تۋريستىك استانا اتانۋ بۇل سالانىڭ جۇمىسىن دامىتا ءتۇسۋدى قاجەت ەتەتىنى, جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن ءتيىستى مەكەمەلەرگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنى ايان. بۇل ورايدا جۋىردا تۇركىستاندىق دەلەگاتسيا سامارقاندا وبلىستىڭ تۋريستىك الەۋەتىن تانىستىرۋ, ەكى ەل اراسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ, وڭىرگە حالىقارالىق رەيستەردى اشۋ بويىنشا وزبەكستاندىق تاراپپەن كەزدەستى. اتالعان كەزدەسۋدە تۋريستىك نىساندارعا باي وڭىردە ەمدىك-ساۋىقتىرۋ, تاريحي-تانىمدىق ءتۋريزمى, ەكوتۋريزم باعىتتارى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانى, بۇل باعىتتار بويىنشا ءتۇرلى فورماتتا ەكى ەل اراسىندا اقپاراتتىق تۋرلار ۇيىمداستىرۋعا بولاتىنى ايتىلدى.
ەۋرازيا ايماعىنىڭ بارلىق نەگىزگى قۇرلىقتىق ترانزيتتىك جولىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان ورتالىق ازيا ايماعى ارقاشان شىعىس پەن باتىس, ەۋروپا مەن ازيا مادەنيەتتەرى اراسىنداعى «كوممۋنيكاتسيالىق ءدالىز» سانالادى. وزبەكستان بۇل باعىتتا ۇلكەن ءرول اتقارادى. وزبەكستانمەن اراداعى تۋريستىك بايلانىستى نىعايتۋ ماقساتىندا ەكى تاراپتىڭ تۋريستىك كومپانيالارىنىڭ رەسمي كەزدەسۋى B2B فورماتىندا جالعاسىن تاپپاق. ناۋرىزدا تۇركىستان – سامارقاند باعىتىندا العاشقى اۋە رەيسىنىڭ جاسالۋى دا ءتۋريزمدى دامىتۋ سالاسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستاردى قوسىمشا ىنتالاندىرۋ رەتىندە باعالاندى.
بۇل قالادا قازاقتىڭ مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن, كورنەكتى جەرلەرىن كەڭىنەن تانىتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. وسى ماقساتتا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن, تۇركىستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن شەتەلدىك باق وكىلدەرىنە ءباسپاسوز تۋرى ۇيىمداستىرىلدى. ءوڭىر ءتۋريزمىن ناسيحاتتاۋعا 14 ەلدەن 20-عا جۋىق باق وكىلدەرى كەلدى. دەلەگاتسيا قۇرامىندا ازەربايجان, گەرمانيا, يسپانيا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, قحر, قىرعىزستان, ماروككو, وزبەكستان, پولشا, سەربيا, سينگاپۋر, ءۇندىستان, فرانتسيا, شۆەتسيا ەلدەرىنىڭ جۋرناليستەرى بار. ولار ارىستان باب جانە قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەلەرى, وتىرار قالاشىعى, «ساپار» ورتالىعى, «اپپاق يشان» تاريحي كەشەنى, «كەرۋەن ساراي» كەشەنىن ارالادى. ساپار بارىسىندا 8D فورماتىنداعى «التىن سامۇرىق» ۇشاتىن تەاترىندا قازاقستانعا ۆيرتۋالدى ساياحات جاسادى. «كەرۋەن سارايداعى» ايدىندا «قىز جىبەك پەن تولەگەن» ەتنيكالىق قويىلىمىن تاماشالادى. بۇعان قوسا « ۇلى دالا ەلى» ورتالىعى مەن «فاراب» كىتاپحاناسىندا بولدى. ءوڭىردىڭ تىنىسىمەن جان-جاقتى تانىسقان قوناقتار بايدىبەك اۋدانىنا بارىپ, تىلسىمعا تولى اقمەشىت ۇڭگىرىن ارالادى. سونداي-اق شەتەلدىك جۋرناليستەر «ارمىسىڭ, ءاز-ناۋرىز!» مەرەكەلىك ءىس-شاراسىنا قاتىسىپ, حالقىمىزدىڭ مادەنيەتىمەن تانىستى, قازاق داستارقانىنان ءدام تاتتى. وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدىمەن كەزدەسىپ, ءتۋريزمدى دامىتۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبالار جونىندە مالىمەت الدى.
