فوتو: ortcom.kz
دەپۋتاتتاردىڭ ويىنشا, كەشەگى سۋ باسقان جەردىڭ كوبى استىق ەگەتىن وڭىرلەر بولعاندىقتان, كوكتەمگى ەگىس ۋاقتىلى باستالا ما دەگەن سۇراق تۋىپ وتىر. ال باۋ-باقشا, كوكونىس وسىرۋشىلەر مەن ساياجاي سەرىكتەستىكتەرىنىڭ جاعدايى وتە ناشار. ولاردىڭ تەحنيكالارى, سۋارۋ جۇيەلەرى, ترانسفورماتورلارى ب ۇلىنگەن, جىلىجايلارى بۇزىلعان, ەگىس القاپتارى سۋ استىندا قالعان. قالا ماڭىنداعى حالىقتىڭ تابىس كوزى باۋ-باقشا مەن كوكونىس ەگۋ ەكەنىن ەسكەرسەك, توتەنشە جاعدايدىڭ اسەرى تاپشىلىققا, ودان سوڭ باعانىڭ كۇرت وسۋىنە دە اكەلۋى مۇمكىن.
«دەرەكتەر بويىنشا اقتوبە, قوستاناي مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا 200 تونناعا جۋىق تۇقىم قويمالارىن سۋ باسقان. وكىنىشكە قاراي, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىندە بۇگىنگە دەيىن ەلىمىزدەگى سۋ استىندا قالعان ەگىستىك جەر تۋرالى ناقتى مالىمەت جوق. باتىس قازاقستان وبلىسىندا جالپى 4 مىڭ گەكتارعا جۋىق كۇزدىك جانە 1 گەكتار جىلىجاي سۋ استىندا قالعانى انىقتالدى. سونىمەن قاتار تمد ەلدەرىندە تەڭدەسى جوق سيرەك كەزدەسەتىن اعاش, وسىمدىكتەرى بار باقتى سۋ باسقان. وسى باقتى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان ءتيىستى قولداۋ قاجەت. سۋ تاسقىنى توپىراققا جاقسى ىلعال بەرگەنىمەن, قۇنارلى قاباتىنىڭ ەروزياعا, باسقا دا كەلەڭسىز جاعدايلارعا اكەلەتىندىگىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. وسىعان بايلانىستى توپىراقتى وڭدەۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت», دەيدى ارمان وتەعۇلوۆ.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, بىزدەگى توپىراقتىڭ سىڭىرگىشتىگى وتە زور. ءبىر گەكتار دۇرىس وڭدەلگەن توپىراق 1000-نان 2000 تەكشە مەترگە دەيىن سۋدى قابىلداي الادى. ەلدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىندا ەگىستىك القابى 15 ميلليون گەكتار بولسا, بۇل ايماق كەم دەگەندە 15 تەكشە شاقىرىم ىلعالدى سىڭىرە الادى.
وتىرىستا تاسقىن كەزىندە شىعىن بولعان ءتورت ت ۇلىك سانى دا ايتىلدى. سونداي-اق ۋاقتىلى جۇرگىزىلگەن شارالار ناتيجەسىندە 133 730 باس اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارى قاۋىپسىز ايماقتارعا كوشىرىلگەن.
«رەسپۋبليكانىڭ 6 وبلىسىنداعى شىعىنعا ۇشىراعان مال سانى قازىرگى تاڭدا 8 372 باستى قۇراپ, كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگە 8 058 باس راستالدى. رەسپۋبليكالىق شتابتىڭ حاتتاماسىمەن جانۋارلاردىڭ شىعىنىن وتەۋ الگوريتمى بەكىتىلىپ, سوعان سايكەس بارلىق مال يەلەرىنە وتەماقى تولەنە باستادى. دەگەنمەن تۇرعىندار تاراپىنان شىعىنعا ۇشىراعان مالدىڭ ولەكسەسى تابىلماي قالعاندا, تىركەلمەي, ەن سالىنباعان جاعدايدا ءتيىستى وتەماقىنى قالاي الامىز دەگەن ساۋال تۋىنداۋدا. وسىعان وراي مەملەكەت قانداي دا ءبىر تابيعي اپات كەزىندە ءوز مۇلكىن, اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن جوعالتقان ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاپ, وتەماقى تولەۋ ماسەلەسى بويىنشا ناقتى قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرۋى قاجەت», دەيدى سەناتور.
مال شىعىنى دەمەكشى, وسى جەردە قىرىلعان مالدىڭ ولەكسەسىنەن بولەك, اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالار بويىنشا ماسەلە بار. مىسالى, سۋ باسقان ايماقتار – اقتوبە, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بارلىعى 10 ءسىبىر جاراسى كومىلگەن مال قورىمىن سۋ شايعان. الىنعان سىنامالار تەرىس ناتيجە كورسەتىپتى. بىراق قاۋىپتى ينفەكتسيا كورشى مەملەكەتتەردەن كەلگەن اعىن سۋ ارقىلى تارالۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەستەن شىعارماۋ كەرەك سياقتى. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى ۇنەمى باقىلاۋدا ۇستاعان دۇرىس.
ارمان وتەعۇلوۆتىڭ سوزىنشە, جاۋاپتى مينيسترلىك سۋدى ساقتاۋ, جيناۋ تەتىگىن قاراستىرۋ كەرەك. شارۋالار تاسىعان سۋدى جيناۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ شاعىن سۋ قويمالارىن قۇرۋعا دايىن. «سوندىقتان مامانداندىرىلعان جوبالىق ينستيتۋت ساپالى, ءتيىمدى جوبالار جاساپ, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن تەز ارادا كەلىسىم جۇرگىزۋلەرى قاجەت», دەيدى ول.
وتىرىستا ۇكىمەتكە سۋ باسقان وڭىرلەردەگى ب ۇلىنگەن ەگىستىك كولەمى جانە قانشا ەگىستىك جەر اينالىمنان شىققانى, قانشا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى سۋعا كەتتى, ولاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى قالاي جۇرگىزىلۋدە دەگەن سۇراقتار جولداندى. سونداي-اق ەگىسكە ۇلگەرمەگەن شارۋالارعا الماعان پايداسىنىڭ قالاي وتەلەتىنى, ليزينگتىك كرەديتتەرىن كەيىنگە قالدىرۋ, تاسقىننان زارداپ شەككەن اگروقۇرىلىمدارعا قانداي مەملەكەتتىك قولداۋ بولاتىنى تۋرالى ماسەلە دە ايتىلدى. بۇعان قوسىمشا ۇكىمەت تاراپىنان سۋ تاسقىنى سالدارىنان زارداپ شەككەن ايماقتارداعى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ ءوسۋىن قاداعالاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ تۋرالى دا ءسوز بولدى.
