كوكتەم كەلىسىمەن ەلوردا كوشەلەرىنە قار سۋى جايىلدى. ءتىپتى كەي بولىكتەرىندە قارعىن سۋ جولدارعا جايىلىپ, جاياۋ جۇرگىنشىلەردى بىلاي قويعاندا, كولىك قوزعالىسىنا كەدەرگى كەلتىرىپ جاتىر. بۇعان الاڭداعان بەلسەندىلەر قولدا بار قۇرالىمەن ءالى ەري قويماعان قالا بۇرىشتارىن قاردان تازالاپ الەك.
– ءبىز بۇگىن تابيعاتپەن بىرگە قالامىز دا جاڭارسىن دەگەن نيەتپەن ۇلكەن ساياباقتاردىڭ قارىن ارشىپ, تازارتۋعا كۇش سالىپ وتىرمىز. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەمەكشى, قولدان كەلگەندى ىستەپ, ءبىر-بىرىنە قامقور, تىلەۋلەس بولۋ تاربيەدە بار. بۇل ءبىر جاعىنان جاستاردىڭ بويىنداعى ەكومادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا سەپ بولادى, – دەيدى «قازاقستان ستۋدەنتتەر اليانسى» توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ساعىندىق سەيىتكارىم.
ءدال وسىنداي ەكولوگيالىق اكتسيا باتىس قازاقستان وبلىسىندا دا جالعاستى. ورال قالاسىندا وتكەن سەنبىلىككە قالا تۇرعىندارى, قوعامدىق بىرلەستىكتەر, ستۋدەنتتەر, جاستار جانە تابيعات جاناشىرلارى قاتىستى. جينالعانداردىڭ جالپى سانى 350-دەن استى. ولار شاعان وزەنىنىڭ جانىن قۋراعان اعاشتاردان تازارتىپ, جول جيەگىندەگى قوقىستاردى, اعاش سىنىقتارىن جينادى. ءىس-شارادا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ تە بوي كورسەتتى. ءوڭىر باسشىسى سەنبىلىككە قاتىسۋشىلارعا العىسىن ءبىلدىرىپ, قالا اكىمدىگىمەن جاۋاپتى مەكەمەلەرگە قالانى تازارتۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ناۋرىزناما ونكۇندىگىنە وراي وڭىرىمىزدە كوپتەگەن ءىس-شارا ءوتتى. جاڭارۋ كۇنىندە سەنبىلىككە شىققان جاندارعا العىسىم شەكسىز. شاعان وزەنىنىڭ ەكى جاعىندا قۋراعان, قۇلاعان اعاشتار كوپ. تازارتۋ جۇمىستارى اقپان ايىندا باستالىپ, قۇلاۋعا جاقىن تۇرعان اعاشتار كەسىلدى. قۋراعان اعاشتاردان ءبىز ۋاقتىلى قۇتىلۋىمىز كەرەك. جالپى العاندا, ءتيىستى مەكەمەلەر شاھارىمىزدى تازارتۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋى قاجەت. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا دۇرىس ءتالىم-تاربيە بەرگەن ءجون. ولاردى تازالىققا ۇيرەتۋ كەرەك. سول باعىتتا ۇيىمداستىرىلعان وسى سەنبىلىكتىڭ پايداسى كوپ, – دەيدى ن.تورەعاليەۆ.
ال الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قوناەۆ قالاسى مەن بارلىق اۋداندا «بىرگە – تازا قازاقستان!» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا 16 مىڭ ءتۇپ اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى. جالپى, وبلىستىق سەنبىلىككە 25 مىڭنان استام ادام قاتىسىپتى. قوناەۆ قالاسىنىڭ جاستارى مەن مەملەكەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرى كول جاعالاۋىنداعى دەمالۋشىلار كوپ كەلەتىن ورىندار مەن ساياباقتاردى, كوشەلەردى اباتتاندىرىپ, «بارىس» مونۋمەنتىنىڭ ماڭايىن قوقىستان تازارتتى.
– قازىرگى تاڭدا ەكولوگيالىق پروبلەمالار – وتە وزەكتى جانە كۇردەلى ماسەلە. سول تۇرعىدا «بىرگە – تازا قازاقستان!» اكتسياسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدى, ماقساتتى, ساپالى پايدالانۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, قورشاعان ورتاعا بايلانىستى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى حالىق بولىپ, قوعام بولىپ شەشۋ. ناۋقان 5 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە جىلىنا ەكى رەت ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى, – دەيدى وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قونىسبەك ەسكەندىر ۇلى.
كۇن جىلىنىپ, قارا جەر كورىنگەن سوڭ, ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە ەكواكتسيالاردىڭ قاتارى كوبەيەتىنى انىق. وسى رەتتە «استانا جاستارىنىڭ» بەلسەندىلەرى جىل سايىن ساياباقتارعا كوشەتتەر وتىرعىزۋعا جاردەمدەسىپ, تاريحي ورىنداردى تازالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىنىن ايتتى.
– ءبىز «جەر ساعاتى» اكتسياسىن وتكىزدىك. «جەر ساعاتى» – دۇنيەجۇزىلىك تابيعات قورى (WWF) ۇيىمداستىراتىن جىل سايىنعى جاھاندىق حالىقارالىق ءىس-شارا. ناۋقان جىل سايىن ناۋرىزدىڭ سوڭعى سەنبىلەرىنىڭ بىرىندە وتەدى. سەبەبى بۇل كۇنى بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىندەگى ادامدار ءبىر ساعاتقا جارىق پەن باسقا دا ەلەكتر قۇرالدارىن وشىرەدى. مۇنداعى ماقسات – جەر شارىنداعى كليماتتىڭ وزگەرۋى پروبلەماسىنا الەمدىك قاۋىمداستىقتاردىڭ نازارىن اۋدارۋ, وسى ەكولوگيالىق ماسەلەنى شەشۋدە بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتۋ. الداعى ۋاقىتتا قالاداعى كوشەتتەردىڭ سانىن كوبەيتۋ ماقساتىندا 20 ءساۋىر مەن 20 مامىر ارالىعىندا «ۇلتتىق اعاش وتىرعىزۋ» ناۋقانى باستالادى. يگى ءىستى 20 قىركۇيەك پەن 20 قازان ارالىعىندا دا قايتا جالعاستىرامىز. ال ماۋسىمدا «حالىقارالىق ورمان ەرىكتىلەرى مەكتەبى» جوباسى ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەيدى ۆولونتەر الان بالتاباي ۇلى.
