اۋمالى-توكپەلى الەم...

قوي جىلى دا اتتادى تابالدىرىقتان. بىراق جيەكپەن جىلىستاپ جونەگەن جىلقى جىلىمەن بىرگە الەمدەگى بۇرىننان بار ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى, ءارتۇرلى سيپاتتاعى, ءارتۇرلى مازمۇنداعى تەپسىنگەن تەكەتىرەستەر مەن قايتارىمى قيىن قاقتىعىستار كەتە قويعان جوق. ساباقتى ينەسىنىڭ ۇشى وتكەن جىلدان ورنەك سىزىپ كەلە جاتقان سول سودىرلار سويقاندارى جاڭا جىل باستالار-باستالماستا قايتادان قوزداي ءتۇستى.  جاھان جۇرتىنىڭ جاندارىن شۇبەرەككە ءتۇيدىرىپ, ۇرەيلەرىن ۇشىرىپ وتىرعان مۇنداي ويقى-شويقى وقيعالار قازىر ونداپ سانالادى. سولاردىڭ اراسىندا گەرمانيادا بۇرق ەتكەن يسلامعا قارسى قوزعالىس تا, فرانتسياداعى جۋرنال رەداكتسياسىن سۇلاتىپ سالعان سۇمدىق سويقان دا, اقش-تاعى تۇبىرىنەن ناسىلدىك ءبولىنۋ­ءشى­لىك­ءتىڭ ءتۇبىتى جەلكىلدەپ كورىنگەن كيكىلجىڭ دە, ەۋروپاداعى جۇگەنسىز كەتكەن جۇمىسسىزدىق تا بار. ءبىز بۇگىن وسى وقيعالار جونىندە از-كەم وي بولىسپەكپىز.

پاريج تورىندەگى تەراكت

اۋەلى, قاڭتاردىڭ 5-ءى كۇنى گەرمانيانىڭ درەزدەن قالاسىندا يسلام قوزعالىسىنا قارسىلاردى جاقتاۋشىلاردىڭ اكتسياسى بولىپ ءوتتى. ساكسونيا جەرىندەگى شاھار كوشەلەرىن ءبىر مەزگىلدە 18 مىڭ ادام باسىپ قالدى. وزدەرىن «كارى قۇرلىقتىڭ يسلامدانۋىنا قارسى ەۋروپالىق پاتريوتتار» قوزعالىسىن قولداۋشىلار دەپ اتاعان بۇل توپ زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋ ارقىلى ەلگە سىرتتان بوسقىنداردىڭ باسىپ كىرۋلەرىنە توسقاۋىل قويۋدى تالاپ ەتتى. جالپى, بۇل وتكەن جىلعى جەلتوقساننىڭ 22-سىنەن بەرى مۇندا وتكەن 11-ءشى شەرۋ ەدى. وسىمەن ءبىر مەزگىلدە ەلدىڭ بىرقاتار ءىرى قالالارىندا درەزدەندەگى اكتسياعا قارسى شىعۋشىلاردىڭ ميتينگىلەرى كەڭىنەن ءورىس الىپ كەتتى. سونىڭ ىشىندە ميۋنستەردە – 10 مىڭ, شتۋتگارتتا – 8 مىڭ, بەرلين مەن كەلننىڭ اربىرىندە 5 مىڭ ادام تەكەتىرەسكە تۇسەتىن جاقتىڭ دا ءالسىز ەمەس ەكەندەرىن بايقاتىپ بەردى. بۇدان بولەك, بۇلاردىڭ سوڭعىسىندا كوشەگە شىققان ىزالى جۇرت وڭشىلدار ارەكەتىنە نارازىلىق رەتىندە قالا ورتالىعىنا ورنالاسقان سوبور مەن باسقا دا كورىكتى ورىنداردى ەلەكتر قۋاتىنان اجىراتىپ تاستادى. ولار بۇل اكتسيانىڭ اتىن دا «ناسىلشىلدەردىڭ جارىقتارىن وشىرەمىز» دەپ اتادى. ءدال وسىنداي شارانى درەزدەندەگى الىپ اۆتوزاۋىت – Volkswagen كونتسەرنى جۇمىسشىلارى دا جاساپ, كاسىپورىندى ەلەكتر قۋاتىنسىز قالدىردى. «Volkswagen اشىق, ازات جانە دەموكراتيالىق قوعام ءۇشىن كۇرەسەدى», دەدى ولار ءوز حابارلامالارىندا. ارادا ەكى كۇن وتكەندە, فرانتسيا استاناسىندا يسلام قوزعالىسىنا قارسىلىققا قاتىستى تاعى ءبىر جۇرەك تىتىركەنتەرلىك وقيعا ورىن الدى. بىراق مۇنداعى قارسىلىق جالپى يسلام ءزاۋزاتىنا ەمەس, تىكەلەي «يسلام مەملەكەتى» دەپ اتالاتىن تويىمسىز توبىرعا بارىپ تىرەلەدى. البەتتە, ينتسيدەنت ىركىلگەن كۇنى بۇل تۇجىرىم بىردەن جۇرتتىڭ جادىنا ساپ ەتىپ ورنىعا قالعان جوق. ناعىز قاندى قىرعىن 7 قاڭتاردا ءپاريجدىڭ ورتالىعىنداعى Charlie Hebdo ساتيرالىق اپتالىق جۋرنالىنىڭ رەداكتسياسىندا بولدى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ مالىمەتىنشە, ساعات 11:30 شاماسىندا كالاشنيكوۆ اۆتوماتى مەن گراناتومەت اسىنعان بەلگىسىز ەكى ادام باسىلىم ورنالاسقان عيماراتقا كىرىپ كەلىپ, رەداكتسيا القاسىنىڭ جيىنىن وتكىزىپ وتىرعان جۋرناليستەرگە قاراي وق جاۋدىرعان. وقيعا ورنىندا 12 ادام جەر جاستانسا, ەكەۋى پوليتسيا قىزمەتكەرى. بۇدان بولەك, 10 ادام ءارتۇرلى دەنە جاراقاتىن العان. كۋالاردىڭ ايتۋلارىنشا, وفيس­كە بەتپەردە جامىلىپ كىرگەن ەكەۋ «اللاھۋ اكبار» دەپ الىپ, «ءبىز پايعامبار ءۇشىن كەك قايتاردىق», دەپ ايقايلاعان. ولاردىڭ بۇلاي دەۋلەرىنىڭ دە سەبەبى بار. اتالمىش Charlie Hebdo جۋرنالى بۇعان دەيىن مۇحاممەد پايعامباردى مازاققا اينالدىرۋ جونىندە ءبىراز بەلسەندىلىك تانىتىپ ۇلگەرگەن. جۋرنالدىڭ نەگىزى 1969 جىلى قالانىپ, 1981 جىلعا دەيىن توقتاۋسىز شىعىپ كەلگەن. بىراق سول جىلى اياق استىنان جابىلىپ قالعان. دەگەنمەن, اراعا 11 جىل سالىپ بارىپ, اپتالىق قايتادان تاراي باستاعان. ال جانجالمەن اتىن تانىتۋدى 2006 جىلى داتتىڭ Jyllands-Posten ۇنپاراعىندا جارىق كورگەن پايعامبار تۋرالى سايقىمازاق سۋرەتتى كوشىرىپ باسۋدان باستاپتى. مۇنىمەن دە توقتاي قويماعان. ول 2012 جىلى «مۇسىلماننىڭ كىناسىزدىگى» اتتى ءفيلمنىڭ شىعۋىنا بايلانىستى ەۋروپانىڭ كوپتەگەن قالالارىندا جاپپاي تارتىپسىزدىك جاسالىپ جاتقان كەزدە تاعى وسىنداي بىرنەشە كاريكاتۋرا جاريالاپ جىبەرەدى. وسىعان بايلانىستى جۋرنالدىڭ باسشىسىنا كوپتەگەن بەلگىسىز كىسىلەردەن قوقان-لوققى جاسالعان كورىنەدى. بۇدان قاتتى سەكەم العان ديرەكتور كوپكە دەيىن پوليتسيانىڭ قورعاۋىندا جۇرۋگە ءماجبۇر بولىپتى. ال جۋرنال تاياۋ كۇندەردە «يسلام مەملەكەتى» دەپ اتالاتىن قاراقشىلار توبىنىڭ سەركەسى ابۋ باكر ءال-باعداديدىڭ كاريكاتۋراسىن جاريالاعان ەكەن. ساراپشىلار قازىر لاڭكەستەردىڭ مىناداي سويقانعا بارۋلارىنا دا تىكەلەي وسى سوڭعى ارەكەتتىڭ اسەرى باسىمىراق بولعانىن ايتىپ وتىر. وسى وقيعادان كەيىن فرانتسيا استاناسىندا تەررورلىق قاۋىپتىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيى جاريالانىپ, كۇش قۇرىلىمدارى باق رەداكتسيالارىن ءوز كۇزەتتەرىنىڭ اياسىنا الدى. قايعىلى جاعداي جايى ءمالىم بولعان بويدا سول جەرگە فرانتسيا پرەزيدەنتى فرانسۋا وللاند, ىشكى ىستەر ءمينيسترى بەرنار كازنەۆ, پاريج قالاسىنىڭ مەرى انن يدالگو بارىپ قايتتى. ەلدىڭ باسشىسى بولعان جايعا «تەراكت» دەگەن باعا بەردى. ول, سونىمەن بىرگە, سوڭعى اپتالاردا فرانتسيادا بىرنەشە لاڭكەستىكتىڭ الدى الىنعانىن مالىمدەدى. پرەزيدەنت سودان كەيىن ۇكىمەتتىڭ شۇعىل وتىرىسىن وتكىزدى. الەمدىك قوعامداستىق ورىن العان لاڭكەستىكتى قاتتى ايىپتاپ جاتىر. سول كۇنى كەشكە قاراي فرانتسۋز استاناسىنىڭ ورتالىعىندا 34 مىڭ ادامنىڭ قاتىسۋىمەن Charlie Hebdo ساتيرالىق اپتالىعىنا قولداۋ كورسەتۋگە ارنالعان شەرۋ بولىپ ءوتتى.

فەرگيۋسوننان باستالعان تايتالاس

جاڭا جىل باستالعالى بەرى اقش-تا پوليتسيانىڭ قاتالدىعى مەن ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىككە قارسى نارازىلىق اكتسيالارى جاڭا پىشىنگە كوشتى. قازىرگى كۇندەرى نيۋ-يوركتىڭ, سونداي-اق, وكلەند جانە بەركلي سەكىلدى قالالاردىڭ بارلارى مەن رەستوراندارىندا الدەنەشە ونداعان بەلسەندىلەر جۇرتتىڭ نەمقۇرايلى توپتارىنىڭ سانا-سەزىمدەرىن قوزعاۋ ماقساتىندا وزدەرى «فلەشموب» دەگەن اتاۋ بەرگەن ارەكەتتەرگە دەندەپ كىرىسىپ كەتتى. اتالعان اكتسياعا قاتىسۋشىلار بىرنەشە ونداعان ادام وتىرعان زالدارعا وتكەن جىلى پوليتسيا وفيتسەرلەرى اتىپ ولتىرگەن مايكل براۋن مەن ەريك گارنەر سەكىلدى تاعى ونشاقتى افروامەريكالىق ازاماتتىڭ اتتارىن داۋىستاپ اتاپ, تاقپاققا قوسىپ كىرىپ كەلەدى. ولاردىڭ بۇل يشارالارىن قوعامدىق ورىندار يەلەرى مەن كەلۋشىلەرىنىڭ ءبىرازى تۇسىنىستىكپەن قابىلداپ ءجۇر. سونىمەن قاتار, مۇنداي ارەكەتكە نارازىلىق بىلدىرەتىندەر دە تابىلىپ قالادى. تاياۋدا نيۋ-يوركتە ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان مىڭداعان پوليتسەي تاپ وسىلايشا وزدەرىنىڭ ارىپتەستەرىمەن قوشتاستى. ال جەر قوينىنا بەرىلىپ جاتقان ۆەن-يان ليۋ بۇدان ەكى اپتا بۇرىن الەۋمەتتىك جەلىدە بارلىق اق وفيتسەردەن كەك قايتارۋعا انت بەرگەن قارا ءناسىلدى جىگىتتىڭ قولىنان وققا ۇشقان ەدى. اتالعان پوليتسەيدىڭ جۇپتاس ارىپتەسى رافاەل راموستى جەرلەۋگە ارنالعان شارا كەزىندەگىدەي مۇندا دا نارازىلىق بولماي قالعان جوق. مۇندا دا قالا مەرى ءسوز سويلەپ جاتقاندا, جۇزدەگەن پوليتسەي كوشەگە قاراتىلعان ەكرانعا قاساقانا سىرتتارىن بەرىپ تۇردى. وفيتسەرلەر ءوز ارىپتەستەرىنىڭ قازا تابۋلارىنا نارازىلىق كورسەتۋشى قارا ءناسىلدى حالىق وكىلدەرىنە شەكتەن تىس جۇمساقتىق كورسەتكەن قالالار باسشىلارى جاۋاپتى دەپ ەسەپتەيدى. نەگىزى, بۇل تەكەتىرەستىڭ باسى وتكەن جىلعى 9 تامىزدا ميسسۋري شتاتى, سەنت-لۋيس وكرۋگىندەگى فەرگيۋسون قالاشىعىندا تىركەلگەن مىنا وقيعادان كەيىن كەۋدە كوتەردى. بۇعان جەرگىلىكتى پوليتسيا وفيتسەرى داررەن ۋيلسوننىڭ تارتىپكە شاقىرۋ كەزىندە وزىنە قارسىلىق كورسەتپەك بولعان قارا ءناسىلدى 18 جاسار ءجاسوسپىرىم مايكل براۋندى اتىپ تاستاعانى سەبەپ بولدى. وسىعان اشۋ-ىزا بىلدىرگەن تۇرعىلىقتى حالىق قالا كوشەلەرىنە شىعىپ, بيلىكتى بولعان وقيعانىڭ ەگجەي-تەگجەيىن تازا تەكسەرۋگە شاقىردى. سونىڭ تاسقىنى بۇكىل تامىز, قىركۇيەك, قازان ايلارىندا ۇزدىكسىز شاڭ كوتەرىپ, ءبىر دامىل تاپپادى. كەيىرىنەك ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كەنتكە فەدەرالدى بارلاۋ بيۋروسىنىڭ اگەنتتەرى مەن اقش ۇلتتىق گۆاردياسىنىڭ جاۋىنگەرلەرى جەتكىزىلدى. قايعىلى وقيعانىڭ ناقتىلى قالاي وربىگەنى ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. بىرقاتار كۋالار پوليتسەي وق اتقان كەزدە ءجاسوسپىرىمنىڭ ەكى قولىن كوتەرىپ: «اتپاڭدار!» دەپ تۇرعانىن ايتادى. باسقا بىرەۋلەر بوزبالانىڭ وفيتسەردىڭ بۇيىرعانىنا قارا­ماستان, تىم جاقىن كەلىپ, ونى وق شىعارۋعا ءماجبۇر ەتكەنىن باياندايدى. كەيىن ءتارتىپ ساقشىسى مۇنى ءوز باسىن قورعاۋ ءۇشىن جاساعانىمەن ءتۇسىندىردى. بىراق جۇرتتىڭ ءبارى بالانىڭ قولىندا ەشقانداي قارۋ بولماعانىن راستاپ وتىر. قالاي دەگەندە دە, سوڭىنان القا بيلەر سوت پوليتسەيدىڭ ارەكەتىنەن زاڭعا قايشى كەلەتىن ارەكەت تاپپاي, ونى قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتان ادا-كۇدە بوساتتى. وسى ۇكىم جاريالانعان 24 قاراشا كۇنى قالادا جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر باستالىپ, ونىڭ سوڭى تالاۋعا ۇلاسىپ كەتتى. فەرگيۋسون تۇرعىندارىنىڭ اكتسيا­سىن سول زاماتىندا اقش-تىڭ 30 شتا­تىنىڭ جۇرتى قولداپ اكەتتى. مۇنىڭ الدىندا, وتكەن جىلعى 17 شىلدەدە نيۋ-يورك شتاتىنىڭ تومپكينسۆيلل قالاسىنىڭ تۇرعىنى, التى بالانىڭ اكەسى, 43 جاستاعى افروامەريكالىق ەريك گارنەر پوليتسەيلەر جاساعى ءوزىن كوشەدە زاڭسىز تەمەكى ساتىپ تۇر دەگەن ايىپپەن ۇستاماقشى بولعاندا, قولدارىنا كىسەن سالدىرماي, قاتتى قارسىلىق كورسەتەدى. ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ قاي-قايسىسىنان دا ايتارلىقتاي ءىرى ءارى بيىك بولعاندىقتان, اق ءناسىلدى پوليتسەي دەنيەل پانتالەو ونى جەرگە جىعىپ, تۇنشىقتىرۋ ءادىسىن قولدانادى. بىرنەشە پوليتسەي جابىلىپ باسىپ تۇرعاندا گارنەر: «تۇنشىعىپ بارامىن», دەپ ايقايلايدى. سودان كەيىن ول قارسىلاسۋىن دوعارادى. ءبىر ساعاتتان كەيىن ونىڭ ولگەنى ايان بولادى. ارتىنان انىقتالعانداي, مارقۇم قولقا دەمىكپەسىمەن