تۋريستەر, زيارات ەتۋشىلەر ءجيى ات باسىن بۇراتىن وتىرار اۋدانى ەجەلدەن عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ, مادەنيەت پەن ونەردىڭ ورداسى بولعان, قازاق وركەنيەتىندە ماڭىزدى رولگە يە. بۇل ورايدا تۋريستەرگە تانىمدىق اقپارات بەرۋ, كەلۋشىلەرگە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ماڭىزدى. اۋدان اۋماعىنداعى ارىستان باب كەسەنەسىنە كەلۋشىلەر قاتارى دا سيرەگەن ەمەس. ارىستان باب – XI-XII عاسىرلاردا ءومىر سۇرگەن, يسلام عۇلامالارىنىڭ ءبىرى, قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ۇستازى. كەسەنەدە قارعا باب, لاشىن باب جانە شەرىمبەت ازدەر جەرلەنگەن. كەسەنە ءXIى عاسىردا سالىنا باستاعان. ءXىV عاسىردا ءامىر تەمىر ۇلكەن كەسەنە تۇرعىزعان. حح عاسىردىڭ 1907-1909 جىلدارى قالمىرزا ءمۇساپىر ۇلى ارىستان باب كەسەنە-مەشىتىنە قايتا جوندەۋ جۇرگىزگەن. سوڭعى جوندەۋ جۇمىستارى 2004 جىلى جۇرگىزىلگەن. ارحەولوگيالىق-قورىق مۇراجايىندا 24 852 ەكسپونات قورى بار. ال عىلىمي كىتاپحاناداعى كىتاپ سانى – 3 180. بۇگىندە مۋزەيدە 77 ادام جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى كەسەنەگە كەلۋشىلەر سانى 278 844-ءتى قۇراعان. ال «وتىرار قالاجۇرتى» تۋريستىك نىسانىنىڭ اۋماعى – 189,6 گەكتار. ۇلى جىبەك جولىنداعى ءىرى ورتالىقتىڭ ءبىرى سانالاتىن وتىرار – قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە ورنالاسقان ورتاعاسىرلىق قالا. وزگە دە ورتاعاسىرلارداعى قالالار سياقتى وتىرار قالاجۇرتى دا تسيتادەل, شاھريستان جانە راباد ءتارىزدى ءۇش بولىكتەن تۇرادى. قالانىڭ شاھريستان بولىگىنىڭ اۋماعى 20 گەكتار, رابادىمەن قوسا ەسەپتەگەندە 200 گەكتار بولادى. قوس نىساننىڭ دا تۋريستىك مۇمكىندىگى وتە جوعارى. ارىستان باب كەسەنەسىنەن سوڭ كەلۋشىلەر قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە جول تارتاتىنى ايان. بۇل ورايدا داڭعىل جولدىڭ الار ورنى ەرەكشە. بۇگىندە وبلىستىق ماڭىزى بار كح-190 «تۇركىستان – ءشاۋىلدىر» اۆتوموبيل جولىن قايتا قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ تاپسىرىسىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىن «الەمترانسجول» جشس جانە «وتاۋ-ستروي» جشس اتقارۋدا. «تۇركىستان – ءشاۋىلدىر» جولىن قايتا قۇرۋ جوباسى 4 كەزەڭ بويىنشا جۇزەگە اسادى. جولدىڭ ۇزىندىعى 60 شاقىرىمنان اسادى. الدىڭعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا باستالعان جوندەۋ جۇمىستارىن 2025 جىلدىڭ شىلدە ايىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان.
– ءبىز تۋريزم سالاسىن دامىتۋدى تۇركىستاننىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدىرامىز. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تۋريزم سالاسىن ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋ درايۆەرلەرىنىڭ بىرىنە اينالدىرۋ جونىندە ناقتى مىندەت قويدى. بۇل رەتتە تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۋريزم سالاسىنداعى الەۋەتى وتە جوعارى. وتكەن جىلى وبلىسقا كەلگەن شەتەلدىك تۋريستەر سانى 15 مىڭعا جەتتى. ال ءبىر كۇندىك كەلۋشىلەر سانى 1 ملن ادامعا جۋىقتادى. تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا تۇركىستانداعى اۋەجايدا حالىقارالىق اۋە رەيستەرىنىڭ سانىن كوبەيتىپ جاتىرمىز. الەمنىڭ باسقا دا قالالارىنان تۇركىستان قالاسىنا جاڭا اۋە باعىتتارىن اشۋ بيىل دا جالعاسادى. وڭىردە الەم جۇرتشىلىعىن تاڭعالدىراتىن تۋريستىك ورىندار كوپ, – دەيدى وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى.
ءيا, تۇركىستان حالىقارالىق اۋەجايى ەل ىشىندە اپتاسىنا 22 رەيس, حالىقارالىق دەڭگەيدە 3 باعىت, 9 رەيس بويىنشا قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. شەتەلدىك تۋريستەردى ارتتىرۋ ماقساتىندا جىلدىڭ باسىندا Wizz Air لوۋكوستەرلىك كومپانياسىمەن ابۋ-دابي – تۇركىستان باعىتى ىسكە قوسىلعان بولاتىن. كيەلى قالاعا «تۇركى الەمىنىڭ 2024 جىلعى تۋريستىك استاناسى» مارتەبەسىنىڭ بەرىلۋى – تاريحي شاھاردىڭ تۇركى ەلدەرىنىڭ اراسىندا الاتىن ورنىنىڭ جوعارى ەكەنىن بىلدىرەدى. بيىل وسىعان وراي وڭىردە حالىقارالىق دەڭگەيدە – 25, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە – 23, وبلىستىق دەڭگەيدە – 56, جالپى 100-دەن اسا ءىس-شارا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. تۋريستىك استانا مارتەبەسى – تەك تۋريزم سالاسىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە عانا ەمەس, كاسىپكەرلىك پەن ەكونوميكانىڭ دا دامۋىنا ىقپال ەتەرى انىق. ارتىلعان سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى دە قاجەت ەتەدى. وسى ورايدا ءوڭىر باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن وبلىستىق مادەنيەت جانە تۋريزم باسقارماسى تاراپىنان «تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۋريزم سالاسىن دامىتۋدىڭ 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى» ازىرلەنگەنىن ايتا كەتەلىك.
تالايدى باي مۇراسىمەن, قۇندى تاريحىمەن تامساندىرعان تۇركىستان ءوڭىرى اشىق اسپان استىنداعى وزىندىك مۇراجاي ىسپەتتى. وبلىس اۋماعىندا 1 770 تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشى بار. كەيىنگى جىلدارى ەكولوگيالىق تۋريزم دە دامىپ كەلەدى. وبلىس بويىنشا تابيعي اۋماقتاردا جانە وعان ىرگەلەس اۋدانداردا 99 دەمالىس ورنى, 62 قوناقۇي, 12 شيپاجاي, 6 كيىز ءۇي, اڭشىلار ءۇيى ورنالاسقان. بۇلار – نەگىزىنەن تولەبي مەن تۇلكىباس اۋدانىندا. ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق ماقساتتا 30 تۋريستىك سوقپاق پەن مارشرۋتتار قۇرىلعان. ال «اقسۋ-جاباعىلى» جانە «قاراتاۋ» قورىقتارى, سونداي-اق «سايرام-وگەم» ۇلتتىق تابيعي پاركى جانە «سىرداريا-تۇركىستان» وڭىرلىك تابيعي پاركى يۋنەسكو بيوسفەرالىق نىساندارىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن. سونداي-اق تۇركىستان – رەسپۋبليكانىڭ ساۋىقتىرۋ ءتۋريزمى دامىعان ءوڭىردىڭ ءبىرى. بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا 72 ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورنى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ نومىرلىك قورى 7 940 توسەكتىك ورىندى قۇرايدى. اتالعان تۋريزم الەۋەتىنىڭ باسىم بولىگى, ياعني ەمدىك-ساۋىقتىرۋ ورنىنىڭ 51-ءى نەمەسە 70,8%-ى سارىاعاش اۋدانىنىڭ كوكتەرەك اۋلىندا ورنالاسقان.
تۋريزم سالاسىنداعى شەتەلدىك جانە وتاندىق تاجىريبە ەسكەرىلىپ, 2024-2028 جىلدارعا ءتيىستى نىسانالى ينديكاتورلار بەلگىلەنگەن باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – كەلۋشى تۋريستەر سانىن ارتتىرۋ, وبلىستىڭ تۋريستىك الەۋەتىن جوعارىلاتۋ, تۋريزم سالاسىندا ينۆەستيتسيا تارتۋعا قولايلى احۋال قالىپتاستىرۋ. ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا وڭىرگە كەلۋشى تۋريستەر سانىن 2028 جىلعا دەيىن 1 ملن ادامعا, ال بىركۇندىك كەلۋشىلەر سانىن 2028 جىلعا دەيىن 2,5 ملن ادامعا جەتكىزۋ, سالانى دامىتۋ ارقىلى وڭىردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن كوبەيتۋ, وزىندىك تابىسىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
تۇركىستان وبلىسى
