قۇلسارى قالاسىندا جىگەرى مىقتى ءبىر جىگىت تۇرادى. اتى-ءجونى – بەرەكەت اقجىگىتوۆ. وتباسىنداعى پەرزەنتتىڭ ۇلكەنى بالداۋرەن بالالىعىن الاڭسىز وتكىزدى. ءسابي كەزىندە تالاي ارمانعا بەرىلگەن شىعار. مەكتەپتى بىتىرىسىمەن جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, مۇنايشىلىق كاسىپتى مەڭگەردى. ءسويتىپ, جوعارى ءبىلىم العان سوڭ ماڭعىستاۋ وڭىرىندەگى كەن ورىندارىن بۇرعىلاۋ كومپانياسىنا جۇمىسقا ورنالاستى. تاجىريبەلى مامانداردىڭ اقىلىن تىڭدادى, ۇيرەتكەنىن جادىنا ءتۇيدى. باسشىلاردىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدا ەلگەزەكتىك تانىتتى.
الايدا, تولعاۋى توقسان مىناۋ تىرشىلىكتە كەز كەلگەن جان الدىندا نەندەي توسىن وقيعا كۇتىپ تۇرعانىن بولجاي الار ما ەدى؟ بەرەكەت تە ءار اۋىسىم سايىن جۇمىسىنا, ودان كەيىن تۋعان جەرى – قۇلسارى قالاسىنا جەتۋگە اسىعۋشى ەدى. كوڭىلى كوتەرىڭكى جۇرەتىن جاس جىگىت 2010 جىلدىڭ 1 مامىرىندا اياق استىنان وندىرىستىك جاراقات الىپ, اۋرۋحانا توسەگىنە تاڭىلدى. سەگىز كۇن بويى ەس-ءتۇسسىز جاتتى. بىراق كورەر جارىعى بار ەكەن, 9 مامىر كۇنى ەسىن جيدى, ءوز-وزىنە كەلدى. بىراق, اۋرۋحانادان مۇگەدەكتىڭ ارباسىمەن شىقتى.
بۇل ارينە, وردا بۇزار وتىزعا تولماعان جاس جىگىتتىڭ جانىن جارالاعان وتە اۋىر كۇن ەدى. تاعدىردىڭ ماڭدايعا جازعانى بولار دەسەك تە, مۇندايعا ەكىنىڭ ءبىرى شىداي بەرمەيدى. قۇربى-دوستارىنىڭ ورتاسىندا جەر باسىپ جۇرە المايتىنىنا نالىپ, ءمۇجىلىپ كەتەتىندەر دە بولادى مۇندايدا. بەرەكەت تە قينالدى, بىراق سىر بەرمەۋگە تىرىستى. بۇعان ءسىرا, ونىڭ بالا كەزدەن مىنەزىنىڭ بايسالدىعى اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. مۇسىركەي قاراعانداردى ەلەڭ قىلمادى. تانىنە تۇسكەن اۋىر جاراقات ەندى بايسالدىقتان گورى قيىندىققا قارسى تۇرىپ, ومىرگە قۇشتارلىعىن ارتتىرا باستاعان سىڭايلى. سول مىنەز الدىمەن دارىگەرلەر بەلگىلەگەن جاتتىعۋلاردىڭ ءبىرىن قالدىرماي ورىنداۋعا بەكىندىردى. شەتەلدىك ماماندار كەڭەسىن تىڭداپ, شيپا بولار ەمىنە دە جۇگىندى. قىتايدىڭ استاناسى –بەيجىڭ قالاسىنداعى وڭالتۋ ورتالىعىنا باردى. سول ورتالىققا ساپارىنىڭ بىرىندە ارباعا تاڭىلعان ايەلدىڭ بيسەرمەن كارتينا ءورىپ وتىرعانىن كوردى.
ءبىر-ءبىرىنىڭ ءتىلىن تۇسىنبەسە دە, تاعدىردىڭ قيىندىعىنا توتەپ بەرۋگە ۇمتىلعان جاندار جۇرەكپەن دە ۇعىنا الادى عوي. بيسەرمەن كارتينا ورۋگە قىزىققانىن ءتۇسىنىپ, ۇيرەتۋگە تىرىسقان قىتاي ايەلىنىڭ ىمداۋىمەن ءبىر-ەكى ورنەكتى ادەمى تۇسىرگەن بەرەكەت كەزەكتى ەمىن الۋعا دارىگەر بولمەسىنە جونەلە بەردى. ول ەمنەن سوڭ ءوز بولمەسىنە بەتتەگەن ساتتە ءوزىن الگى ايەلدىڭ قىزى كۇتىپ وتىرعانىن بىلگەن جوق. سول قىز بەرەكەتكە اق دەستە بەرىپ, بيسەرمەن كارتينا توقۋدى ۇيرەتە باستادى. قىتاي قىزى قازاقشا سويلەي الماسا دا «سەنىڭ قولىڭنان ءبارى كەلەدى, ادەمى كارتينا ورەسىڭ», دەگەندى جۇرەگىمەن سەزدىردى. سودان بەرى بەرەكەتتىڭ قولىنان كورگەن جاندى سۇيسىندىرەتىن ادەمى كارتينالار تۋىندادى.
– بۇل مەنىڭ ءومىرىم دەۋگە بولادى, – دەيدى بۇگىندە بىرنەشە كارتينانىڭ اۆتورى اتانعان بەرەكەت اقجىگىتوۆ.
– بيسەرمەن كارتينا توقۋعا قىزىعۋشىلىعىم ارتتى. اسىرەسە, تابيعاتتىڭ تاماشا كورىنىستەرى قىزىقتىرادى. بالكىم, بۇل بىرەۋلەرگە ەرىككەننىڭ ەرمەگى سەكىلدى كورىنەتىن شىعار. بىراق مەن ءۇشىن ءومىر سۇرۋگە تالپىنىسىمدى وياتقان ونەردىڭ, ءتىپتى كاسىپتىڭ بىرەگەيى دەۋىمە ابدەن بولادى.
قازىر بەرەكەتتىڭ قولىنان بيسەر تۇسپەيدى. كۇنى بويى وسى قۇرالمەن كارتينا توقىپ وتىرادى. كەيدە ءتىپتى, ترەناجەرمەن جاسايتىن كۇندەلىكتى جاتتىعۋلارىن ۇمىتىپ كەتەدى. ءسويتىپ, ءبىر كۇننىڭ 18-20 ساعاتى تەز ءوتىپ كەتكەنىن بايقاماي قالادى.
– قىتايعا دارىگەرلەرگە قارالۋ ءۇشىن جىل سايىن بارىپ تۇرامىن. سونداعى كلينيكادا دا بيسەرمەن كارتينا توقۋدى تاستاعان ەمەسپىن. ءبىر كۇنى مەنىڭ كارتينالارىمدى قىتايلىقتار كورىپ, تاڭدانىسىن ءبىلدىردى. قىتاي تىلىندە ايتقانىن تۇسىنبەگەنىمدى ۇعىنىپ, وڭ قولىنىڭ باس بارماعىن جوعارى كوتەردى, – دەيدى بەرەكەت. – بۇل مەنى, شىنىمدى ايتسام, ودان ءارى شابىتتاندىردى. ەندى بۇل ونەر مەنىڭ جان سەرىگىمە اينالدى.
بەرەكەتتىڭ ومىرگە قۇشتارلىعىن وياتقان ونەرى باستاپقىدا ءوز وتباسى مەن اعايىندارى اراسىندا عانا بەلگىلى بولسا, ەندى اۋدان جۇرتشىلىعىنا تانىلا باستادى. اسىرەسە, اناسى سارانىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. ءار انا بالاسىنىڭ اماندىعىن تىلەيتىنى سەكىلدى, بەرەكەتتىڭ اۋىر جاراقات العانى سارانىڭ دا جۇرەگىنە باتاتىن ەدى. ەندى ونىڭ ءومىر سۇرۋگە تالپىنىسىن تۋدىرعان قولونەرمەن شۇعىلدانعانىن كوڭىلىنە ءسال دە بولسا مەدەت تۇتادى. ارينە, سارا اپاي ءدال وسىلاي اشىلىپ سىر اقتارا قويعان جوق. الايدا, ونى بالاسى ءۇشىن جانىن شۇبەرەككە تۇيەتىن انانىڭ كوزىندەگى مۇڭنىڭ سەيىلە باستاعانىنان اڭعارۋ قيىن ەمەس-ءتى. بەرەكەتتىڭ بۇل ونەرى تۋرالى ەستىگەن اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەرىك قاميدوللا جاس جىگىتپەن كەزدەسۋ ءۇشىن ۇيىنە ارنايى كەلىپتى. ەكەۋارا اڭگىمەلەسە وتىرىپ, بەرەكەتتىڭ قولونەر تۋىندىلارىنىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىرۋدى ويعا الدى. دەگەنمەن, كورمەنى قاي كەزدە وتكىزگەن ءجون؟ وسى تۋرالى ويلانعان اۋداندىق اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى ونى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر مەرەكەسىمەن تۇسپا-تۇس وتكىزۋ قاجەت دەپ تاۋىپتى.
بەرەكەت اقجىگىتوۆتىڭ قۇلسارىدا قولونەر كورمەسىندە قويىلعان وننان استام تۋىندىسىنىڭ ادەمىلىگىنە تاڭدانباۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. ويتكەنى, ونىڭ ءبارى جىگىتتىڭ شەبەر قولىمەن ورىلگەن. ءار كارتينانىڭ اسەمدىگى كوزدى اربايدى. «ەندى ءبىز بەرەكەتتىڭ قولونەر شەبەرحاناسىن اشۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ويتكەنى, بۇل ونەر مۇگەدەكتىڭ ارباسىنا تاڭىلعان ادامداردىڭ ومىرگە تالپىنىسىن وياتاتىنىنا تولىق سەنىمدىمىن», دەيدى جىلىوي اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەرىك قاميدوللا.
ايتقانداي, بيسەرمەن كارتينا توقيتىن بەرەكەت اقجىگىتوۆتىڭ ومىرگە قۇشتارلىعى قايسارلىققا ۇلاستى. قيىندىققا قارسى تۇرا بىلگەن جاس جىگىتتىڭ اياعىنا قايتادان جان بىتە باستادى. قازىر وڭ اياعىنىڭ تابانى قىتىقتاعاندى سەزەدى. دەمەك, بولاشاقتا ءوز اياعىنا تۇرىپ, تۋعان جەردىڭ توپىراعىندا ادىمداي جۇرەر دەگەن ءۇمىتتىڭ وتى جاندى.
ءيا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بولسا دا تاعدىردىڭ قيىندىعىنا مويىماي, قاسقايىپ قارسى تۇرار قايسار جاننىڭ عانا ءۇمىتى ۇزىلمەيدى ەكەن. ءدايىم, سولاي بولعاي...
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى,
جىلىوي اۋدانى.
الايدا, تولعاۋى توقسان مىناۋ تىرشىلىكتە كەز كەلگەن جان الدىندا نەندەي توسىن وقيعا كۇتىپ تۇرعانىن بولجاي الار ما ەدى؟ بەرەكەت تە ءار اۋىسىم سايىن جۇمىسىنا, ودان كەيىن تۋعان جەرى – قۇلسارى قالاسىنا جەتۋگە اسىعۋشى ەدى. كوڭىلى كوتەرىڭكى جۇرەتىن جاس جىگىت 2010 جىلدىڭ 1 مامىرىندا اياق استىنان وندىرىستىك جاراقات الىپ, اۋرۋحانا توسەگىنە تاڭىلدى. سەگىز كۇن بويى ەس-ءتۇسسىز جاتتى. بىراق كورەر جارىعى بار ەكەن, 9 مامىر كۇنى ەسىن جيدى, ءوز-وزىنە كەلدى. بىراق, اۋرۋحانادان مۇگەدەكتىڭ ارباسىمەن شىقتى.
بۇل ارينە, وردا بۇزار وتىزعا تولماعان جاس جىگىتتىڭ جانىن جارالاعان وتە اۋىر كۇن ەدى. تاعدىردىڭ ماڭدايعا جازعانى بولار دەسەك تە, مۇندايعا ەكىنىڭ ءبىرى شىداي بەرمەيدى. قۇربى-دوستارىنىڭ ورتاسىندا جەر باسىپ جۇرە المايتىنىنا نالىپ, ءمۇجىلىپ كەتەتىندەر دە بولادى مۇندايدا. بەرەكەت تە قينالدى, بىراق سىر بەرمەۋگە تىرىستى. بۇعان ءسىرا, ونىڭ بالا كەزدەن مىنەزىنىڭ بايسالدىعى اسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. مۇسىركەي قاراعانداردى ەلەڭ قىلمادى. تانىنە تۇسكەن اۋىر جاراقات ەندى بايسالدىقتان گورى قيىندىققا قارسى تۇرىپ, ومىرگە قۇشتارلىعىن ارتتىرا باستاعان سىڭايلى. سول مىنەز الدىمەن دارىگەرلەر بەلگىلەگەن جاتتىعۋلاردىڭ ءبىرىن قالدىرماي ورىنداۋعا بەكىندىردى. شەتەلدىك ماماندار كەڭەسىن تىڭداپ, شيپا بولار ەمىنە دە جۇگىندى. قىتايدىڭ استاناسى –بەيجىڭ قالاسىنداعى وڭالتۋ ورتالىعىنا باردى. سول ورتالىققا ساپارىنىڭ بىرىندە ارباعا تاڭىلعان ايەلدىڭ بيسەرمەن كارتينا ءورىپ وتىرعانىن كوردى.
ءبىر-ءبىرىنىڭ ءتىلىن تۇسىنبەسە دە, تاعدىردىڭ قيىندىعىنا توتەپ بەرۋگە ۇمتىلعان جاندار جۇرەكپەن دە ۇعىنا الادى عوي. بيسەرمەن كارتينا ورۋگە قىزىققانىن ءتۇسىنىپ, ۇيرەتۋگە تىرىسقان قىتاي ايەلىنىڭ ىمداۋىمەن ءبىر-ەكى ورنەكتى ادەمى تۇسىرگەن بەرەكەت كەزەكتى ەمىن الۋعا دارىگەر بولمەسىنە جونەلە بەردى. ول ەمنەن سوڭ ءوز بولمەسىنە بەتتەگەن ساتتە ءوزىن الگى ايەلدىڭ قىزى كۇتىپ وتىرعانىن بىلگەن جوق. سول قىز بەرەكەتكە اق دەستە بەرىپ, بيسەرمەن كارتينا توقۋدى ۇيرەتە باستادى. قىتاي قىزى قازاقشا سويلەي الماسا دا «سەنىڭ قولىڭنان ءبارى كەلەدى, ادەمى كارتينا ورەسىڭ», دەگەندى جۇرەگىمەن سەزدىردى. سودان بەرى بەرەكەتتىڭ قولىنان كورگەن جاندى سۇيسىندىرەتىن ادەمى كارتينالار تۋىندادى.
– بۇل مەنىڭ ءومىرىم دەۋگە بولادى, – دەيدى بۇگىندە بىرنەشە كارتينانىڭ اۆتورى اتانعان بەرەكەت اقجىگىتوۆ.
– بيسەرمەن كارتينا توقۋعا قىزىعۋشىلىعىم ارتتى. اسىرەسە, تابيعاتتىڭ تاماشا كورىنىستەرى قىزىقتىرادى. بالكىم, بۇل بىرەۋلەرگە ەرىككەننىڭ ەرمەگى سەكىلدى كورىنەتىن شىعار. بىراق مەن ءۇشىن ءومىر سۇرۋگە تالپىنىسىمدى وياتقان ونەردىڭ, ءتىپتى كاسىپتىڭ بىرەگەيى دەۋىمە ابدەن بولادى.
قازىر بەرەكەتتىڭ قولىنان بيسەر تۇسپەيدى. كۇنى بويى وسى قۇرالمەن كارتينا توقىپ وتىرادى. كەيدە ءتىپتى, ترەناجەرمەن جاسايتىن كۇندەلىكتى جاتتىعۋلارىن ۇمىتىپ كەتەدى. ءسويتىپ, ءبىر كۇننىڭ 18-20 ساعاتى تەز ءوتىپ كەتكەنىن بايقاماي قالادى.
