ايماقتار • 29 اقپان, 2024

مادەنيەت ءۇيى جينالىستىڭ عانا ورنى ەمەس

194 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كيەلى تۇركىستاننىڭ, وبلىستىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى برەندىن جان-جاقتى قالىپتاستىرۋ قاجەت. بيشىلەر دە, انشىلەر مەن انسامبلدەر دە تۇركىستاننان ەكەنىن ءبىلدىرىپ تۇراتىن ءساندى كيىممەن ونەر كورسەتۋگە ءتيىس. تۇركىستان رۋحاني استانا بول­عان­دىقتان, تۋريستەر مادەنيەتىمىزدى, ەجەلگى ءداستۇرىمىزدى كور­گىسى كەلەدى. كىتاپحانالار كوپتەپ اشىلىپ, وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. ال مادەنيەت ۇيلەرى تەك جينالىس وتكى­زەتىن ورىنعا اينالماۋعا ءتيىس.

مادەنيەت ءۇيى جينالىستىڭ عانا ورنى ەمەس

مادەنيەت جانە تۋريزم باس­قارماسىنىڭ باسشىسى مەن اۋدان, قالا اكىمدەرىنە وسىنداي تاپ­سىرمالار بەرگەن وبلىس اكىمى دار­حان ساتىبالدى تالانتتاردى ىزدەۋ, كونكۋرس ۇيىمداستىرۋ, وت­كىزىلەتىن مادەني ءىس-شارالار رە­سپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭ­گەيدە بولۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وكىنىشكە قاراي, تۇركىستان وبلى­سىنىڭ 600-دەن استام ەلدى مە­كەنىندە ما­دەنيەت ءۇيى جوق. اسى­ر­ەسە شالعاي اۋىلدارداعى ما­دەنيەت ۇيلەرى مەن كلۋبتاردىڭ جاي-كۇيى, تەحنيكالىق بازاسى سىن كوتەرمەيدى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى 90-شى جىلدارى جەكەشەلەنىپ كەتكەن. ۆيتسە-پرەمەردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋا­ل جولداعان سەناتورلار كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, ەلىمىزدە قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان 2035 مادەنيەت ءۇيىنىڭ 770-ءى جانە 2006 اۋىل كلۋبىنىڭ 608-ءى كۇردەلى جون­دەۋدى قاجەت ەتەدى. كەيبىرى توزىعى جەتسە, ەندى ءبىرى اپاتتىق جاعدايدا تۇر. ەلىمىزدەگى 3 891 كىتاپحانانىڭ 79%-ى اۋىلدىق جەرلەردە, الايدا ولاردىڭ 60%-دان اس­تامى ەسكىرگەن. وسى ورايدا تۇر­كىستان وبلىسىندا بىلتىر «اۋىل ەل – بەسىگى» باعدارلاماسى ايا­سىندا 13 مادەنيەت ءۇيى كىتاپ­حاناسىمەن بىرگە پايدالانۋعا بە­رىلگەنىن ايتا كەتەلىك.

ال جۋىر­دا اشىلعان شاردارا اۋدانىنا قاراستى جاۋشىقۇم اۋىلدىق وكرۋگىندەگى مادەنيەت ءۇيىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇنى – 443263 مىڭ تەڭگە. «اۋىل – ەل بەسىگى» مەملەكەتتىك باع­دار­لاماسى اياسىندا سالىنعان جاڭا عيمارات ۇلتتىق قور ەسەبىنەن قار­جىلاندىرىلعان. مادەنيەت ۇيىندە بي, دومبىرا, سۋرەت ۇيىرمەسى جۇمىس ىستەيدى. وندا ارنايى ماماندار قىزمەت ەتپەك. مادەنيەت جانە تۋريزم باس­قارماسىنىڭ باسشىسى ءازىم­حان قويلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە كرەاتيۆتى يندۋس­تريا ايماعىن قۇرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. دامىتۋ تۇجى­رىمداماسى ازىرلەنىپ, نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالعان.

وڭىردە 691 مادەنيەت جانە ونەر مەكەمەسى حا­لىققا قىزمەت كورسەتىپ كە­لەدى. بيىل مادەنيەت سالاسىن دا­مىتۋدىڭ نەگىزگى التى باعىتى بويىن­شا جوسپارلار دايىندالعان. تۇركىستان قالاسىنىڭ مونۋمەنتتى ونەر تۋىندىلارىنىڭ ورناتىلۋى تۋرالى تۇجىرىمداما دايىندالدى. كەيىنگى 3 جىلدا ورناتىلعان مونۋمەنتتى ونەر تۋىندىلارىنا مونيتورينگ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 17 زاڭسىز ورناتىلعان مونۋمەنت زاڭداستىرىلعان. يۋنەسكو-نىڭ حالىقارالىق تى­زىمىنە ەنگىزۋ ماقساتىندا جۇر­گىزىلگەن «ارپاوزەن» تاريحي-ما­دەني كەشەنىنە ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە 5000-نان استام پەتروگليف سىرى اشى­لىپ, ۇسىنىس جولدانادى. قازىرگى تاڭدا پەتروگليفتەردىڭ ەسەپ كارتوچكالارى, عىلىمي ساراپتامالارى دايىندالىپ, جاڭادان تاريحي-مادەني مۇرا نىساندارى انىقتالدى.

بيىل اتالعان پەتروگليفتەرگە زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى جۇزەگە اسىرىلماق. وبلىستاعى الدىن الا ەسەپكە الۋ تىزىمىندە تۇرعان جەرگىلىكتى 100 تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىنە عىلىمي ساراپتاما جۇرگىزىلەدى.

سونداي-اق بيىل مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس اياسىندا ءونىم بەرۋشى ۇيىرمەلەر اراسىندا تۇڭعىش رەت وبلىستىق ونەر بايقاۋى ۇيىمداستىرىلادى. «TURKIsTANYM» جوباسى اياسىندا وڭىردەگى كيەلى ورىندار مەن تۇركىستان قالاسىنداعى ەرەكشە ورىندار تۋرالى تانىمدىق روليكتەر ءتۇسىرىلىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ناسيحاتتالىپ جاتىر. اۋىلداردا وتاندىق كينولاردى ناسيحاتتاۋدا تۇراقتى تۇردە كينوكورسەتىلىمدەر ۇيىم­داس­تىرىلعان. سونداي-اق كىتاپ وقيتىن وقىرماندار سانىن ارتتىرۋ, حالىق مادەنيەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا بىرقاتار اۋقىمدى جوبالار قولعا الىندى. تۇڭعىش رەت رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جاڭا تەرمەلەر بايقاۋىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اتاپ وتىلەتىن تۇلعالاردىڭ مە­رەي­تويلارىن اتقارۋ باعى­تىن­داعى ءىس-شارالاردىڭ جوسپارى ازىر­لەنىپ جاتىر. الەمگە بەلگىلى كور­كە­مونەر ۇجىمدارى مەن ورىن­داۋشىلاردىڭ, تەاترلاردىڭ گاس­ترولدەرىن, سونداي-اق ءىرى شەتەل مۋزەيلەرىنىڭ كورمەلەرىن ۇيىم­داستىرۋ كوزدەلگەن. وبلىس­تىق «بال­تاڭداي», رەسپۋبليكالىق «تۇر­كىستان داۋسى» ءداستۇرلى فور­ماتتا, ال حالىقارالىق «Voice of Turan» بايقاۋى بيىل ەرەكشە فورماتتا وتكىزىلەتىن بولادى.

 

تۇركىستان وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار