتىق جاساعانى جانە اسا ءىرى مولشەردە پارا بەرۋگە يتەرمەلەگەنى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت لاۋازىمدارىن اتقارۋعا ءومىر بويى تىيىم سالا وتىرىپ, 11 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان. ول ءوز قورعاۋىنا العان ازاماتتاردى اسا ءىرى مولشەردە پارا بەرۋگە يتەرمەلەۋ ارقىلى ولاردىڭ جالپى سوماسى 164,9 ملن تەڭگە قاراجاتىن زاڭسىز يەمدەنگەن. سوتتالۋشى ادۆوكات القابيلەردى سونشاما قاراجاتتى ءوزىنىڭ كورسەتكەن قىزمەتى ءۇشىن اقى رەتىندە العاندىعىنا سەندىرۋگە تىرىسقانىمەن, مەملەكەتتىك ايىپتاۋشى ونىڭ قىلمىس جاساعاندىعىن بۇلتارتپاي دالەلدەپ بەرگەن.
جاقىندا قوستاناي وبلىستىق سوتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى قوستاناي قالاسىنىڭ №2 سوتىندا وبلىستىق ادۆوكاتتار القاسىنىڭ ادۆوكاتى الاياقتىق جاساپ, ءبىر ازاماتتى لاۋازىمدى ادامعا پارا بەرۋگە يتەرمەلەگەنى ءۇشىن قوزعالعان قىلمىستىق ءىس قارالعانىن حابارلادى. باسىنا ءىس تۇسكەن ازامات 2022 جىلى قاراشادا ءوز قۇقىن قورعاۋ ءۇشىن اتالعان ادۆوكاتپەن 600 مىڭ تەڭگەگە شارت جاسايدى. ويلاپ قاراساق, ءبىر قىلمىستىق ءىس بويىنشا عانا 600 مىڭ تەڭگە اقى الۋ كەز كەلگەن ادۆوكات ءۇشىن از سوما ەمەس-اۋ. الايدا اتام قازاق ايتقانداي, «دانىككەننەن قۇنىققان جامان». قوستانايلىق ادۆوكات تا قۇنىققانداردىڭ قاتارىنان ەكەن. ول بيىل 27 اقپاندا رۋدنىي قالالىق سوتى قىلمىستىق ءىستى پروكۋرورعا قايتا جىبەرۋ تۋرالى شەشىمدى جاريا ەتكەننەن كەيىن كۇدىكتى ازاماتقا ونىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى 2 ملن تەڭگە سوماسىندا اقشا تالاپ ەتكەنىن ايتقان. الايدا ءىس جۇزىندە ادۆوكات ءتىپتى پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەشقايسىسىمەن كەزدەسىپ, سويلەسپەگەن. كەيىن كۇدىكتى ازامات ادۆوكاتىنىڭ ارامزالىعىن ءبىلىپ قالىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتكە ارىز تۇسىرگەن. وسىلايشا, ادۆوكاتتىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. كەيىن سوت وتىرىسى بارىسىندا ول ءوزىنىڭ كىناسىن تولىق مويىنداپ, سول ءۇشىن وكىنەتىندىگىن بىلدىرگەن. سوت ۇكىمىمەن ونىڭ قىلمىستىق جولمەن الىنعان قاراجاتقا ساتىپ الىنعان 26 مىڭ رەسەي ءرۋبلى تۇرىندەگى مۇلكى تاركىلەنىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت لاۋازىمدارىنا ورنالاسۋعا ءومىر بويى تىيىم سالا وتىرىپ, 12 ملن تەڭگە مولشەرىندە ايىپپۇل تولەۋ تۇرىندە تۇپكىلىكتى جازا تاعايىندالعان.
ايتا بەرسەك, ەلىمىزدە الاياقتىعى اشكەرەلەنگەن ادۆوكاتتار جايلى دەرەك از ەمەس. ماسەلە – باستارىنا ءىس تۇسكەن ازاماتتاردى اردان اتتاعان الاياقتاردان اراشالاۋ قاجەتتىگىندە. «مال الاسى سىرتىندا, ادام الاسى ىشىندە» دەگەندەي, ادۆوكات تاڭداۋ وڭاي شارۋا ەمەس. وسى ورايدا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, ادۆوكاتتاردىڭ سوت جانە پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ كەيبىر جەڭ ۇشىنان جالعاسۋدى جەك كورمەيتىن قىزمەتكەرلەرىمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناس جاساۋىن بولدىرماۋ تەتىگىن تاۋىپ, زاڭداستىرسا, ءجون بولار ەدى. سوندا ءوز مىندەتى «دەلدالدىق» جاساۋ ەمەس, ازاماتتاردى زاڭدى جولمەن قورعاۋ ەكەنىن جان-جۇرەگىمەن تۇسىنەتىن ناعىز ادۆوكاتتار كوبەيە تۇسەرى حاق.
