قامقورلىعىنا قاشاندا ريزامىز
وكىنىشكە قاراي, سوعىس ارداگەرلەرى ۋاقىت وتكەن سايىن ازايىپ بارادى. ونىڭ ۇستىنە, قاريالار ەگدە جاسقا كەلگەن كەزدە ولارعا ءار كۇن قىمبات. مۇنداي ساتتە ارداگەرلەرگە وقتىن-وقتىن كوڭىل ءبولىپ وتىرعاننىڭ دا ەش ارتىقتىق ەتپەيتىنى اقيقات.
مەن جاڭا جىل قارساڭىندا جانە جاڭا جىلمەن بايلانىستى دەمالىس كۇندەرىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ارداگەرلەردىڭ ۇيلەرىنە بارىپ, قۇتتىقتاۋ قارت جاۋىنگەرلەرگە قانشالىقتى قۋانىش سىيلاعانىن جاقسى تۇسىنەمىن. وسىنداي كەزدە پرەزيدەنتىمىز ءۇشىن, ونىڭ ارداگەرلەرگە قامقورلىعى ءۇشىن بويىڭدى ماقتانىش سەزىمى بيلەيدى.
مەن سوعىستان كەيىن, 1952 جىلى تۋدىم. بىراق سوعىس زاردابىنىڭ بالالىق شاعىما كەرى اسەر ەتكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. اكەمنىڭ بەس باۋىرى سوعىس ورتىنەن ءوتتى. ورتانشى باۋىرى ستالينگرادتى قورعاۋ كەزىندە قازا تاپتى. بۇگىندە ونىڭ ەسىمى ماماەۆ قورعانىنداعى گرانيت تاقتاعا قاشاپ جازىلعان. قالعان ءتورت باۋىرى امان-ەسەن ەلگە بىرەۋى پولكوۆنيك, بىرەۋى لەيتەنانت شەنىندە ومىراۋلارى وردەن مەدالدارعا تولىپ ورالدى. ال اكەم بەلورۋس پارتيزانى بولىپتى.
مەن ءۇشىن ءار ارداگەر – باتىر. ولارعا قۇرمەت ەشقاشان سولعىن تارتپاۋى ءتيىس.
ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدىڭ باستاماسى بۇگىنگى كۇنى ارداگەرلەر جىلى قارىم-قاتىناسقا قانشالىقتى ءزارۋ ەكەنىن كورسەتىپ قانا قويماي, وسى ۇدەرىسكە جاڭاشا سەرپىن بەردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ ءاربىر جولداۋىندا ادامدى قازاقستاننىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى رەتىندە قاراستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. مىنە, سول بايلىقتى ساقتاي ءبىلۋ دە بۇگىنگى كۇن مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولسا كەرەك.
ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىن قولداۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق اكتسيا بىزگە اتا-بابالارىمىزدىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان سالت-ءداستۇرىن قاپەرگە تاعى ءبىر مارتە سالىپ بەرىپ وتىر. ولار: اعا ۇرپاققا قۇرمەتپەن قاراۋ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن تاعاتتىلىق رۋحىندا تاربيەلەۋگە ۇمتىلۋ.
ءبىز جارقىن بولاشاققا تەك وسىنداي قادامدار ارقىلى عانا جەتە الامىز.
