اۋىز سۋدى زاڭسىز پايدالانعان

كەي ەلدى مەكەندەگى جۇرتشىلىق تازا سۋدىڭ ءدامىن تاتپاسا, تارازداعى كاسىپ­كەرلەر اۋىز سۋدى اعىل-تەگىل پايدالانىپ وتىر ەكەن. كونە شاھاردىڭ «جاڭاشىل» كاسىپ­كەر­لەرى كولىك جۋ كەشەندەرى مەن مونشالارعا جانە باسسەيندەرگە تۇششى سۋدى وڭدى-سولدى تۇتىنعان. زاڭدى بەلدەن باسقان كاسىپكەرلىك نىسانداردىڭ سانى 300-دەن اسىپ جىعىلادى. جۇزدەن استام مونشا يەسىنىڭ ساناۋلىسى عانا سۋدى پايدالانۋ تۋرالى ءتيىستى قۇجاتتى زاڭ اياسىندا راسىمدەگەن.

تابيعاتتى قورعاۋ پروكۋراتۋراسى قول­دانىستاعى زاڭدى سىرت اينالىپ وتۋگە تى­رى­س­­قان كاسىپكەرلەردىڭ زاڭسىز ارەكەتىن اش­كە­رەلەدى. اۋىز سۋدى ارمانسىز ءارى رۇقسات­سىز پايدالانىپ كەلگەن ازاماتتار ەندى زاڭ اياسىندا ايىپپۇل ارقالاۋى مۇمكىن. پروكۋراتۋ­را وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ولارعا ءالى دە بولسا رەسمي تۇردە ۋاقىت بەرىلدى. سول ۋاقىت­تى ءتيىمدى پايدالانعاندار عانا جازادان قۇتىلاتىن كورىنەدى.

دەرەككە جۇگىنسەك, وبلىس ورتالىعىنداعى 150-گە جۋىق كولىك جۋ ورتالىعىنىڭ بار بولعانى 7-ەۋى عانا سۋدى پايدالانۋ بويىن­شا ءتيىستى قۇجاتتاردى راسىمدەگەن. ال قالعان­دارى زاڭ تالاپتارىن ورىنداۋعا كەلگەندە سەلقوستىق تانىتقان. سونداي-اق تاراز­داعى 30-دان اسا قوعامدىق باسسەيننىