سۋرەتتى تۇسىرگەن – اقادىل رىسماحان
«جاسىل ەنەرگياعا» دەگەن تاۋەلدىلىك ءتۇپتىڭ تۇبىندە ۇستەمدىك قۇراتىنىنا تالاس جوق. سودان دا بولسا كەرەك, وڭىردە جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن ۇلعايتۋ باعىتىندا ۇزاق جىلداردان بەرى ىرگەلى ءىس-شارالار اتقارىلىپ جاتىر. وبلىستىڭ بىرنەشە اۋدانىندا «جاسىل ەنەرگياعا» كوشۋ بويىنشا ناقتى جوبالار كورىنە باستادى. وڭىردە كۇن, جەل جانە سۋ ەلەكتر ستانسالارىن ورناتۋعا بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان. بۇل ينۆەستورلار ءۇشىن دە ءتيىمدى ەكەنىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك جاقسى تۇسىنەدى. سودان دا بولسا كەرەك, قولدان كەلگەنشە قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. قازىر ايماقتا جالپى قۋاتى 451,3 مەگاۆاتتى قۇرايتىن جيىرما شاقتى نىسان بار. سونىڭ ىشىندە كۇن ەلەكتر ستانسالارىنىڭ سالماعى باسىم ەكەن. التى ستانسانىڭ جالپى قۋاتى 251,25 مەگاۆاتتى قۇراپ وتىر. وڭىردەگى ەڭ ءىرى كۇن ەلەكتر ستانساسى جۋالى اۋدانىندا ورنالاسقان. «Burnoe Solar-1» جانە «Burnoe Solar-2» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى (جشس) ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى نىسان سانالادى.
جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن وركەندەتۋ ماسەلەسىنە مەملەكەت باسشىسى ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرعانى بەلگىلى. پرەزيدەنت «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى جولداۋىندا دا «جاسىل ەكونوميكانى» ءارى قاراي دامىتۋ جۇمىستارى جالعاساتىنىن ايتتى.
جاھاندىق ساراپشىلار الەمدەگى كۇردەلى قارجى سالىمدارىنىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى جاڭارتىلعان ەنەرگيا جوبالارىنىڭ ەنشىسىنە بۇيىراتىنىن ايتىپ وتىر. كەيىنگى 5 جىلدا جاڭارتىلعان ەنەرگيانىڭ ەلىمىزدە وندىرىلەتىن كولەمىنىڭ جالپى ۇلەسى 5 پايىزعا جۋىق ءوستى. 2027 جىلعا قاراي تاعى 1,4 گيگاۆاتتىق قۋات كوزى ىسكە قوسىلماق. جۋالى اۋدانىندا دا وسى باعىتتا قولعا الىنعان جوبالار ءوز جەمىسىن بەرىپ جاتىر. اۋدانداعى ءبىرىنشى كۇن ەلەكتر ستانساسى 2015 جىلى پايدالانۋعا بەرىلسە, ەكىنشىسى 2018 جىلى ىسكە قوسىلدى.
جەرگىلىكتى بيلىك كەلتىرگەن دەرەك بويىنشا «Burnoe Solar-1» جانە «Burnoe Solar-2» جشس-نىڭ كۇن ەلەكتر ستانساسى بىرنەشە جىلدان بەرى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەپ تۇر. ستانسانىڭ ءبىرىنشى بولىگى 2015 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. جالپى قۇنى – 23,5 ميلليارد تەڭگە. ستانساعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار, فوتوەلەكترلى پانەلدەر قۇرىلىس الاڭىنا گەرمانيادان جەتكىزىلىپ ورنالاستىرىلعان. جالپى الاڭى 150 گەكتار القاپتى الىپ جاتقان «Burnoe Solar-1» كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۋاتتىلىعى – 50 مەگاۆاتت.
