ساۋدانىڭ قىزعان جەرى قىتايدا ەكەن...

جەتكىزەم دەپ جەتىستىككە جەتتىم

قىتايدان زات الدىرىپ, وزى­مىز­­گە ۇسىنۋشى قاراكوزدەر «پين­دۋو­دۋو», «تاو باو», تاعى باسقا سايت­­تار ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. اق­مو­­­لالىق گۇلنۇر بەكسۇلتان­قىزى اۋەلدە تۇركيادان سومكە اكە­لىپ سات­قان. ونىسى ءساتسىز بولىپ, ەن­دى نازارىن قىتاي تاراپىنا بۇرا­دى. ول ءۇشىن اۋەلى ينستاگرام الەۋمەتتىك جەلىسىن زەرتتەۋ كەرەك­تىگىن تۇسىنگەن.

«الدىمەن زات ساتۋدىڭ تەحنيكاسىن ۇيرەندىم. باستاپقىدا قيىن بولدى. بىراق ءبىر اي ىشىندە 17 مىڭ شىنايى وقىرمان جيناپ ۇلگەردىم. قازىر ءبىر كۇندە 40-50 مىڭ تەڭگە پايدا تابامىن. قى­تايدان الدىرعان كەز كەلگەن زاتىمدى ساتىپ, ادامدارعا پوشتا ار­قىلى جەتكىزىپ بەرەمىن. ەكىن­شىدەن, زاتتىڭ ءتۇر-تۇرىنە جار­نا­ما جاساپ, ەرەكشەلىگىنە توقتا­لامىز. اسىرەسە تۇرمىسقا قاجەت­تى ونىمدەرگە سۇرانىس كوپ. ونى دا پاراقشاما جازىلعان پىكىرلەردەن وقي وتىرىپ تۇسىنەمىن. وسىلايشا, حالىق قىزىعۋشىلىعىن وياتقان زاتتارعا تاپسىرىس بەرەمىن. ويتكەنى سۇرانىس بولماي, ءىس-ارەكەتىڭنىڭ بارلىعى قۇمعا سىڭگەن سۋداي ەمەس پە؟!» دەيدى گۇلنۇر.

مويىنداۋ كەرەك, بىزدە جەڭىل ونەركاسىپ جەتكىلىكتى دەڭگەيدە دامىماعان. سول سەبەپتى ءالى كۇنگە سىرتتىڭ ونىمىنە مۇقتاجبىز. قىتاي اسىپ, قارەكەت قىلعانداردىڭ دەنى وسى پىكىردى ايتادى.

«قىتايدىڭ ۇتىپ وتىرعان جە­رى – تۇ­تىنۋشى كوڭىل كۇيىن تاپ باسا­تىندىعىندا. مىسالى, كورەي سەريالىنداعى ارتىستەردىڭ كيىمى ەر­تەڭگى كۇنى قىتاي بازارىندا تۇ­رادى. ويتكەنى سەريالعا قىزى­عىپ, سوعان ەلىكتەيتىن جاس بۋىن كوپ. ونى قىتايلار بەسكە بىلەدى. قازاقستاندى كەزىپ جۇرگەن ء«ار قىتايلىقتىڭ اۋلاسىندا ءبىر-ءبىر تسەح بار» ەكەن دەگەن اڭىز شىندىققا جاناسادى. بىلۋىمشە, ولاردا ءار اۋلا بولماسا دا, ءار قالاسىندا زاۋىت, تسەح تولىپ تۇر. ءتىپتى شاعىن قالاشىقتاردا قالدىق قاعازداردى جيناپ, وڭدەيدى. كيىم, تەحنيكاعا قوسالقى بولشەك, تەلەفون برەندتەرى مەن اكسەسسۋارلار شىعارۋ – ولار ءۇشىن ۇيرەنشىكتى ءىس. ءوزىم بىلەتىندەي, زاۋىت وتە كوپ ورنالاسقان, شەتەلگە دە ءونىم ەكسپورتتاۋشى ەكى قالا بار. ول – گۋانچ­جوۋ مەن يۋ (تسزينحۋا). ەكى شاھار­دان اسا ساپالى ونىمدەردى تابۋعا بولادى. باعاسى دا كوڭىلگە قونىمدى», دەيدى بۇرىنعى كاسىپكەر نۇرساۋلە اداققىزى.