يۋسۋپ شاحشاەۆ,
«داعىستان» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
راحمەتتەن باسقا ايتارىمىز جوق
جاڭا جىل قارساڭىندا بۇكىل كەڭ-بايتاق وتانىمىز بويىنشا تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق جالپىۇلتتىق اكتسيا بولىپ ءوتتى. بۇل ارداگەرلەرگە قۇرمەت كورسەتۋ اكتسياسىنىڭ باستاماشىسى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ءبىز, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلەرى پرەزيدەنتتىڭ وسى ۇلكەن باستاماسىن جان-جاقتى قولدايمىز. مۇنداي كەڭ اۋقىمدى شارانى بۇكىل قازاقستان حالقى قولداپ قانا قويماي, وعان بەلسەنە قاتىسادى عوي دەپ ويلايمىن. قىسقاسى, ءبىزدىڭ مايدانگەرلەرىمىز بەن تىل ەڭبەككەرلەرىنە باسىمىزدى يەمىز. بۇگىنگى سىي-سياپات ارداگەرلەردىڭ بەيبىت ءومىر, بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ باقىتى مەن جارقىن بولاشاعى, ورتاق وتانىمىز اسپانىنىڭ اشىق بولۋى ءۇشىن جاساعان ەرلىكتەرىنە كورسەتىلەر قۇرمەتتىڭ ءبىر بولشەگى عانا. قارت جاۋىنگەرلەردىڭ ارقاسىندا, جەڭىس ءۇشىن بار كۇش-جىگەرلەرىن اياماعان باتىرلارىمىزدىڭ ەرلىكتەرىنىڭ ارقاسىندا ءبىز بولاشاققا جوسپارلار قۇرىپ, ەرتەڭگى كۇنىمىز تۋرالى ەركىن ويلاي الامىز. سوعىستى كىتاپتان وقىپ, كينولاردان كورگەن بىزدەر ءۇشىن ۇلى جەڭىس ورتاق زۇلماتقا قارسى كۇش بىرىكتىرگەن بارشا حالىقتىڭ ەرلىگىنىڭ نىشانىنا اينالدى دەسەك, قاتەلەسپەيتىنىمىز انىق. ەندى بۇگىنگى بەيبىت ءومىردى كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاي ءبىلۋىمىز كەرەك. استانا قالالىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «قايىرىمدىلىق ارقىلى بىرلىككە» ۇرانىمەن شارالاردى تۇراقتى وتكىزىپ تۇرادى. بۇل شارا اياسىندا مۇگەدەكتەر مەن مۇگەدەك بالالارعا قولداۋ, كومەك كورسەتىلەدى. ارداگەرلەردى ەلباسىنىڭ اتىنان قۇتتىقتاۋعا دا ءبىز وسى كەمتار جاندارمەن بىرگە باردىق. ويتكەنى, ءبىز – ءبىرتۇتاسپىز. قىسقاسى, ءبىز قايىرىمدىلىق شارالارىندا دا, تابىستارىمىز بەن جەڭىستەرىمىزدە دە بىرگەمىز. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قازىرگى تاڭدا ەل حالقى بىرلىگىنىڭ نىشانىنا اينالىپ ۇلگەردى. ۇلتتىق, ءدىني ۇستانىمىمىزعا, جاسىمىزعا قاراماستان, ءبىز بىرگەمىز. شاۆكات يسمايلوۆ, قىرعىز ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى. استانا.ورتاق تاريحىمىزدىڭ ەرلىك بەتتەرى
مەن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىن قولداۋ تۋرالى جالپىۇلتتىق باستاماسىن ۇلكەن تولقىنىسپەن قابىل الدىم. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز ءوزىنىڭ حالىققا بارلىق جولداۋلارىندا ارقاشان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىن تۇراقتى قامقورلىققا الۋعا شاقىرىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە, قۇرمەتتىڭ تەك 9 مامىر – جەڭىس كۇنى كەزىندە عانا كورسەتىلمەۋىن اركەز ايتادى. مەنى ەلىمىزدەگى 5115 ارداگەردىڭ ارقايسىسى پرەزيدەنتتىڭ اتىنان سىي-سياپات الىپ, قۇتتىقتاۋ ەستيتىنى قاتتى قۋانتتى. شىنايى كوڭىلدەن شىققان ريزاشىلىق سوزدەرى مەن ىزگى تىلەكتەر كىم-كىمنىڭ دە كوڭىلىن وسىرەتىنى ءسوزسىز ەمەس پە؟! جانە دە مۇنى قارت جاۋىنگەرلەردىڭ تۋعان وتانى مەن بولاشاق ۇرپاعىن قورعاۋداعى ەرەن ەرلىكتەرىنە زور ريزاشىلىق دەپ قابىلداعان دا ءجون. ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىس – ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىزداعى ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسى. ءبىز ۇلى وتان سوعىسى كەزىندەگى بارلىق تاريحي شىندىقتى ساقتاي بىلۋگە ءتيىسپىز. ۇلى وتان سوعىسى ۋاقىتىندا حالىقتار وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك قاتىگەز جاۋدىڭ قاھارىنان دا كۇشتىرەك ەكەنىن دالەلدەپ بەردى. بۇل – حالىق ەركىندىككە تەك بىرلىك, ءوزارا تۇسىنىستىك جانە قايعى-قاسىرەتكە مويىماۋ ارقىلى عانا جەتە الاتىنىن كورسەتەتىن جايت. جالپىۇلتتىق اكتسيا ارقاسىندا ءبىز كوپەتنوستى, كوپكونفەسسيالى حالىق كۇشىنىڭ ەرەكشە ەكەنىن ايقىن سەزىندىك. سوندىقتان ءبىز اكەلەرىمىز بەن اتالارىمىزدىڭ ەرلىكتەرىنە لايىقتى بولۋلارىمىز كەرەك. قورىتا ايتقاندا, ءبىز اعا ۇرپاقتىڭ ءۇمىتىن اقتاۋعا, ياعني بارلىق قيىندىقتاردى, وتكەلەكتەردى جەڭىپ, بالالارىمىزعا ءوسىپ-وركەندەگەن, ازات, قۋاتتى مەملەكەت قالدىرۋعا مىندەتتىمىز. ەلەنا كيم, كورەي ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى. قىزىلوردا وبلىسى.بۇل – تەڭدەسسىز اكتسيا
ادام جانىنىڭ تەرەڭ بىلگىرى, شىنشىل جازۋشى ۆيكتور گيۋگو بىردە ءبىزدىڭ بۇگىنگى كۇنىمىز قانداي بولسا دا, ەرتەڭگى كۇنىمىز – بۇل بەيبىتشىلىك دەگەن بولاتىن. ءبىر قاراعاندا, وسىناۋ قاراپايىم ۇستانىمدا ۇلكەن كۇش جاتىر. بۇل كۇش بۇگىندە ءبىز ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىنەن ۇيرەنىپ جاتقان ەرىك-جىگەر مەن ءۇمىتتىڭ كۇشى. ناق سولار ءبىز ءۇشىن ەرتەڭگى بەيبىت ءومىردى, باقىتتى بۇگىنگى كۇندى جاساپ بەردى. ەرلىك ءۇشىن, ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ كوزسىز ەرلىگى ءۇشىن بىزدەر ولاردىڭ الدىندا قارىزدارمىز. ءبىزدىڭ بەلورۋس ەتنومادەني بىرلەستىگى ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە اركەز قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى. بۇل – ماتەريالدىق كومەك جانە جەڭىس كۇنىن, كونستيتۋتسيا كۇنىن, تاۋەلسىزدىك كۇنىن بىرلەسە مەرەكەلەۋ جانە جاڭا جىلدى بىرلەسىپ قارسى الۋ. بۇل جۇمىسقا ءبىزدىڭ ەتنوستىڭ مۇشەسى, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋشى ماكسيم فەدوروۆيچ ارتەمۋك ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وعان وسى ىزگىلىكتى ىستەرى ءۇشىن زور راحمەت. ءبىزدىڭ ەتنوس وسى قاجەتتى دە ماڭىزدى جۇمىستى ءارى قاراي دا جالعاستىرا بەرەتىن بولادى. قازىرگى كەزدە ارداگەرلەر اسا كوپ قالعان جوق. ال ولار سوعىستىڭ قانشالىقتى كەسەپاتتى ەكەنىن ءوز كوزدەرىمەن كورگەن كۋاگەرلەر بولىپ تابىلادى. ولار جەڭىسكە بارار جولداعى ءاربىر شاقىرىمدى, وسى ءاربىر شاقىرىمدار ءۇشىن توگىلگەن قاندى جاقسى بىلەدى. ولاردىڭ ەرلىكتەرىن قانداي دا ءبىر ساندارمەن نەمەسە سوزدەرمەن ەسەپتەپ شىعارا المايسىڭ. بىزدەر, بەلورۋستار مۇنى ەشقاشان ەسىمىزدەن شىعارعان ەمەسپىز. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرىلعان بۇل اكتسيانىڭ تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق. وسىنىڭ ءوزى-اق ارداگەرلەردىڭ قاشاندا قامقورلىق قۇشاعىندا ەكەنىن كورسەتسە كەرەك. ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنىڭ ەرەن ەرلىكتەرى ەشقاشان وشپەيدى, ماڭگىلىك جاساي بەرەدى! سوعىس اياقتالعالى – 70 جىل. ونىڭ زاردابى دا ەسكىرىپ بارا جاتقانداي. بىراق ونىڭ جۇرەك اۋىرتار جاراسى تولىق جازىلعان جوق. لەونيد شەۆچەنكو, بەلورۋس ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى. قوستاناي وبلىسى.
