مادەنيەت جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەن اۋدان, قالا اكىمدەرىنە وسىنداي تاپسىرمالار بەرگەن وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى تالانتتاردى ىزدەۋ, كونكۋرس ۇيىمداستىرۋ, وتكىزىلەتىن مادەني ءىس-شارالار رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭگەيدە بولۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وكىنىشكە قاراي, تۇركىستان وبلىسىنىڭ 600-دەن استام ەلدى مەكەنىندە مادەنيەت ءۇيى جوق. اسىرەسە شالعاي اۋىلدارداعى مادەنيەت ۇيلەرى مەن كلۋبتاردىڭ جاي-كۇيى, تەحنيكالىق بازاسى سىن كوتەرمەيدى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى 90-شى جىلدارى جەكەشەلەنىپ كەتكەن. ۆيتسە-پرەمەردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان سەناتورلار كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, ەلىمىزدە قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان 2035 مادەنيەت ءۇيىنىڭ 770-ءى جانە 2006 اۋىل كلۋبىنىڭ 608-ءى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. كەيبىرى توزىعى جەتسە, ەندى ءبىرى اپاتتىق جاعدايدا تۇر. ەلىمىزدەگى 3 891 كىتاپحانانىڭ 79%-ى اۋىلدىق جەرلەردە, الايدا ولاردىڭ 60%-دان استامى ەسكىرگەن. وسى ورايدا تۇركىستان وبلىسىندا بىلتىر «اۋىل ەل – بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 13 مادەنيەت ءۇيى كىتاپحاناسىمەن بىرگە پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتا كەتەلىك.
ال جۋىردا اشىلعان شاردارا اۋدانىنا قاراستى جاۋشىقۇم اۋىلدىق وكرۋگىندەگى مادەنيەت ءۇيىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇنى – 443263 مىڭ تەڭگە. «اۋىل – ەل بەسىگى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا سالىنعان جاڭا عيمارات ۇلتتىق قور ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلعان. مادەنيەت ۇيىندە بي, دومبىرا, سۋرەت ۇيىرمەسى جۇمىس ىستەيدى. وندا ارنايى ماماندار قىزمەت ەتپەك. مادەنيەت جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءازىمحان قويلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە كرەاتيۆتى يندۋستريا ايماعىن قۇرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ, نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالعان.
وڭىردە 691 مادەنيەت جانە ونەر مەكەمەسى حالىققا قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. بيىل مادەنيەت سالاسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى التى باعىتى بويىنشا جوسپارلار دايىندالعان. تۇركىستان قالاسىنىڭ مونۋمەنتتى ونەر تۋىندىلارىنىڭ ورناتىلۋى تۋرالى تۇجىرىمداما دايىندالدى. كەيىنگى 3 جىلدا ورناتىلعان مونۋمەنتتى ونەر تۋىندىلارىنا مونيتورينگ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 17 زاڭسىز ورناتىلعان مونۋمەنت زاڭداستىرىلعان. يۋنەسكو-نىڭ حالىقارالىق تىزىمىنە ەنگىزۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن «ارپاوزەن» تاريحي-مادەني كەشەنىنە ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە 5000-نان استام پەتروگليف سىرى اشىلىپ, ۇسىنىس جولدانادى. قازىرگى تاڭدا پەتروگليفتەردىڭ ەسەپ كارتوچكالارى, عىلىمي ساراپتامالارى دايىندالىپ, جاڭادان تاريحي-مادەني مۇرا نىساندارى انىقتالدى.
بيىل اتالعان پەتروگليفتەرگە زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى جۇزەگە اسىرىلماق. وبلىستاعى الدىن الا ەسەپكە الۋ تىزىمىندە تۇرعان جەرگىلىكتى 100 تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىنە عىلىمي ساراپتاما جۇرگىزىلەدى.
سونداي-اق بيىل مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس اياسىندا ءونىم بەرۋشى ۇيىرمەلەر اراسىندا تۇڭعىش رەت وبلىستىق ونەر بايقاۋى ۇيىمداستىرىلادى. «TURKIsTANYM» جوباسى اياسىندا وڭىردەگى كيەلى ورىندار مەن تۇركىستان قالاسىنداعى ەرەكشە ورىندار تۋرالى تانىمدىق روليكتەر ءتۇسىرىلىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ناسيحاتتالىپ جاتىر. اۋىلداردا وتاندىق كينولاردى ناسيحاتتاۋدا تۇراقتى تۇردە كينوكورسەتىلىمدەر ۇيىمداستىرىلعان. سونداي-اق كىتاپ وقيتىن وقىرماندار سانىن ارتتىرۋ, حالىق مادەنيەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا بىرقاتار اۋقىمدى جوبالار قولعا الىندى. تۇڭعىش رەت رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جاڭا تەرمەلەر بايقاۋىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە اتاپ وتىلەتىن تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىن اتقارۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالاردىڭ جوسپارى ازىرلەنىپ جاتىر. الەمگە بەلگىلى كوركەمونەر ۇجىمدارى مەن ورىنداۋشىلاردىڭ, تەاترلاردىڭ گاسترولدەرىن, سونداي-اق ءىرى شەتەل مۋزەيلەرىنىڭ كورمەلەرىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن. وبلىستىق «بالتاڭداي», رەسپۋبليكالىق «تۇركىستان داۋسى» ءداستۇرلى فورماتتا, ال حالىقارالىق «Voice of Turan» بايقاۋى بيىل ەرەكشە فورماتتا وتكىزىلەتىن بولادى.
تۇركىستان وبلىسى