قىتاي – قايتالاۋدىڭ شەبەرى

«Cargo» دەيتىن دۇنيە بار. نۇر­ساۋلەنىڭ ايتۋىنشا, بۇل – زاتتاردى جەتكىزۋشى توپ. مۇندا ەكى نەمەسە بەس ادام ەمەس, ودان دا كوپ قىزمەت­كەر جۇمىس ىستەيدى.

«بۇل جەردە ۇيىمنىڭ («Cargo») ەكى نۇكتەسى بولادى. ءبىرى – قىتايدىڭ گۋانچجوۋ قالاسىندا دەلىك. ونى ا نۇكتەسى دەپ الامىز. وندا ارنايى قويما بولادى. سول جەرگە ساتىپ الىنعان بارلىق تاۋار جينالادى. ارتىنشا جۇك كولىگىنە ارتىلىپ, شەكارادان ءوتىپ, ەكىنشى ب نۇكتە­سىنە جەتكىزىلەدى. ونى الماتى قالا­سىندا دەپ ەسەپتەيىك. ەكى نۇكتە ارالى­عىنداعى جول ۋاقىتى كەمىندە ءبىر اپتا, ارى كەتسە 10 كۇنگە سوزى­لۋى مۇمكىن. الماتىعا جەتكەن سوڭ كار­گولىقتار جەتكەن تاۋاردى جان-جاققا تاكسي نەمەسە پوش­تا قىز­مەتى ارقىلى جونەلتەدى. ەسكە­رەتىن نارسە, تاپسىرىس بەرۋشى ءار زات­تىڭ باعاسىنان بولەك, ءار كەلىسىنە ءتۇرلى باعادا (3,5-4,2 دوللار) اقشا تولەيدى», دەيدى ول.

4-5 جىل بۇرىن ءبىزدىڭ ەلىمىز قىتايدان كيىم-كەشەك پەن تۇرمىس­تىق زاتقا كوپتەپ تاپسىرىس بەرە­تىن. كەيىنگى سۇرانىسقا يە تاۋارلار ءتىزىمىن وڭاي قۇراستىرمالى جيھاز­دار, قۇلامايتىن, سىنبايتىن, با­لا­­لارعا ارنالعان م ۇلىكتەر, ۇيالى تەلەفون, باسقا دا ۇساق-تۇيەكتەر تولتىردى.

«قازىر بيزنەسپەن اينالىسىپ, ءتىپتى ءوزىنىڭ برەندتىك ۇلگىدەگى زاتتارىن ساتىپ جۇرگەندەردىڭ دەنى ءوزى­نىڭ فابريكاسى نە تسەحىندا ءوندى­رىپ جاتىر دەيمىسىز؟ ءبارى دە قىتاي­­لىق زاتتار. تاپسىرىس بەرىپ, سول جەر­دە ارنايى برەند-اتاۋدى جازدى­رىپ, ساۋداعا شىعارىپ جۇرگەندەر كوپ. مۇنى وتاندىق ءونىم دەي المايمىز. ەكىنشىدەن, قىتايدا كوشىرمە دۇنيەدەن كوز سۇرىنەد! مى­سا­لى, «Adidas» برەندى. مۇنىڭ جاق­­سى ساپادا دا, ناشار ۇلگىدە دە تىگى­لەتىنى بار. «Zara», «Dior», «Apple» ونىمدەرىنىڭ ليۋكس ساپاداعى ۇلگىسىن شىعارۋدا كورشىمىزدىڭ ءباسى جوعارى», دەيدى نۇرساۋلە.