اۋىرادى ەكەن. بۇل وقيعا دا قوعامعا قاتتى ءدۇمپۋ الىپ كەلدى. ونىڭ سوڭىن الا فەرگيۋسونداعى جاعداي ورىن الدى. ال 24 جەلتوقسان كۇنى ميسسۋري شتاتىنداعى سەنت-لۋيس قالاسىندا 18 جاسار انتونيو مارتين پوليتسەيدىڭ قولىنان قازا تاپتى. وقيعا سول كۇنى كەشكىلىك بولعان. قازىر وسى وقيعاعا بايلانىستى تەكسەرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. قازىر الەمدەگى كوپتەگەن ساراپشىلار قۇراما شتاتتاردا تاعى دا ناسىلدىك سيپاتتاعى تولقۋلار تۋىنداپ كەلە جاتقانىن العا تارتادى. بۇل ەلدى وسى توڭىرەكتەگى قاندى وقيعا 1992 جىلعى ءساۋىر-مامىر ايلارىندا بولىپ ەدى. ول لوس-اندجەلەستەگى القا بيلەر سوتى قارا ءتۇستى ر.كينگتى سوققىعا جىققان ءتورت اق ءناسىلدى پوليتسەيدى اقتاپ شىعارعاننان كەيىن باستالعان. سول جولعى اق ءتۇستى ازاماتتارعا شابۋىل جاساپ, ۇيلەردى قيراتۋعا باعىتتالعان قارسىلىق قوزعالىستارى بارىسىندا 53 ادام قازا تاپتى, 1 100 شامالاس ءۇي-جاي وتقا وراندى, قالاعا 1 500 000 000 دوللار كولەمىندە شىعىن كەلتىرىلدى.

جۇگەنسىز كەتكەن جۇمىسسىزدىق

ەۋروپادا سوڭعى ۋاقىتتارى جۇمىسسىزدىقتىڭ دەڭگەيى كۇرت كوتەرىلىپ كەتكەنى بايقالىپ تۇر. ول, اسىرەسە, يتاليادا بۇرىن-سوڭدى بولماعان «رەكوردتىق» كورسەتكىشكە جەتتى. مۇندا ءدال قازىر ونىڭ بەلدەۋى ەڭبەككە جارامدى جۇرتتىڭ 13,4 پايىزىن قۇرايدى. اپپەنين تۇبەگىندەگى يستات ۇلتتىق ستاتيستيكا ينس­تيتۋتى سارسەنبى كۇنى مۇنىڭ 1977 جىلدان بەرگى ارالىقتاعى ءابسوليۋتتى جوعارى ناتيجە ەكەنىن جاريالاپ ۇلگەردى. مىنە, جاڭا جىلدىڭ باسىندا بۇل ەلدە وسىلايشا بۇدان 38 جىل بۇرىن تىركەلگەن «رەكوردقا» وزگەرىس ەنگىزىلىپ وتىر. ال مۇنىڭ بەلگىسى وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا بايقالا باستاعان بولاتىن. سول كەزدە ەلدەگى جۇمىسسىزدار سانى 3,45 ملن. ادامعا جەتىپ, كورسەتكىش سونىڭ الدىنداعى قازان ايىنان 1,2 پايىزعا اسىپ تۇسكەن ەدى. وسى كۇندەرى جۇمىسسىز جۇرگەن جاستار قاتارى تاريحي تۇرعىداعى ەڭ جوعارى مولشەرگە كوتەرىلىپ كەتتى. ولاردىڭ 43,9 پايىزى جۇمىسسىزدىقتىڭ قامىتىن كيۋگە ءماجبۇر بولۋدا. وسىنىڭ الدىندا عانا ەۋروپا پارلامەنتى گرەكيا, يتاليا, پولشا جانە فرانتسيا ەلدەرىنە جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەسكە كومەك رەتىندە 35,5 ملن. ەۋرو قارجى ءبولۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. وعان ستراسبۋرگتە وتكەن پلەنارلىق سەسسيادا قول جەتتى. ال قاراجات پارلامەنت شەشىمىن ەۋروپا كەڭەسى ماقۇلداعاننان كەيىن بارىپ, ەۋروپانىڭ جاھاندانۋعا بەيىمدەلۋ قورىنان بولىنەتىن بولادى. پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ ايتۋلارىنشا, وسىنىڭ ارقاسىندا اتالعان مەملەكەتتەر بيلىكتەرى ەۋروپاداعى  جاھاندانۋ ۇدەرىسى مەن ەكونوميكالىق كەرەعارلىقتاردىڭ زارداپتارىنان جۇمىسسىز قالعان 6 مىڭنان استام ادامعا ناپاقا تاۋىپ بەرە الادى. مۇنداعى اڭگىمە نەگىزىنەن پارسى شىعاناعى ەلدەرى اۆياتاسىمالداۋشىلارى تاراپىنان باسەكەلەستىكتىڭ كۇشەيە تۇسۋىنە جانە وتىن باعاسىنىڭ كۇرت قىمباتتاپ كەتۋىنە بايلانىستى جۇمىستان شىعىپ قالعان فرانتسۋزدىڭ Air France اۆياكومپانياسىنىڭ 3,8 مىڭنان اسا قىزمەتكەرى تۋرالى بولىپ وتىر. وسى ءۇشىن فرانتسيا ۇكىمەتى اتالعان قوردان 26 ملن. ەۋروعا جۋىق اقشا الادى. بۇل ەۋروپارلامەنتتىڭ قۇرىلعالى بەرى وسىنداي ماقساتتى تىرلىككە بەرىپ وتىرعان ەڭ كوپ سوماسى بولعالى تۇر. الەم ەكونوميكاسىنداعى قيىن­دىقتار سونداي-اق, تۇتىنىم سۇرا­نىسىنىڭ ءتۇسىپ كەتۋىنە دە اپارىپ سوقتىردى. وسىنىڭ سالدارىنان گرەكتىڭ Odyssefs Fokas اتتى بولشەك ساۋدا جۇيەسى ساۋدا كولەمىن كۇرت كەمىتىپ الىپ, 600 ادامدى جۇمىستان شىعارىپ جىبە­رۋگە ءماجبۇر بولدى. كومپانيا سونداي-اق, گرەك بانك جۇيەسىندەگى پروب­لەمالاردىڭ سالدارىنان ايتار­لىقتاي اۋقىمدا قارجىلاي شىعىنعا باتتى. وسىدان سوڭ افي­نا ەۋروپالىق وداق قورىنان 6,44 ملن. ەۋرو مولشەرىندە كومەك الاتىن بولدى. دەپۋتاتتار سول سياقتى يتا­ليانىڭ تەرىسكەيىندەگى تۇرمىستىق تەحنيكالار شىعاراتىن Whirlpool زاۋىتىنا 1,89 ملن. ەۋرو شا­ما­سىندا قارجىلاي جاردەم بەرۋگە ۇيعارىم جاسادى. مۇندا دا سۇرا­نىستىڭ ءتۇسىپ كەتۋىنە بايلانىستى 600 ادام جۇمىستان شىعىپ قالعان. مۇنداي قيىندىقتاردى پولشا كاسىپورىندارى دا تارتىپ جاتىر. يتاليانىڭ Fiat اۆتوموبيلدەرىن شىعاراتىن زاۋىت تا سۇرانىستان قاعىلىپ, 1 مىڭ ادامدى جۇمىسسىز قالدىردى. ەۋروپارلامەنت زاۋىتتان كەتكەن 770 ادامدى قايتارىپ اكەلۋ ءۇشىن 1,26 ملن. ەۋرو بولۋگە ارەكەت جاساۋدا. جالپى, ەۋروپانىڭ جاھان­دانۋعا بەيىمدەلۋ قورىنىڭ اقشا­لاي جيىنتىعىنىڭ كولەمى 150 ملن. ەۋرونى قۇرايدى. ول جىل سايىن تولىعىپ تۇرادى. 2006 جىلى قۇرىلعان قور باسەكەلەستىكپەن كۇرەستە جەڭىلىس تاپقان ترانسۇلتتىق كومپانيالار مەن جەكەلەگەن وندىرۋشىلەرگە كومەك كورسەتۋمەن اينالىسادى. ادەتتە قوعامداستىق ەلدەرى جۇرتتى جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋ ماسەلەسىن ءوز بەتتەرىنشە تەز شەشىپ وتىرۋعا ۇمتىلادى. سودان كەيىن ەۋروپا وداعىنىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. ايتكەنمەن, بۇل جولى باستالعان جۇمىسسىزدىق تولقىنىنىڭ جۋىر ماڭدا قايتا قالاتىن ءتۇرى كورىنبەيدى. سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان».