تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سالتى

ەلباسى ن.نازارباەۆ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا: «ءبىز تۇراقتىلىقتى باعالاي ءبىل­گەنىمىزدىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تابىس­تارعا جەتتىك. ەشكىمدى كەم­سىت­­­پەي, ەشكىمنىڭ ءتىلى مەن ءدىلىن مان­سۇق­تاماي, بارلىق ازامات­تارعا تەڭ مۇمكىندىك بەرۋ ارقىلى تۇراق­تى­لىقتى نىعايتىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ كەيىنگى ۇرپاققا اماناتتار ەڭ باس­تى بايلىعىمىز – ەل بىرلىگى بولۋى كەرەك. وسىناۋ جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتى ءبىز ءاربىر جاستىڭ بويىنا سىڭىرە بىلۋگە ءتيىسپىز», دەدى. زايىرلى مەملەكەت پەن ءدىن اراقاتىناسى, قازىرگى قوعامداعى ءدىننىڭ ورنى مەن ءرولى قازاق ەلى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. اتا زاڭىمىزدا بۇل ايقىن كورىنىس تاپتى. سونىمەن قاتار, ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتى 2011 جىلى قابىلدانعان «ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭمەن رەتتەلىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا الماتى وبلىسى بويىنشا 397 مەشىت, 47 پراۆوسلاۆ, 10 كاتوليك, 86 پروتەستانتتىق ­حريستيان شىركەۋلەرى جانە 2 ءداستۇرلى ەمەس ءدىني بىرلەستىك, جالپى 542 ءدىني ورتالىقتار مەن فيليالى قىزمەت كورسەتۋدە. وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن ءدىن ىستەرى باسقارماسى ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى 2013-2017 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا وتكەن جىلى كوپتەگەن ناقتى جۇمىستار اتقا­رىلدى. ءىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس وبلىسىمىزدا 20 اقپا­راتتىق-ناسيحاتتاۋ توبى قۇرىلعان. ونىڭ 16-سى اۋداندىق, 3-ەۋى قالالىق, 1-ەۋى وبلىستىق توپ مۇشەلەرى ارنايى جوسپارلارىنا سايكەس كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى ناسيحاتتاۋ, ءدىني جانە قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى كوتەرۋ, ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋ باعىتتارى بويىنشا جۇمىس ىستەدى. ءدىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزم يدەيالارى تارالۋىنىڭ الدىن الۋ, ءدىني اعىمداردىڭ قىزمەتىنەن جاپا شەككەندەرگە كومەك كورسەتۋ, قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋ جانە وزگە دە ماسەلەلەردى انىقتاپ شەشۋ ماقساتىندا قۇرىلعان «ءدىن سالا­سىنداعى ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ورتالىعى» كوممۋنالدىق مەملە­كەتتىك مەكەمەسى ءدىن ىستەرى باسقار­ماسىمەن, وبلىستىق, اۋداندىق, قالالىق اكىمدىكتەرمەن, ىشكى ساياسات پەن جاستار ساياساتى بولىمدەرىمەن تىعىز بايلانىستا ءىس اتقاردى. كونفەرەنتسيالار, سەمينارلار, اشىق ەسىك كۇندەرىن, دوڭگەلەك ۇستەلدەر, دارىستەر وقىپ, كەزدەسۋلەر, ساۋالنامالار, پىكىرتالاستار, سۇح­باتتار, اكتسيالار, كۋرستار, جال­پى العاندا 493 ءىس-شاراعا ۇيىت­قى بولدى. وعان 74895 ادام قامتىلدى. جۇمىسسىز جاستارمەن دە ءىس-شارالار وتكىزىلدى. ولارمەن «ءدىن جانە جاستار», «ءدىننىڭ قوعامداعى الاتىن ورنى جانە ماڭىزى», «ءدىني ەكسترەميزمنىڭ زارداپتارى جانە ونىڭ الدىن الۋ» اتتى كەزدەسۋلەر مەن سەمينارلار ۇيىمداستىرىلدى. مەملەكەتتىك مەكەمە قىز­مەت­كەرلەرىنە ارنالعان «دەسترۋك­تيۆتى ءدىني اعىمداردان ساقتانۋ جولدارى», «يسلام تەرروريزمدى جاقتامايدى», «مەملەكەت جانە ءدىن», «دەسترۋكتيۆتى اعىمداردىڭ الدىن الۋ» دەگەن تاقىرىپتاردا باسقوسۋلار بولدى. اۋىلدىق جەرلەردەگى جۇ­­مىس­ بويىنشا«قازاقستان – زاي­ىر­­لى مەملەكەت: كونس­تيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق اس­پەكت», «قازاق حال­قىنىڭ ۇلت­تىق داستۇرلەرى جانە يسلام», «قازاق­­ستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋىندا ۇلتتىق داستۇرلەر مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ ءرولى» اتتى 14 ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. سوتتالعاندارمەن جانە ولاردىڭ تۋىستارىمەن بايلانىس ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىنىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرىندە «اللاعا جانە ونىڭ پايعامبارىنا, باسشىلارعا بوي ۇسىنۋ», «ءدىن مەن ءداستۇر – ايىرىلماس ەگىز ۇعىم», «سۇننەتتىڭ ءمانى جانە ونىڭ قۇرانمەن بايلانىسى», «وتاندى ءسۇيۋ – يماننان», تاعى باسقا تاقىرىپتار بويىنشا ءورىس الدى. بارلىق ءىس-شارالاردىڭ بارىسىندا مىندەتتى تۇردە قۇزىرەتتى, بىلىكتى ماماندار, تەولوگتار, عا­لىمدار, ءدىنتانۋشىلار قاتى­­سىپ وتىردى. ولاردىڭ قاتارىن­­دا پروفەسسورلار ا.قاسا­بە­كوۆ, م.تولەكوۆا, دوتسەنت ق.زاتوۆ, پاۆ­­لودار قالاسىنىڭ باس يمامى يۋ.بەردىمۇراتوۆ, الما­تى وب­لى­سى ءىىد-ءنىڭ ەكسترەميزممەن كۇرەس ءجو­نىندەگى باسقارما­سى­نىڭ ءبولىم باسشىسى ا.تۇراپوۆا, ءما­دە­نيەت جانە سپورت مينيستر­­لىگى ءدىن ىستەرى كوميتەتى توراعاسى­­نىڭ كەڭەسشىسى ا.ومىرزاق, قازاق­ستان مۇسىل­ماندارى ءدىني باسقار­ماسى­نىڭ ءدىني ىستەر ءبولىمىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى ك.تۇردىباەۆ, جۋرناليست ج.امىرەەۆ, تاعى باسقالار بار. «جاردىڭ شەتىندە», «قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت» اتتى بەينەفيلمدەر, «ءدىني ەكسترەميزم – وپات بولۋدىڭ جولى» اتتى بەينەتاسپالار ءتۇسىرىلىپ, ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ «ەلىم-اي» كينوكومپانياسىنان بەينەفيلمدەر الىنىپ, باسقا دا اقپاراتتىق ماتەريالدار دايىندالىپ, تاراتىلدى. ورتالىقتا سەنىم تەلەفونى جۇ­مىس ىستەيدى. دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىم­داردىڭ قىزمەتىنەن زارداپ شەككەندەرگە مەكەمەنىڭ پسيحولوگى, ءدىنتانۋشىسى, زاڭگەرى كومەكتەسەدى. وبلىس اۋماعىندا باق بەتتەرىندە جارىق كورگەن ماقالالارعا مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرامىز. وتكەن جىلى ءدىن تاقىرىبىندا 700-دەن اسا ماقالا جاريالانعانىن ايتا كەتسەم دەيمىن. تالدىقورعان قالاسىنداعى, ءتىل سارايىندا ءداستۇرلى ءدىنى­مىز­دىڭ اسىل قۇندىلىقتارىن وركە­نيەتتى ­جولدارمەن ناسيحاتتاۋ, حال­قىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىن ساق­تاۋ ماق­ساتىندا ءتىل­شىلەر اراسىندا «ءدىن جانە ءداستۇر» اتتى باي­قاۋ ءوتتى. بايقاۋ «ۇزدىك تەلەحابار», «ۇزدىك ماقالا» اتتى ەكى نومي­ناتسيا بويىنشا وتكىزىلدى. بۇل جارىسقا 16 اۋدان, 3 قالا قاتىستى. ءسوز تۇيىنىندە ايتارىم, وب­­­­­لىس­­تا ءدىني احۋال تۇراقتى. ءبىر شا­­­­ڭى­راقتىڭ استىندا بارلىق ۇلت­­­­­­تار, ۇلىستار, كونفەسسيالار تاتۋ-ءتات­تى ءومىر ءسۇرىپ, ەگەمەن ەلىمىز­دىڭ ءور­كەن­دەۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋدا. تاڭىربەرگەن قاسىمبەركەباەۆ, الماتى وبلىستىق ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى. تالدىقورعان.