– قىتايعا دارىگەرلەرگە قارالۋ ءۇشىن جىل سايىن بارىپ تۇرامىن. سونداعى كلينيكادا دا بيسەرمەن كارتينا توقۋدى تاستاعان ەمەسپىن. ءبىر كۇنى مەنىڭ كارتينالارىمدى قىتايلىقتار كورىپ, تاڭدانىسىن ءبىلدىردى. قىتاي تىلىندە ايتقانىن تۇسىنبەگەنىمدى ۇعىنىپ, وڭ قولىنىڭ باس بارماعىن جوعارى كوتەردى, – دەيدى بەرەكەت. – بۇل مەنى, شىنىمدى ايتسام, ودان ءارى شابىتتاندىردى. ەندى بۇل ونەر مەنىڭ جان سەرىگىمە اينالدى.
بەرەكەتتىڭ ومىرگە قۇشتارلىعىن وياتقان ونەرى باستاپقىدا ءوز وتباسى مەن اعايىندارى اراسىندا عانا بەلگىلى بولسا, ەندى اۋدان جۇرتشىلىعىنا تانىلا باستادى. اسىرەسە, اناسى سارانىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. ءار انا بالاسىنىڭ اماندىعىن تىلەيتىنى سەكىلدى, بەرەكەتتىڭ اۋىر جاراقات العانى سارانىڭ دا جۇرەگىنە باتاتىن ەدى. ەندى ونىڭ ءومىر سۇرۋگە تالپىنىسىن تۋدىرعان قولونەرمەن شۇعىلدانعانىن كوڭىلىنە ءسال دە بولسا مەدەت تۇتادى. ارينە, سارا اپاي ءدال وسىلاي اشىلىپ سىر اقتارا قويعان جوق. الايدا, ونى بالاسى ءۇشىن جانىن شۇبەرەككە تۇيەتىن انانىڭ كوزىندەگى مۇڭنىڭ سەيىلە باستاعانىنان اڭعارۋ قيىن ەمەس-ءتى. بەرەكەتتىڭ بۇل ونەرى تۋرالى ەستىگەن اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەرىك قاميدوللا جاس جىگىتپەن كەزدەسۋ ءۇشىن ۇيىنە ارنايى كەلىپتى. ەكەۋارا اڭگىمەلەسە وتىرىپ, بەرەكەتتىڭ قولونەر تۋىندىلارىنىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىرۋدى ويعا الدى. دەگەنمەن, كورمەنى قاي كەزدە وتكىزگەن ءجون؟ وسى تۋرالى ويلانعان اۋداندىق اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى ونى الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر مەرەكەسىمەن تۇسپا-تۇس وتكىزۋ قاجەت دەپ تاۋىپتى.
بەرەكەت اقجىگىتوۆتىڭ قۇلسارىدا قولونەر كورمەسىندە قويىلعان وننان استام تۋىندىسىنىڭ ادەمىلىگىنە تاڭدانباۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. ويتكەنى, ونىڭ ءبارى جىگىتتىڭ شەبەر قولىمەن ورىلگەن. ءار كارتينانىڭ اسەمدىگى كوزدى اربايدى. «ەندى ءبىز بەرەكەتتىڭ قولونەر شەبەرحاناسىن اشۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ويتكەنى, بۇل ونەر مۇگەدەكتىڭ ارباسىنا تاڭىلعان ادامداردىڭ ومىرگە تالپىنىسىن وياتاتىنىنا تولىق سەنىمدىمىن», دەيدى جىلىوي اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەرىك قاميدوللا.
ايتقانداي, بيسەرمەن كارتينا توقيتىن بەرەكەت اقجىگىتوۆتىڭ ومىرگە قۇشتارلىعى قايسارلىققا ۇلاستى. قيىندىققا قارسى تۇرا بىلگەن جاس جىگىتتىڭ اياعىنا قايتادان جان بىتە باستادى. قازىر وڭ اياعىنىڭ تابانى قىتىقتاعاندى سەزەدى. دەمەك, بولاشاقتا ءوز اياعىنا تۇرىپ, تۋعان جەردىڭ توپىراعىندا ادىمداي جۇرەر دەگەن ءۇمىتتىڭ وتى جاندى.
ءيا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بولسا دا تاعدىردىڭ قيىندىعىنا مويىماي, قاسقايىپ قارسى تۇرار قايسار جاننىڭ عانا ءۇمىتى ۇزىلمەيدى ەكەن. ءدايىم, سولاي بولعاي...
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى,
جىلىوي اۋدانى.