ساپا ماسەلەسىندە ساق بولىڭىز

ساراپشىلار قىتايدان تاۋار ساتىپ الۋ بۇكىل الەمدەگى تۇ­تى­نۋ­شى­لار اراسىندا تانىمال قۇ­بىلىسقا اينالعانىن ايتىپ وتىر. بۇل – تاۋارلاردىڭ قولجەتىم­دىلى­گىمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار باعا ارزاندىعى, كەڭ اسسورتيمەنتى جانە ينتەرنەت-ساۋدانىڭ ىڭعايلى بولۋىمەن بايلانىستى. دەگەنمەن زات ساتىپ العاندا وسى ءۇردىستىڭ وڭ جانە تەرىس جاقتارىن ەسكەرمەس­كە بولمايدى. مىسالى, كەدەندىك باج بەن سالىق تاپسىرىس قۇنىن ارتتىرۋى مۇمكىن. سونداي-اق قىتاي كيىمدەرىنىڭ ولشەمدەرى بويىنشا ماسەلە ءجيى تۋىپ جاتادى. سەبەبى ولاردىڭ ولشەمى ءسىزدىڭ تاپسىرىسىڭىزعا ساي بولماۋى مۇم­كىن. بۇعان قوسىمشا جەت­ك­ىزۋ­دەگى ۋاقىت ۇزاقتىعى جانە تاۋار­دىڭ ساپاسى كورسەتىلگەن سيپاتتاماسىنا سايكەس كەلمەۋى تاعى بار.

ايتكەنمەن ونلاين ساۋدانىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى – ۋاقىت ۇنەم­دىلىگى. كەز كەلگەن جەردەن جارتى ساعات ۋاقىت ءبولىپ, تەلەفون ار­قى­لى تاپسىرىس بەرە سالاسىز. ساۋ­دا ۇي­لەرىن ارالاۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇعان قوسا, ءوزىمىز سياقتى تۇتى­نۋ­شىلاردىڭ تاۋارعا بەرگەن باعا­سىن جانە پىكىرلەرىن وقىپ, تاۋار جايىن­دا اقپارات الۋعا دا مۇمكىن­دىك بار.

جالپى, قىتايدان زات ساتىپ الۋ­­دىڭ جاقسى جاعى دا, زيانى دا بار. سول ءۇشىن ساتىپ الۋ شارتتارىن, ساتۋشىنىڭ پىكىرىن مۇقيات زەر­­دەلەۋ ماڭىزدى. جوعارىدا ايت­قان­داي, توسىن سىيلارعا (الدانۋ, تاۋار ساپاسىزدىعى, ت.ب.) دايىن بولۋ كەرەك. دۇرىس ءارى سەنىمدى ساتۋ­شى تاڭداۋ ارقىلى قىتايدان ساپا­لى تاۋاردى جاقسى باعاعا ساتىپ الۋ­عا ابدەن بولادى.

«QazTrade» ساۋدا ساياساتىن دامىتۋ ورتالىعى» اق مالىمەتىنشە, قازاقستانمەن ساۋدا ساياساتىندا 10 ارىپتەس مەملەكەت بار. تاۋار اينالىمىندا العاشقى ورىندا قىتاي تۇر. الەمدىك ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەلدىڭ سىرت مەملەكەتتەرمەن ساۋدا قاتىناسى وتە قارقىندى. سوعان قاراعاندا ءازىر العاشقى ورىننان تۇسە قويماۋى مۇمكىن. ودان كەيىنگى ورىندار­دا رەسەي, يتاليا, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا, نيدەرلاند, وزبەك­ستان, فران­تسيا, اقش, گەرمانيا مەملەكەتى تۇر.

اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا نۇرساۋ­لە ء«وز جەڭىل ونەركاسىبىمىز بولماي, كورشىمىزدى بايىتا بەرەمىز» دەدى. ايتۋىنشا, جاستاردى وقىتا وتىرىپ, شەتەلدىك زاۋىت-فابريكالاردا ۇزاق مەرزىمدە تاجىريبەدەن وتكىزۋ ارقىلى ەلدە كوپتەگەن ءوندى­رىس ورنىن اشساق, ۇتارىمىز كوپ بولار ەدى.