اڭساعان ءسابيىن الديلەگەن انالار

بالالى بولۋدى جىلدار بويى كۇتكەن وتباسىلار دارىگەردەن-دارىگەرگە قارالۋدان قاشپايدى. بىرىنە-ءبىرى تىرەۋ بولعان ەرلى-زا­يىپتىلار ءۇمىتىن ۇزبەي, ءتىپتى ءداس­تۇرلى ەمەس ەم-دومعا دا جۇگىنىپ, اۋليەلى جەرلەردى دە ارالاپ جاتاتىنى بار. بىراق دەنساۋلىق­تا­عى كىناراتقا بەتپە-بەت كەلىپ, ەم-شارالارعا كىرىسۋدى ويلاستىرىپ جۇرگەندە ۋاقىت تا ءبىر ورىندا تۇرمايدى عوي. بەس-ون جىل دەگەنىڭىز دە سۋسىپ وتە شىعادى. «اڭساعان ءسابي» مەملەكەتتىك باع­دارلاماسى ارقىلى بالاسىن باۋىرىنا باسقان وتباسىلاردىڭ ايتاتىنى دا «باعدارلاماعا ەرتەرەك قاتىسقاندا بولار ەدى» دەگەن وكىنىشپەن ەمەس, تىلەكپەن ۇندەسەدى. ەكۇ-عا ارنايى كۆوتا ءبولۋدى مەملەكەت 2010 جىلدان قولعا الىپ, سول كەزدە نەبارى 100 عانا كۆوتا بولىن­گەن. ال قازىر باعدارلاما ارقىلى ءسا­بيلى بولعاندار كۆوتا سانىن 7 مىڭ­نان اسىرسا, بالاسىن قۇشاعىنا باس­قان اتا-انالار كوبەيسە دەگەن ءوتى­نىش-تىلەگىن ايتۋدان جالىقپايدى. بۇل باعدارلامانىڭ اۋەلدەگى ماق­ساتى – قوسالقى رەپرودۋكتيۆتى تەح­نولوگيالاردىڭ كومەگىمەن وت­باسىلىق-دەموگرافيالىق ماسە­لەلەردى شەشۋگە جاردەمدەسۋ بولسا, بۇگىنگى كۇنى دە باعدارلاما با­عىتىنان اينىعان جوق. بىرەر كۇن بۇرىن بالالاردى قور­عاۋ­دىڭ حالىقارالىق كۇنى قارسا­ڭىن­دا وتكەن فەستيۆالدا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقما­رال ءالنازاروۆا اتالعان باعدارلا­ما­­نىڭ ناتيجەلى ىسكە اسىپ كەلە جات­قانىن ايتىپ, دارىگەرلەرگە تابىس تىلەگەن ەدى.

ء«اربىر اتا-انا ءۇشىن پەرزەنتىن باۋىرىنا باسۋ ەڭ ۇلكەن باقىت دەپ بىلەمىن. ەلىمىز ەگەمەندىك العان جىلدان بەرىگە دەيىن 30 مىڭنان استام ءسابي وسى ەكوتاسىل ارقىلى دۇنيەگە كەلدى. بۇرىندارى وسى ادىسكە جۇگىنۋدى كوزدەگەن وتباسىلار 5-10 جىلداپ كەزەك كۇتەتىن. ءوزىمىز دە وڭىردە جۇمىس ىستەگەندە وسىنى كوردىك, بىلدىك. 2020 جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ شەشىمىمەن كۆوتا سانى 7 ەسە كوبەيگەنىن بىلەسىزدەر. وسىنىڭ ەسەسىنە كەيىنگى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 7 مىڭنان استام ءسابي دۇنيە ەسىگىن اشتى. وتباسىلاردىڭ ءۇمىتىن وياتىپ, وسى جولدا ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن مەديتسينا ماماندارىنا العىس ايتقىم كەلەدى. مەملەكەتتىڭ ەرتەڭى – بۇگىنگى بۇلدىرشىندەر. وسى بالاپاندارىمىز ەسەيىپ, ەلدىڭ تۇتقاسىن ۇستار ازامات بولسىن», دەپ تىلەگىن بىلدىرگەن ەدى ا.ءالنازاروۆا.

«اڭساعان ءسابي» باعدارلاما­سى ىسكە اسقالى بەرى 21 مىڭ ايەلگە كو­مەك كورسەتىلگەن. كۆوتا العان 8 مىڭ ايەل ەكۇ ارقىلى بالا كوتەرگەن. بيىل 4 ايدىڭ ىشىندە مىڭ جارىم ايەلگە جاساندى ۇرىق­­تاندىرۋ جاسالعان. وسىعان قا­را­ماستان دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگى ۇسىنعان دەرەك بو­يىنشا, ءالى 28 مىڭعا جۋىق ايەل بالا ءسۇيۋ باقىتىنا يە بولا الماي ءجۇر. بۇگىندە ەلدە جاسان­دى ۇرىقتاندىرۋمەن اينالى­سا­تىن 31 ورتالىق بار بولسا, ونىڭ 19-ى مىندەتتى الەۋمەتتىك مە­­دي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ار­قى­لى قارجىلاندىرىلادى ەكەن. بۇل ەكو-عا جۇگىنۋدى ويلاستىرىپ جۇرگەندەر ءۇشىن وتە ءتيىمدى. بۇ­­رىنعىداي كۆوتانى جىلداپ كۇت­­پەيدى. دەمەك باعدارلاماعا ءمامس-ءتىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەسى قو­­ماقتى دەپ ايتۋعا نەگىز بار. قور­عا اۋدارىلعان قارجى قايدا جۇم­سالادى دەگەنگە تاعى ءبىر جاۋاپ – وسى. بيولوگيا عىلىمىنىڭ ­دوكتورى, رەپرودۋكتولوگ-ەمبريو­لوگ, «ەكومەد» كلينيكالار جەلى­سىنىڭ عى­لىمي ديرەكتورى سالتا­نات باي­قوشقاروۆانىڭ ايتۋىن­شا, جا­قىندا تاعى ءبىر كلينيكانى ­ەكۇ لا­بوراتوريامەن جابدىقتاۋ ­جوس­پارلانعان.

– «ەكومەد» ورتالىعى «اڭ­ساعان سəبي» كۆوتاسى بويىنشا ءۇش جىلدا جالپى سانى 6 554 كۆو­تانى يگەردى. ­3 540 (54%) پاتسيەنت جۇكتىلىك بو­يىنشا ەسەپكە تۇردى. 2 487 (38%) سəبي دۇ­نيەگە كەلدى. بۇگىندە «ەكومەد» كلي­ني­كالارىنىڭ تورتەۋى وسى «اڭ­ساعان ءسابي» باعدارلاماسىنا قا­تىسادى. بولىنگەن كۆوتا بويىن­شا جاقسى نəتيجە كورسەتكەن ورتا­لىقتاردىڭ كوشباسىندا «ەكومەد استانا» ۇجىمى تۇر. «ەكومەد استانا» ورتالىعى جالپى سانى 2 525 كۆوتانى يگەرىپ, 1 479 (57%) كەلىنشەكتى جۇكتىلىك بويىنشا ەسەپكە الدى. مۇندا 1 063 (42%) cəبي دۇنيەگە كەلدى. وسى ءۇش جىلدا ارىپتەستەرىمىز تولىمدى ەڭبەك ەتتى. ءبىز كوپ ۇزاماي التىنشى كلينيكانى ەكۇ لابوراتوريامەن جابدىقتاۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز. اقتوبە وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنا استاناعا كەلمەي-اق باعدارلاماعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك جاساساق دەگەن نيەتتەمىز, – دەيدى س. بايقوشقاروۆا ءسوزىن تۇيىندەپ.

سالتانات بايقوشقاروۆا ايت­قانداي, باعدارلاما اياسىندا «ەكو­مەد استانا» كلينيكاسىنا كۆوتا ارقىلى جۇگىنىپ, كومەك العان­دار كوپ. سولاردىڭ ىشىندە كوكشەتاۋدىڭ تۋماسى ارمان وسپانوۆ پەن جارى ميرا بار.

– «اڭساعان ءسابي» باعدار­لا­ماسىنا العىس ايتقىمىز كەلەدى. باع­دارلاما ءارى قاراي جالعاسىپ, كۆوتا كوبىرەك بولىنسە دەگەن تىلە­گىمىز دە بار. ءبىز 2011 جىلى وتاۋ قۇرىپ, وسى كۇنگە دەيىن بالا سۇيە المادىق. بارماعان جە­رىمىز قالمادى. سوسىن وڭىردەن جول­دامامەن وسىندا كەلدىك. «ەكو­مەد استانا» كلينيكاسىنىڭ مە­دي­تسينالىق ديرەكتورى الماز قۇر­مانالى ۇلىنا جولىقتىق. ول اقىل-كەڭەسىن ايتىپ, باعىت-باعدار سىلتەدى. سودان بالامىز دۇنيەگە كەلگەندە سەنەر-سەنبەسىمىزدى بىلمەي, توسىلىپ قالدىق. قازىر بالامىز سالاحاددين ءبىر جاستان اسىپ بارادى. 11 جىلداعى ۋايىمنىڭ بار­لىعى ءبىر ساتتە ۇمىتىلعانداي بولدى. تۇسىنگەنىمىز, اۋەلى سەنىم كە­رەك ەكەن. جاسىماۋ قاجەت. ەر ادام ءتوزىمدى كەلەدى عوي, سوندىقتان ايەل­گە بارىنشا قولداۋ كورسەتۋ كەرەك دەر ەدىم. وتباسىندا بالا جوق دەپ ايەلدى عانا كىنالاۋعا بولمايدى, – دەيدى ا. وسپانوۆ.

استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى جاننا دا باعدارلاماعا قاتىسىپ, ءۇمىت ەتكەن بالاسىن باۋىرىنا باسىپ وتىرعان جايى بار.

ء–بىز بىرنەشە مارتە ەكۇ-­عا جۇگىنىپ, بەسىنشى مۇمكىندىكتە بالا سۇيدىك. جولداسىممەن 2014 جىلى وتاۋ قۇردىق. توعىز جىل كۇ­تىپ, بىلتىر ۇلىمىز دۇنيەگە كەل­دى. ءوزىم قازىر 36 جاستامىن. بالا­مىزدىڭ اتى – يبراگيم. بالالى بولۋدى اڭساپ جۇرگەن وتباسى­لار­عا ءۇمىت ۇزبەۋ قاجەت. دارىگەر بەرگەن نۇس­قاۋدى ورىنداپ, مويىماي, ىلگەرى جىلجي بەرۋ كەرەك. بۇيىرتىپ جاتسا, يبراگيمگە سەرىك بولار ءىنى-قارىنداس دۇنيەگە اكەلۋ ويدا بار. سول نيەتىمىزگە جەتسەك دەپ ارماندايمىز, – دەيدى قالا تۇرعىنى.

استانا قالاسىنىڭ تاعى ءبىر تۇرعىنى دينارا قايراتقىزى «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا كوز قۋانىشى, قىزى زەرەنى قۇشاعىنا العان.

–جولداسىممەن 2012 جى­لى جەلتوقساندا وتباسىن قۇر­دىق. شۇكىر, «اڭساعان ءسابي» باعدار­لاماسىمەن كۆوتا الىپ, قىزىمىز دۇنيەگە كەلدى. العاشىندا باعدار­لاماعا قاتىسۋ قالاي بولار ەكەن دەپ جۇرەكسىنگەنىمىز راس. قورقاقتادىق. تاۋبە, 2022 جىلدىڭ قاڭتارىندا كەزەككە تۇرىپ, سول جىلى مامىردا كەزەگىمىز كەلدى. بار بولعانى ءتورت اي كۇتتىپپىز. وسى كۇنگە دەيىن بارماعان جەرىمىز, باسپاعان تاۋى­مىز قالمادى دەسەك بولادى. دا­ر­ى­­گەرلەرگە دە قارالدىق, قازاقى جو­رال­عىلارعا دا جۇگىندىك. قولدان كەل­گەن ەم-شارانىڭ بارلىعىن جا­سا­دىق. ءيا, بۇل ادىسپەن ەكىنشى مار­تە دە بوسانۋعا بولادى ەكەن. بۇ­يىرسا, ول جاعىن ءالى كورە جاتارمىز, – دەدى دينارا.

قالا تۇرعىنى دامەتكەن بولسا, ەكىنشى بالاسىن ەكۇ-نىڭ كو­مەگىمەن دۇنيەگە اكەلىپتى. باتىل انا­نىڭ ۇلكەن قىزى قازىر 18 جاس­تا بولسا, ەكىنشى ۇلى 6 ايدان جاڭا اسىپتى. بايقاساڭىزدار, «اڭ­سا­عان ءسابي» باعدارلاماسىنا كۆوتا كوبەيگەلى دۇنيەگە كەلگەن سابيلەر دە كوبەيدى. ءبىر عانا باع­دارلا­ما ەلدەگى دەموگرافيالىق احۋال­عا, سان-قيلى تاعدىرعا اسەر ەتىپ, كوپتەگەن وتباسىنىڭ ءۇمىتىن جاقتى.

قورىتا كەلە بالا ءسۇيۋدى ارمانداپ جۇرگەن وتباسىلارعا ەكۇ-عا قالاي جۇگىنۋگە بولاتىنى تۋرالى از-كەم اقپارات بەرۋدى ءجون كوردىك. بالالى بولا الماي جۇرگەن كەلىنشەكتەر اۋەلى ەمحاناعا ەسەپكە تۇرىپ, جانۇيا­نى جوسپارلاۋ ورتالىعىنان تولىق تەكسەرۋدەن ءوتۋى قاجەت. سونىڭ نا­تيجەسى بويىنشا «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسىنا قاتىسا الادى. نەگىزى بۇل ەم-شارا تەراپيالىق جولمەن ەمدەۋ ناتي­جە بەرمەيتىن بەدەۋلىك دياگنوزى قويىلعان پاتسيەنتتەرگە ارنالعان. وعان ەلدەگى ەرلى-زايىپتىلاردىڭ قاتىسۋعا مۇم­كىندىگى بار.