Utebayev university وقىتۋشىسى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى اسەم يمانعاليەۆانىڭ عىلىمي زەرتتەۋ باعىتى – قالدىقسىز حيميالىق تەحنولوگيانى جاساپ شىعۋ. جاس عالىم الەمدىك تاجىريبەلەرگە سۇيەنە وتىرىپ, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ كۇكىرتىن, مازۋت پەن كۆارتس توپىراعىن پايدالانۋ ارقىلى قۇرىلىس يندۋسترياسىنا قاجەت ماتەريال جاساۋ جوباسىن قولعا الدى. تۇتاستىرعىش ماتەريالدىڭ ارتىقشىلىعى كوپ, ەڭ باستىسى, ساپا مەن قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا ساي بولۋى ءۇشىن جاس عالىم قازىر جوباسىن ءالى دە جەتىلدىرۋدى ماقسات ەتكەن.
مۇناي قۇرامىنداعى كۇكىرتتىڭ قورشاعان ورتاعا كەرى اسەرى عالىمداردىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. وندىرىستىك كاسىپورىنداردان شىعاتىن تەحنيكالىق كۇكىرت ساقتاۋدى, تاسىمالداۋدى جانە قايتا وڭدەۋدى قاجەت ەتەتىندىكتەن قوسىمشا شىعىندار دا بولاتىنى انىق. سوندىقتان تەحنيكالىق قالدىقتاردان ءتۇرلى ماتەريال الۋ ارقىلى بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا بولادى.
زەرتتەۋشى اسەم يمانعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇناي مەن گازدى وڭدەگەندە كوپ مولشەردە كۇكىرت تۇزىلەدى. كوپتەگەن قالدىقتىڭ ىشىندە وسى كۇكىرتتىڭ زيانى كوپ. ول اۋادا بوس جاتسا, توتىعىپ كۇكىرت ديوكسيدىن تۇزەدى. ءارى قىشقىل جاڭبىردىڭ تۇزىلۋىنە بىردەن-ءبىر سەبەپ. ال قىشقىل جاڭبىر وسىمدىكتەردىڭ وسۋىنە, سۋ ەكو جۇيەلەرىنە, ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىشتەرگە, عيماراتتارعا زالال كەلتىرەدى. كۇكىرتتى جەرگە كومۋ دە, جەر بەتىن دە اشىق ساقتاۋ دا زيان. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى – ونى وندىرىسكە ەنگىزىپ, پايداسىن كورۋ.
«اتىراۋ وبلىسىنداعى ەڭ ۇلكەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – تەحنيكالىق قالدىق كۇكىرت. مەندەلەەۆ ايتقانداي, حيميادا قالدىق جوق, تەك پايداعا اسپاعان شيكىزات قانا بار. سوندىقتان ءدال سولاي وسى قالدىق كۇكىرتتى دە كادەگە جاراتۋعا ابدەن بولادى. ودان نەشە ءتۇرلى پايدالى ءونىم الا الامىز. سونىڭ ءبىرى – كۇكىرتتەن تۇتاستىرعىش ماتەريالدار الۋ. ياعني ودان تسەمەنت, بەتون سياقتى ءارتۇرلى قوسىلىستى جاسايمىز. قۇرامىندا كۇكىرت تۇتاستىرعىشى بار ماتەريالدار كۇندەلىكتى قولدانىستاعى ماتەريالدارعا قاراعاندا ساپاسى جاقسىراق ءارى ەكولوگيالىق تۇرعىدان دا, ەكونوميكالىق جاعىنان دا ءتيىمدى», دەيدى زەرتتەۋشى.
كۇكىرتتى تسەمەنتتى الۋ ءۇشىن اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى كۇكىرتتى ءوندىرۋ قوندىرعىسىنان شىققان تەحنيكالىق كۇكىرتتى قولدانعان. الىنعان كۇكىرتتى تسەمەنت بىرنەشە ارتىقشىلىققا يە. بىرىنشىدەن, ول جوعارى ەكسپلۋتاتسيالىق قاسيەتكە يە. ەكىنشىدەن, كۇكىرتتى تسەمەنت تەحنولوگياسى جەڭىل, ەنەرگيانى از قاجەت ەتەدى. ۇشىنشىدەن, ەكولوگيالىق تۇرعىدان ءتيىمدى. تورتىنشىدەن, سۋدى قاجەت ەتپەيدى. بەسىنشىدەن, ول ارناۋلى قۇرىلىسقا, باسسەين, كوپىر سالۋعا ءتيىمدى يننوۆاتسيالىق قۇرىلىس ماتەريالى. التىنشىدان, وتاندىق ءونىم.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك تە بۇل جوبانىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, مينيسترلىك قاشاندا مۇنداي عىلىمي باستامالارعا قولداۋ بىلدىرۋگە ءازىر ەكەنىن جەتكىزدى. ء«بىز وسىنداي ىرگەلى زەرتتەۋلەرگە كوبىرەك كوڭىل بولسەك, اسىعىمىز ءاردايىم الشىسىنان تۇسەتىنىنە كەمىل سەنەمىن», دەدى ول.
