استانا قالاسى بايقوڭىر اۋدانى اكىمدىگى ناۋرىز تويىنان قالىس قالماي, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتايتىن ءىس-شارا وتكىزدى. مىسالى, ەلوردالىقتار «اسىل مۇرا – كيىز ءۇي» دەگەن اتاۋمەن ۇيىمداستىرىلعان كيىز ءۇي تىگۋ بويىنشا شەبەرلىك ساباعىن تاماشالادى. ء«وندىرىس» تۇرعىن الابىنىڭ تۇرعىندارى بۇل جولى قوشكە كەمەڭگەر ۇلى اتىنداعى №49 مەكتەپ-گيمنازياسىنا جيىلدى.
كوشىپ-قونعانعا قولايلى ءارى ساپالى كيىز ءۇيدىڭ ءاربىر بولىگىنىڭ ءوزى اسقان شەبەرلىكپەن ادىپتەلىپ جاسالادى. ونىڭ قۇرىلىمىن, ءاربىر بولىگىنىڭ ءمان-مازمۇنىن بىلۋگە قىزىعاتىندار كوپ. تۇسىنگەنگە, كيىز ءۇي تىگۋ دە – ونەر. ءۇي تىگۋ, قايتا جىعۋ, جيناۋ, جاساۋ-جابدىعىن تۇگەندەۋگە جاستار دا قىزىعادى. ءۇي تىگۋدىڭ نەگىزگى ماقسات-مۇراتى دا جاستارعا كيىز ءۇي تىگۋدىڭ الىپپەسىن ءتۇسىندىرۋ بولدى.
شەبەرلىك ساباعىندا الدىمەن ەتنوگراف اقەدىل تويشان ۇلى وقۋشىلارعا كيىز ءۇيدىڭ تاريحىنان باستاپ, ونى تىگۋدىڭ تەحنيكاسىن, ءادىس-ءتاسىلى مەن ەرەكشەلىكتەرىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ بەردى. اۋەلى كيىز ءۇي سۇيەكتەرىنىڭ داستۇرگە ساي ورنالاسۋى ماڭىزدى. كەرەگەنى جايۋ, تاڭعىشتاردى دۇرىس بايلاۋ, سىقىرلاۋىقتى اقاۋسىز بەكىتۋ, شاڭىراقتى كوتەرۋ, ۋىقتاردى شانشۋ, باۋلار مەن باسقۇرلاردى ورنالاستىرۋ, شيلەر مەن كيىزدەردىڭ دۇرىس جابىلۋىن ادەپپەن, تاسىلدەن اينىماي قابىستىرعان ابزال. وقۋشىلار كيىز ءۇيدىڭ جابدىقتارىن كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستاپ, ءار بولىگىنىڭ ماڭىزىن ءتۇيسىندى.
– كيىز ءۇي الەمدە تەڭدەسسىز. ءسان-سالتاناتىمەن, كەسكىن-كەلبەتىمەن, باي تاريحىمەن ەرەكشە. ساۋلەت ونەرىنىڭ قايتالانباس قۇندى مۇراسى. بۇگىن شەبەرلىك ساباعىندا ادەت-عۇرىپ جانە سالت-ءداستۇر ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى 8 قانات ءۇي قۇردى. مۇنداي ءۇيدى وقۋشىلار كىتاپ نەمەسە سۋرەتتەن كورىپ-بىلمەسە, بىلايعى كۇندەرى قولمەن ۇستاۋ بۇيىرا بەرمەيدى عوي. سوندىقتان ولار اتا-بابالارىمىزدىڭ قۇتتى قونىسى بولعان ءۇيدى تاماشالاۋعا قىزىقتى, – دەيدى ەتنوگراف.
وسى كۇنى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى ءانشى دوسىمجان تاڭاتاروۆ تا كوپتىڭ ورتاسىنان تابىلدى. ول وسىنداي ۇلگىدەگى شەبەرلىك ساباقتارى ءبىر عانا قالادا ەمەس, رەسپۋبليكا كولەمىندە جالعاسسا دەگەن نيەت-تىلەگىن جەتكىزدى.
كيىز ءۇيدىڭ شاڭىراعى تۇتاس ءۇيدى بىرىكتىرەدى. «شاڭىراق كوتەرۋ» دەگەن تىركەستىڭ ءوزى قانداي! ناۋرىزنامانىڭ ونكۇندىگىنىڭ بىرىندە, ناقتىراق ايتساق 17 ناۋرىزدا «شاڭىراق كۇنىن» اتاپ ءوتۋدىڭ ماڭىزى ءبىر باسقا. وسى كۇنى «استانا جاستارى» جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى احات باسقارماسىمەن بىرگە جاس جۇبايلاردىڭ نەكە قيۋ ءراسىمىن وتكىزدى. نەكە قيۋ راسىمىندە اعا بۋىن جاستارعا وزدەرىنىڭ وتباسىلىق ءومىرى تۋرالى ءبىر ۇزىك سىرىن, اقىل-كەڭەسىن ايتتى. مىسالى, 77 جاستاعى گەننادي جانە مارينا سەروۆتاردىڭ شاڭىراق كوتەرگەندەرىنە 55 جىلدان اسىپتى.
– بۇگىن ءبىز جاسارىپ كەتكەن سياقتىمىز. نەكەلەسكەن ءساتىمىزدى قايتا ەسكە تۇسىردىك. وتباسىمىزدىڭ ۇستانىمى قانداي دەسەڭىزدەر, ايتايىن. ەڭ باستىسى – سەنىم. سونىمەن قاتار جاس-جۇبايلار ءبىرىن-ءبىرى تىڭداپ, قۇرمەتتەي ءبىلۋى كەرەك. وتباسى دەگەن – ءبىر ءبۇتىن, جەكە مەملەكەت. وتباسى – قوعامنىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ نەگىزى. بۇگىن شاڭىراق كوتەرگەن جاس وتباسىلارعا باقىت, شاتتىق, بەرەكە-بىرلىك تىلەيمىز,– دەيدى م.سەروۆا.
