«تاراز» پرەمەر-ليگامەن نەگە «اراز»؟

تالانتتار از با تۇزدەگى؟

تەڭبىل دوپقا تەلمىرگەن جام­بىل­دىق جانكۇيەرلەر «تارازدىڭ» وتىز جىل بۇرىنعى قارقىنىن ساعىنىپ-اق ءجۇر. 1995 جىلى اۋليە­اتالىق كوماندا ەل چەمپيوناتىندا كۇمىس جۇلدەگەر اتانسا, اراعا جىل سالىپ چەمپيون بولعان ەدى. كەلەسى ماۋسىمدا ەكىنشى رەت كۇمىس جۇلدەنى يەلەنگەن كلۋب ويىنشىلارىنىڭ جانكەشتىلىگى كىمنىڭ جادىنان ءوشسىن؟ سول جىلدارى ءوڭىر تىزگىنىن قولدا ۇستاعان امالبەك تشانوۆتىڭ «تارازعا» زور قولداۋ كورسەتكەنىن جانكۇيەرلەر ءالى كۇنگە دەيىن مايىن تامىزىپ اڭگىمەلەيدى.

سول جىلدارى كوماندانىڭ باس باپكەرى بولعان ۆايت تالعاەۆقا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جات­تىقتىرۋشىسى» اتاعى بەرىلدى. سو­نىمەن قاتار كلۋبتىڭ فۋتبولشىلارى «سپورت شەبەرى» اتاعىن يەلەندى. مۇنىڭ ءبارى ەندى وتكەن شاق قانا...

جامبىل فۋتبولىنىڭ داڭقتى تۇلەكتەرىنىڭ تولايىم تابىستارى قاي كەزدە دە ماقتانۋعا تۇرارلىقتاي بولعان. كاسىبي مانسابىندا وننان استام فۋتبول كومانداسىنىڭ سا­پىندا جاسىل الاڭعا شىققان ولەگ ليتۆينەنكونىڭ تەحنيكالىق شەبەرلىگى مەن شابۋىلداعى تاماشا ويىن ۇلگىسى ەشقاشان جان­كۇيەرلەردىڭ جادىنان شىقپايتىن شىعار.

قازاقستان چەمپيوناتىنداعى ۇزدىك شابۋىلشىلاردىڭ ءبىرى بولعان مارقۇم ولەگ ليتۆينەنكو جاسىل الاڭدا قاي كەزدە دە كاسى­بيلىگىمەن دارالانعان ەدى. ودان بولەك ەل چەمپيوناتىندا 142 گول سوققان نۇركەن مازباەۆ, قارسى­لاستاردىڭ قاقپاسىن 131 مارتە ءدال كوزدەگەن مۇرات تىلەشەۆ سەكىلدى سۇر­مەرگەن ويىنشىلاردىڭ دا ەسىمدەرى كلۋب تاريحىندا التىن ارىپ­تەرمەن جازىلعان.

بۇل فۋتبولشىلاردىڭ بار­لىعى دا ءتۇرلى كلۋبتاردىڭ ساپىن­دا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىمەن ماقتانا الادى. جانكۇيەرلەر جاسىل الاڭدا قىز­با مىنەزىمەن تانىلعان مۇرات تى­لەشەۆتى ءالى كۇنگە ۇمىتا قويعان جوق.

ارينە, «تاراز» فۋتبول كلۋبى بىردە سۋپەر-ليگا, ەندى بىردە پرەمەر-ليگا اتالعان قازاقستان چەمپيوناتىندا ءارتۇرلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ ءجۇردى. ءتىپتى پرەمەر-ليگادان شىعىپ قالىپ, ءبىرىنشى ليگادا ءوزىنىڭ مىقتى ەكەندىگىن دالەلدەپ, پرەمەر-ليگاعا قايتا ورالعان كەزدەرى دە از بولعان جوق.

كلۋبتى جاتتىقتىرعان ماماندار ۇجىم ورلەگەن كەزدە دە, نا­تيجەسى قۇلدىراعان شاقتا دا تا­لانتتى فۋتبولشىلاردىڭ تىنى­سىن اشۋدان تانعان جوق. ارىگە بارماي, بەرىدەن زەر سالساق, ۇلان قونىسباەۆ, باۋىرجان يس­لامحان, باقتيار زاينۋتدينوۆ, ەركەبۇلان سەيداحمەت سەكىلدى تالانتتى فۋتبولشىلاردىڭ ەسىم-سويىن ءتىزىپ كەتە بەرۋگە بولادى. وسىلاردىڭ ىشىندە ەرەكشە تا­لان­تىمەن كوزگە تۇسكەن باقتيار زاينۋتدينوۆ بۇگىندە ءتۇبى ءبىر تۇ­رىكتەردىڭ «بەشيكتاشىندا» اتوي سالىپ ءجۇر. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «تاراز» فۋتبول كلۋبىنان تۇلەگەن تالانتتار ءتۇز كەزىپ كەتتى.

سول باقتيار زاينۋتدينوۆ ۇلتتىق قۇراما ساپىندا دا ءوزىنىڭ شىن شەبەر ەكەنىن دالەلدەۋدەن تانعان ەمەس. ۇزدىك سۇرمەرگەن دە اتاندى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «تا­راز» فۋتبول كلۋبىن تالانتتاردى دايىندايتىن اكادەميا دەسەك تە بولادى. ال باقتيار زاي­نۋتدينوۆ «تاراز» فۋتبول كلۋبىندا دوپ تەۋىپ جۇرگەن كەزدە, ياعني 2017 جىلى «قازاقستاننىڭ ەڭ ۇز­دىك جاس فۋتبولشىسى», «ماۋسىم اشى­لۋى» اتالىمدارى بويىنشا جىل قورىتىندىسىندا جەڭىمپاز اتان­عانىن جۇرتشىلىق جادىنان شىعارعان جوق. بىراق كەيىنگى جىل­دارداعى ناتيجە تارازدا تالانتتار كوپ بولسا دا, ناتيجە جوققا اينالعانىن ايعاقتاپ تۇرعانداي ما, قالاي ءوزى؟..

جەڭىستى مەزەت كۇزدەگى

ساعىمعا اينالعان 1997 جىلدان كەيىن «تاراز» فۋتبول كلۋبىنىڭ فاناتتارى كوماندانىڭ تابىستى ناتيجەسىن اڭساي باستاعان بولاتىن. ۇجىمنىڭ ويداعىداي ويىن ورنەگىن كورسەتە الماي جۇرگەنىنە رەنجىگەندەر دە جەتكىلىكتى ەدى. ايت­كەنمەن, كلۋبتىڭ شىن جان­كۇيەر­لەرى «تارازدىڭ» ايتەۋىر ءبىر كۇنى جەڭىستى جورىقتى باستايتىنىنا سەندى. 2004 جىلى ولاردىڭ سەنىمى اقتالدى.

سول ماۋسىمدا كوپشىلىك «تا­راز» فۋتبول كلۋبى قانداي دا ءبىر تا­بىسقا قول جەتكىزەدى دەپ وي­لا­مادى. الايدا كوماندانىڭ جەيدە­سىن كيگەن جامپوزدار جەڭىسكە دەگەن ەرەكشە تالپىنىستارىنىڭ ارقاسىندا ەل كۋبوگىن ۇتىپ الۋعا بارىنشا تىرىسىپ باقتى. ءدال وسى جىلى قازاقستان كۋبوگى جو­لىنداعى الامان ەشقانداي ۇجىمعا وڭاي سوققان جوق. ويتكەنى دودادا 45 كوماندا توپقا ءتۇسىپ, كۋبوك جەڭىمپازى اتانۋدان ءۇمىتتى بولعان ەدى. ءبارى دە بارىن سالدى. ءار جۇپتىڭ جەڭىمپازى شيرەك ف­ينالعا دەيىن ءبىر عانا ويىننىڭ ناتيجەسىمەن انىقتالىپ جاتتى. تەك شيرەك فينالعا جەتكەن كومان­دالار عانا ەكى كەزدەسۋ وتكىزۋگە مۇمكىندىك الدى.

قازاقستان كۋبوگىن جەڭۋ جو­لىنداعى «تارازدىڭ» جورىعى باس­تالماي جاتىپ اياقتالۋى مۇمكىن ەدى. 1/16 فينالدىق باسەكەدە «تاراز» فۋتبولشىلارى پاۆلوداردىڭ «ەر­تىس» فۋتبول كلۋبىنا قارسى جاسىل الاڭعا شىقتى. ءدال سول جىلدارى «ەرتىستىڭ» «تارازعا» قاراعاندا ءباسى دە, دەسى دە باسىم بولاتىن. بۇل كەزدەسۋ نەگىزگى ۋاقىتتا دا, قوسىمشا ۋاقىتتا دا 0:0 ەسەبىمەن تەڭ اياقتالدى. پەنالتي سەرياسى جانكۇيەرلەردىڭ جۇيكەسىنە شي جۇگىرتكەنى انىق. بىراق بۇل كۇنى دالدىك جاعىنان «ەرتىس» فۋتبولشىلارىنا قاراعاندا باسىمدىققا يە بولعان «تاراز» فۋتبولشىلارى 6:5 ەسەبىمەن جەڭىسكە جەتىپ, فاناتتارىن قۋانتىپ تاستادى. ال 1/8 فينالدا «تاراز» فۋتبول كلۋبى اقتوبەنىڭ «اقتوبە جاس» كومانداسىن بۇيىم قۇرلى كورگەن جوق. جاس فۋتبولشىلاردان جاساقتالعان ۇجىمدى 9:1 ەسەبىمەن تاس-تالقان ەتىپ ۇتىپ, شيرەك فينالدىڭ جولداماسىن قالتاعا باستى.

ايتىپ-ايتپاي نە كەرەك, شيرەك فينالدا «اقتوبە-لەنتو» (قازىرگى «اق­توبە»), جارتىلاي فينالدا «اتى­راۋ», كلۋبتارىنان ايلاسىن اسىرعان «تاراز» فينالدا الما­تىنىڭ «قايراتىنا» قارسى جاسىل الاڭعا شىقتى. شەشۋشى ويىن تارازدا ءوتتى.

ورتالىق الاڭداعى ءبىز كور­گەن سوڭعى انشلاگ وسى ويىندا تىر­كەلدى. تۇڭعىش رەت تاراز تورىندە وتكەن قازاقستان كۋبوگى فينا­لىن­دا «تاراز» جەڭىستى ج ۇلىپ الدى. كەزدەسۋدىڭ 44-مينۋتىندا نۇركەن مازباەۆ سوققان جەڭىستى گول جانكۇيەرلەردى جەلپىنتتى. ەندى مىنە, جۇلدەنىڭ ماڭىنا جۋىماعالى جيىرما جىلدىڭ ءجۇزى بولدى...

كەيىنگى جىلدارى باسىنان با­قايشاعىنا دەيىن قارىزعا باتقان «تاراز» فۋتبول كلۋبى 2022 جىلى ەركىنەن تىس ءبىرىنشى ليگاعا سىر­عىدى. قارىزدان قۇتىلۋدىڭ جولىن قاراستىرعان جەرگىلىكتى اتقا­مىنەرلەر كلۋبتا جامبىلدىق جاس فۋتبولشىلاردى ويناتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. جەرگىلىكتى جىگىت­تەر جاسىل الاڭدا بارىن سا­لىپ باققانىمەن, تاجىريبەنىڭ جوقتىعى كوزگە ۇرىپ تۇردى. نا­تي­جەسىندە, تالانتتاردى تار­بيە­لەۋدەن الدىنا جان سالما­عان «تا­­راز» فۋتبول كلۋبى ءبىرىنشى لي­گا­نىڭ وزىندە سوڭعى ورىندار­دىڭ بى­رىنە جايعاستى.

ايلىعى مەن شايلىعى از جاس فۋتبولشىلار قالاي عانا جاسىنداي جارقىراسىن؟ 100 مىڭنىڭ ار جاق بەر جاعىنداعى جالاقىعا كەلىسىپ, جاسىل الاڭدا جانكەشتىلىك تانىتقان ولارعا ەشقانداي كىنا دا ارتا المايسىڭ. ەڭ باستىسى, جەر­گىلىكتى جىگىتتەر تاجىريبە تو­لىس­­­تى­رۋعا مۇمكىندىك الدى.

«باسقارما باسشىسى قىز­مەتىنە كىرىسكەن ساتتەن باستاپ, كلۋب­تىڭ ماسەلەسىن نازاردان تىس قال­دىر­عان جوقپىن. فۋتبول ءداس­تۇرى قالىپتاسقان كوماندانى تىعى­رىقتان شىعارۋدىڭ بارلىق جولىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. قارىزى كوبەيىپ كەتكەندىكتەن, كلۋبتى ءبى­رىنشى ليگاعا تۇسىرۋگە ءماجبۇر بول­­دىق. ونداي قادامعا بارماساق, «تاراز» فۋتبول كلۋبى بانكروت بو­لاتىن ەدى.

اشىعىن ايتساق, كوماندا دە­مەۋشىگە ءزارۋ. الدىڭعى ماۋسىمدا «قازفوسفات» جشس ايتارلىقتاي كومەك كورسەتكەن ەدى. الايدا كلۋب كوڭىل كونشىتەرلىكتەي ناتيجە كور­سەتە الماعاندىقتان, سەرىكتەستىك قول­داۋ كورسەتۋدى توقتاتتى. قازىرگى كەزدە كوماندا ساپىندا 17-18 جاستاعى جەرگىلىكتى فۋتبولشىلار ويناپ جۇرگەنى بەلگىلى. 100 مىڭ تەڭگەنىڭ ار جاق-بەر جاعىندا جالاقى الادى.

جاستاردىڭ قارقىنى جامان ەمەس. ال كلۋبتىڭ مىقتى تۇلەكتەرى بۇگىندە جان-جاقتا ويناپ ءجۇر. ولاردى كومانداعا قايتارۋ ءۇشىن سوي­لەسىپ جاتىرمىز. ايتكەنمەن ءبىرىنشى كەزەكتە قارىزدان تولىق قۇتى­لۋىمىز كەرەك. ايتپەسە 100 مىڭ تەڭگە جالاقىعا ەشكىمنىڭ كەل­مەيتىنى انىق.

جاستارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ جاتىرمىز. كلۋب قارىزعا باتقاننان كەيىن جاستار جاعى نازاردان تىس قالىپتى. باپكەرلەر دە ايلاپ ايلىق الماپتى. قازىر بۇل ولقىلىقتىڭ ءبارى تۇزەتىلدى. جاستارىمىزعا قاجەتتىنىڭ ءبارىن الدىق. ولار ءتۇرلى دودالاردا باق سىناپ ءجۇر.

ورتالىق ستاديوننىڭ ماسەلەسى كىمدى دە بولسىن تولعاندىرادى. كلۋب پەن ستاديوندى امالسىز ەكىگە بولۋگە تۋرا كەلدى. ەندى قارىزدار تولىق جابىلعاننان كەيىن ورتالىق ستاديون كلۋبتىڭ مەنشىگىنە وتەدى. وعان الاڭداۋعا نەگىز جوق», دەيدى وبلىس اكىمدىگى دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارمان تاشمەتوۆ.

دەرەككە سەنسەك, «تاراز» فۋتبول كلۋبى بۇرىنعى جىلداردان قالعان 1,3 ملرد تەڭگە قارىزدىڭ جارتىسىنان استامىنان قۇتىلعان. ەندى قالعان بولىگىن جابۋ ءۇشىن تاعى ءبىر ماۋسىمدى قۇرباندىققا شا­لۋعا تۋرا كەلەتىن سەكىلدى. جەر­گىلىكتى جاستار نامىس ءۇشىن كەزەكتى ماۋسىمدا «تارازدىڭ» جەيدەسىن كيەدى. كلۋب قارىزى تولىق جا­بىل­عاننان كەيىن عانا «تاراز» فۋتبول كلۋبى پرەمەر-ليگا جولداماسىنا تالاساتىن سياقتى.

«تاراز» قارىزعا باتۋداي باتىپتى. سونىڭ سالدارىنان پرەمەر-ليگامەن ءوز ەركىمەن «اراز» بولدى. ايتپەسە, تۋرنير كەستەسىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا سۇيرەتىلىپ جۇرسە دە, دودادان شىعىپ قال­ماعان. قارىزعا بەلشەسىنەن باتقان كوماندا پرەمەر-ليگاعا ورالۋدىڭ ماسەلەسىن كەم دەگەندە 2025 جىلى قاراستىراتىن سەكىلدى. كەزىندە تالاي تالانتتى تۇلەتكەن جامبىل فۋت­بولى ازىرگە وسىلاي جەتىمنىڭ كۇيىن كەشە تۇرۋعا ءماجبۇر.

جامبىل وبلىسى