بىرنەشە جىل بۇرىن «Burnoe Solar-2» كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالىپ, وعان ءبىرىنشى ستانسانىڭ تۇسىنان 151,8 گەكتار جەر تەلىمى بەرىلگەن. قاراستىرىلعان قاراجات كولەمى 25 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. اتالعان جوبانىڭ ينۆەستورى – «سامۇرىق قازىنا-يۋنايتەد گرين» جشس, ال قارجىلاندىرۋ كوزى – ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى. بۇل كەشەن اۋماعىندا «JinkoSolar» كومپانياسىنىڭ 185 174 فوتوەلەكترلىك ءمودۋلى جانە «Sungrow» ءوندىرىسىنىڭ 16 ينۆەرتورلىق ستانساسى جۇمىس ىستەپ تۇر. ستانسانىڭ ەكىنشى كەزەڭى توقتاۋسىز جۇمىس ىستەي الاتىنىن بىرنەشە جىل بويى دالەلدەپ كەلەدى.
كۇن ەلەكتر ستانساسىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ قۋاتى ساعاتىنا 78,2 ملن كيلوۆاتقا جەتەدى ەكەن. بۇل شامامەن 40 مىڭ تۇرعىن ءۇيدى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاۋقارلى كورسەتكىش. جوبا قازىر تولىق قۋاتتىلىعىندا جۇمىس ىستەپ, كۇن ساۋلەسىنەن ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە ۇلەس قوسىپ جاتىر. كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ تابىسى بۇگىندە تۇراقتى تۇردە ارتقان. قازىرگى كەزدە الەۋەتى 100 مەگاۆاتتى قۇرايتىن ستانسا كۇنىنە 660-680 مىڭ كيلوۆاتت شاماسىندا قۋات وندىرۋگە شاماسى جەتەدى. اۋدانداعى ەكى ەلەكتر ستانساسىنىڭ جالپى جوبالىق قۇنى 48 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ەكەۋىنىڭ الەۋەتىن قوسا ەسەپتەسەك, 80 مىڭ تۇرعىن ءۇيدى ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتەتىن مۇمكىندىك بار ەكەن.
سەرىكتەستىك باس ديرەكتورى نۇرلان قاپەنوۆ ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ ەلەكتر ءوندىرۋ قۋاتى جىل وتكەن سايىن ەسەلەنگەنىن ايتىپ قالعان ەدى. دەرەككە سەنسەك, بىرنەشە جىل بۇرىن ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى «EMEA Finance» تاراپىنان «Burnoe Solar-1» جوباسى «كۇن ەنەرگياسى سالاسىنداعى ۇزدىك مامىلە» اتالىمى بويىنشا ماراپات تا الىپتى.
جەرگىلىكتى بيلىك كەلتىرگەن مالىمەت بويىنشا, جۋالى اۋدانىندا سۋ ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جۇمىستارى دا مىقتاپ قولعا الىنا باستاعان. ماسەلەن, كوكساي كانالى بويىنان قۋاتتىلىعى 18 مەگاۆاتتى قۇرايتىن شاعىن سۋ ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرىلىس جۇمىسىن جۇرگىزۋگە اۋداننىڭ جەر قورىنان 1,71 گەكتار جەر ۋچاسكەسى 10 جىلعا جالعا بەرىلىپتى. بۇل دا ءبىر اۋقىمدى جوبا ەكەنى انىق.
كوكسايدا «قازگيدرو وپەرەيتينگ» جشس سۋ ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ماقساتىندا ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. جالپى, بۇل ماڭدا الداعى ۋاقىتتا قۋاتتىلىعى تəۋلىگىنە 18 مەگاۆاتتى قۇرايتىن ءتورت ەلەكتر ستانساسى سالىنۋى كەرەك. جوبانىڭ جالپى قۇنى 13,2 ملن دوللاردى قۇراپ وتىر.
كوكسايدان بولەك, اقساي كانالىنىڭ بويىنان دا قۋاتتىلىعى 18 مەگاۆاتتى قۇرايتىن كىشى سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان. اۋدان اكىمدىگىنىڭ №655 قاۋلىسىنا سايكەس, سۋ ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قۇقىعى بەرىلگەن. ينۆەستورى «اكسايسكايا گەس ايانكو» جشس ەكەن. ول جوبانىڭ جالپى قۇنى 21 ملن دوللار كورىنەدى. ايتكەنمەن, بۇل جوبالار ازىرگە ناقتى جۇزەگە اسقان جوق. الداعى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە سۋ ەلەكتر ستانسالارى دا تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەيدى دەگەن ءۇمىت بار.
جامبىل وبلىسى
