كەشە قازاقستاننىڭ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جىلىنىڭ اشىلۋىنا ارنالعان بريفينگ ءوتتى. بريفينگكە قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناتولي باشماكوۆ جانە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن دايىنداۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى, قازاقستان كورەيلەرى اسسوتسياتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قحا-نىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى گەورگي كان قاتىستى.
كەزدەسۋدە ءسوز العان ەرالى لۇقپان ۇلى اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ نەگىزگى جەتىستىكتەرىن جانە اسسامبلەيا اياسىندا وتەتىن ءىس-شارالار جايىن بايانداپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا جۇزەگە اساتىن ءىس-شارالار مەن جۇمىستاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاقستاندا حالىق بىرلىگى مەن ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ.
«ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتۋ, تۇراقتىلىق ارقىلى قوعامدىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ كۇن تارتىبىندە بۇرىننان تۇرعان ماسەلە. ول بۇگىن دە ماڭىزدى ماسەلە, بولاشاقتا دا كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىنى انىق. بۇل تەك قازاقستان ءۇشىن عانا وزەكتى ماسەلە ەمەس. سەبەبى, كوپتەگەن پوليەتنوستىق مەملەكەتتەردەگىدەي, ءبىر ەلدە ءومىر سۇرە ءبىلۋ – قاشان دا ماڭىزدى. ەلباسى 2015 جىلدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جىلى دەپ جاريالاپ, ارنايى جارلىق شىعارعان بولاتىن. اسسامبلەيا جىلى – ول بەيبىتشىلىك جىلى, قازاقستان حالقى بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىم جىلى. بۇل جىل – توي تويلايتىن جىل ەمەس, بۇل وي ويلايتىن جىل. بۇل وتكەنىمىزدى تەرەڭىرەك زەرتتەپ, بۇگىنىمىزدى قايتادان زەردەلەپ قاراپ, بولاشاقتى ايقىندايتىن جىل. وعان سەبەپ كوپ. ول, ەڭ ءبىرىنشىدەن, مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن كەرەك. ءبىز اينالامىزدا, دۇنيەجۇزىندە بولىپ جاتقان وقيعالارعا كوز جۇگىرتۋىمىز كەرەك. تەك ىشكى ساياساتى مىقتى ەلدىڭ عانا سىرتقى ساياساتى مىقتى بولادى. دەمەك, اسسامبلەيا جىلى اياسىندا جوسپارلانعان ءىس-شارالاردىڭ نەگىزگى ءمانى – پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك پەن قوعامدىق كەلىسىم قاعيدالارىن اۋقىمدى تۇردە كورسەتۋ», دەدى ە.توعجانوۆ.
بريفينگتە ءسوز العان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناتولي باشماكوۆ ايماقتاردا, ەلىمىزدىڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىندا اشىلعان اسسامبلەيا كافەدرالارىندا, اسسامبلەيانىڭ ايماقتارداعى عىلىمي-ساراپتامالىق توپتارىندا اۋقىمدى باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەنىن, سونداي-اق, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر 150-دەن اسا ءىس-شارانى ۇيىمداستىراتىنىن جەتكىزدى.
تانىمال تاريحشى گەورگي كاننىڭ ايتۋىنشا, اسسامبلەيا جىلىندا ايرىقشا مانگە يە تاريحي مەرەيتويلار وتەتىن بولادى. «ال سولاردىڭ ىشىندە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ ورنى ايرىقشا», دەدى ول. سونىمەن قاتار, گەورگي كان قحا-نىڭ اتالعان مەرەيتويعا بايلانىستى بارلىق ءىس-شاراسىنا بەلسەندى تۇردە قاتىساتىنىن, بيىلعى جىلى قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا بايلانىستى رەسپۋبليكالىق ءىس-شارالار جوسپارىندا اسسامبلەيانىڭ قاتىسۋىمەن 30 ءىس-شارا تۇرعانىن جەتكىزدى.
سونىمەن, اسسامبلەيا جىلى اياسىنداعى ەڭ العاشقى ءىس-شارا استانا جانە الماتى قالالارىندا جانە اۋدان ورتالىقتارىندا اقپان ايىنىڭ 6-سىنان باستاۋ الادى. بۇدان كەيىن «مىڭ بالا» مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ بايقاۋىنا, ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەر اراسىنداعى ەڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوباعا, ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىنە ارنالعان ەڭ ۇزدىك عىلىمي جوباسىنا, ەڭ ۇزدىك پاتريوتتىق جاستارعا ارنالعان «مەنىڭ قازاقستانىم» جوباسىنا, «مەن ءوز ماماندىعىمدى ماقتان تۇتامىن» ەڭ ۇزدىك جوباسىنا, ەتنوجۋرناليستيكا سالاسىنداعى «شاڭىراق» شىعارماشىلىق سايىسىنا, ۇلتتىق كومپانيالار اراسىنداعى ۇزدىك قايىرىمدىلىق جوباسىنا, ەڭ ۇزدىك يننوۆاتسيالىق جوبالارعا بايلانىستى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
كەزدەسۋدە ءسوز العان ەرالى لۇقپان ۇلى اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ نەگىزگى جەتىستىكتەرىن جانە اسسامبلەيا اياسىندا وتەتىن ءىس-شارالار جايىن بايانداپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا جۇزەگە اساتىن ءىس-شارالار مەن جۇمىستاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاقستاندا حالىق بىرلىگى مەن ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ.
«ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتۋ, تۇراقتىلىق ارقىلى قوعامدىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋ كۇن تارتىبىندە بۇرىننان تۇرعان ماسەلە. ول بۇگىن دە ماڭىزدى ماسەلە, بولاشاقتا دا كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىنى انىق. بۇل تەك قازاقستان ءۇشىن عانا وزەكتى ماسەلە ەمەس. سەبەبى, كوپتەگەن پوليەتنوستىق مەملەكەتتەردەگىدەي, ءبىر ەلدە ءومىر سۇرە ءبىلۋ – قاشان دا ماڭىزدى. ەلباسى 2015 جىلدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جىلى دەپ جاريالاپ, ارنايى جارلىق شىعارعان بولاتىن. اسسامبلەيا جىلى – ول بەيبىتشىلىك جىلى, قازاقستان حالقى بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىم جىلى. بۇل جىل – توي تويلايتىن جىل ەمەس, بۇل وي ويلايتىن جىل. بۇل وتكەنىمىزدى تەرەڭىرەك زەرتتەپ, بۇگىنىمىزدى قايتادان زەردەلەپ قاراپ, بولاشاقتى ايقىندايتىن جىل. وعان سەبەپ كوپ. ول, ەڭ ءبىرىنشىدەن, مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن كەرەك. ءبىز اينالامىزدا, دۇنيەجۇزىندە بولىپ جاتقان وقيعالارعا كوز جۇگىرتۋىمىز كەرەك. تەك ىشكى ساياساتى مىقتى ەلدىڭ عانا سىرتقى ساياساتى مىقتى بولادى. دەمەك, اسسامبلەيا جىلى اياسىندا جوسپارلانعان ءىس-شارالاردىڭ نەگىزگى ءمانى – پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك پەن قوعامدىق كەلىسىم قاعيدالارىن اۋقىمدى تۇردە كورسەتۋ», دەدى ە.توعجانوۆ.
بريفينگتە ءسوز العان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناتولي باشماكوۆ ايماقتاردا, ەلىمىزدىڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىندا اشىلعان اسسامبلەيا كافەدرالارىندا, اسسامبلەيانىڭ ايماقتارداعى عىلىمي-ساراپتامالىق توپتارىندا اۋقىمدى باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەنىن, سونداي-اق, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر 150-دەن اسا ءىس-شارانى ۇيىمداستىراتىنىن جەتكىزدى.
تانىمال تاريحشى گەورگي كاننىڭ ايتۋىنشا, اسسامبلەيا جىلىندا ايرىقشا مانگە يە تاريحي مەرەيتويلار وتەتىن بولادى. «ال سولاردىڭ ىشىندە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ ورنى ايرىقشا», دەدى ول. سونىمەن قاتار, گەورگي كان قحا-نىڭ اتالعان مەرەيتويعا بايلانىستى بارلىق ءىس-شاراسىنا بەلسەندى تۇردە قاتىساتىنىن, بيىلعى جىلى قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا بايلانىستى رەسپۋبليكالىق ءىس-شارالار جوسپارىندا اسسامبلەيانىڭ قاتىسۋىمەن 30 ءىس-شارا تۇرعانىن جەتكىزدى.
سونىمەن, اسسامبلەيا جىلى اياسىنداعى ەڭ العاشقى ءىس-شارا استانا جانە الماتى قالالارىندا جانە اۋدان ورتالىقتارىندا اقپان ايىنىڭ 6-سىنان باستاۋ الادى. بۇدان كەيىن «مىڭ بالا» مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ بايقاۋىنا, ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەر اراسىنداعى ەڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوباعا, ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىنە ارنالعان ەڭ ۇزدىك عىلىمي جوباسىنا, ەڭ ۇزدىك پاتريوتتىق جاستارعا ارنالعان «مەنىڭ قازاقستانىم» جوباسىنا, «مەن ءوز ماماندىعىمدى ماقتان تۇتامىن» ەڭ ۇزدىك جوباسىنا, ەتنوجۋرناليستيكا سالاسىنداعى «شاڭىراق» شىعارماشىلىق سايىسىنا, ۇلتتىق كومپانيالار اراسىنداعى ۇزدىك قايىرىمدىلىق جوباسىنا, ەڭ ۇزدىك يننوۆاتسيالىق جوبالارعا بايلانىستى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
