كوكتەمگى قارەكەت كەشىگە مە؟

دەپۋتاتتاردىڭ ويىنشا, كە­شە­گى سۋ باسقان جەردىڭ كوبى استىق ەگەتىن وڭىرلەر بولعاندىقتان, كوكتەمگى ەگىس ۋاقتىلى باس­تالا ما دەگەن سۇراق تۋىپ وتىر. ال باۋ-باقشا, كوكونىس وسىرۋشىلەر مەن سايا­جاي سەرىكتەستىكتەرىنىڭ جاعدايى وتە ناشار. ولاردىڭ تەحنيكالارى, سۋارۋ جۇيەلەرى, ترانسفورماتورلارى ب ۇلىنگەن, جىلىجايلارى بۇزىلعان, ەگىس القاپتارى سۋ استىندا قالعان. قالا ماڭىنداعى حالىقتىڭ تابىس كوزى باۋ-باقشا مەن كوكونىس ەگۋ ەكەنىن ەسكەرسەك, توتەنشە جاعدايدىڭ اسەرى تاپشىلىققا, ودان سوڭ باعانىڭ كۇرت وسۋىنە دە اكەلۋى مۇمكىن.

«دەرەكتەر بويىنشا اقتوبە, قوستاناي مەن سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىستارىندا 200 تونناعا جۋىق تۇقىم قويمالارىن سۋ باس­­قان. وكىنىشكە قاراي, اۋىل شار­ۋا­شىلىعى مينيسترلىگىندە بۇگىنگە دەيىن ەلىمىزدەگى سۋ استىندا قالعان ەگىستىك جەر تۋرالى ناق­تى مالىمەت جوق. باتىس قازاق­ستان وبلىسىندا جالپى 4 مىڭ گەك­­تارعا جۋىق كۇزدىك جانە 1 گەك­­تار جىلىجاي سۋ استىن­دا قال­عانى انىقتالدى. سونىمەن قاتار تمد ەلدەرىندە تەڭدەسى جوق سيرەك كەزدەسەتىن اعاش, وسىمدىكتەرى بار باقتى سۋ باسقان. وسى باقتى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان ءتيىستى قولداۋ قاجەت. سۋ تاسقىنى توپىراققا جاقسى ىلعال بەرگەنىمەن, قۇنارلى قاباتىنىڭ ەروزياعا, باسقا دا كەلەڭسىز جاعدايلارعا اكەلەتىندىگىن ۇمىت­پا­عانىمىز ءجون. وسىعان بايلانىستى توپىراقتى وڭدەۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت», دەيدى ارمان وتەعۇلوۆ.

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, بىزدەگى توپىراقتىڭ سىڭىرگىشتىگى وتە زور. ءبىر گەكتار دۇرىس وڭدەلگەن توپىراق 1000-نان 2000 تەكشە مەترگە دەيىن سۋدى قابىلداي الادى. ەلدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىندا ەگىستىك القابى 15 ميلليون گەكتار بولسا, بۇل ايماق كەم دەگەندە 15 تەكشە شاقىرىم ىلعالدى سىڭىرە الادى.

وتىرىستا تاسقىن كەزىندە شى­عىن بولعان ءتورت ت ۇلىك سانى دا ايتىلدى. سونداي-اق ۋاقتىلى جۇرگىزىلگەن شارالار ناتيجەسىندە 133 730 باس اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارى قاۋىپسىز ايماقتارعا كوشىرىلگەن.

«رەسپۋبليكانىڭ 6 وبلىسىن­دا­عى شىعىنعا ۇشىراعان مال سانى قازىرگى تاڭدا 8 372 باستى قۇراپ, كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگە 8 058 باس راستالدى. رەسپۋبليكالىق شتاب­تىڭ حاتتاماسىمەن جانۋار­لار­دىڭ شىعىنىن وتەۋ الگوريتمى بەكىتىلىپ, سوعان سايكەس بارلىق مال يەلەرىنە وتەماقى تولەنە باستادى. دەگەنمەن تۇرعىندار تاراپىنان شىعىنعا ۇشىراعان مالدىڭ ولەكسەسى تابىلماي قالعاندا, تىر­كەل­مەي, ەن سا­لىن­با­عان جاع­دايدا ءتيىستى وتەماقىنى قالاي الامىز دەگەن سا­­ۋال تۋىنداۋدا. وسىعان وراي مەملەكەت قانداي دا ءبىر تابيعي اپات كەزىندە ءوز مۇلكىن, اۋىل شارۋاشىلىعى جان­ۋار­لارىن جوعالتقان ازاماتتاردىڭ قۇ­قىق­تارىن قورعاپ, وتەماقى تولەۋ ماسە­لە­سى بويىنشا ناقتى قۇ­­قىقتىق بازا قالىپتاستىرۋى قاجەت», دەيدى سەناتور.

مال شىعىنى دەمەكشى, وسى جەردە قىرىلعان مالدىڭ ولەك­سە­سىنەن بولەك, اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالار بويىنشا ماسەلە بار. مىسالى, سۋ باسقان ايماقتار – اقتوبە, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بارلىعى 10 ءسىبىر جاراسى كومىلگەن مال قورىمىن سۋ شايعان. الىنعان سىنامالار تەرىس ناتيجە كورسەتىپتى. بىراق قاۋىپتى ينفەكتسيا كورشى مەم­لەكەتتەردەن كەلگەن اعىن سۋ ارقىلى تارالۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەستەن شىعارماۋ كەرەك سياقتى. سون­دىق­تان بۇل ماسەلەنى ۇنەمى باقى­لاۋ­دا ۇستاعان دۇرىس.

ارمان وتەعۇلوۆتىڭ سوزىنشە, جاۋاپتى مينيسترلىك سۋدى ساقتاۋ, جيناۋ تەتىگىن قاراستىرۋ كەرەك. شارۋالار تاسىعان سۋدى جيناۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ شاعىن سۋ قويمالارىن قۇرۋعا دايىن. «سوندىقتان مامانداندىرىلعان جوبالىق ينستيتۋت ساپالى, ءتيىمدى جوبالار جاساپ, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن تەز ارادا كەلىسىم جۇرگىزۋلەرى قاجەت», دەيدى ول.

وتىرىستا ۇكىمەتكە سۋ باسقان وڭىر­لەر­دەگى ب ۇلىنگەن ەگىستىك كولەمى جانە قانشا ەگىستىك جەر اينالىمنان شىق­­قا­نى, قانشا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى سۋعا كەتتى, ولاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى قالاي جۇرگىزىلۋدە دەگەن سۇراقتار جولداندى. سونداي-اق ەگىسكە ۇلگەرمەگەن شارۋالارعا الماعان پايداسىنىڭ قالاي وتە­لە­تىنى, ليزينگتىك كرەديتتەرىن كەيىنگە قالدىرۋ, تاسقىننان زارداپ شەككەن اگروقۇرىلىمدارعا قانداي مەملەكەتتىك قولداۋ بولاتىنى تۋرالى ماسەلە دە ايتىلدى. بۇعان قوسىمشا ۇكىمەت تاراپىنان سۋ تاس­قى­نى سالدارىنان زارداپ شەككەن اي­ماق­تارداعى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعا­سى­نىڭ ءوسۋىن قاداعالاۋ شارالارىن كۇ­شەيتۋ تۋرالى دا ءسوز بولدى.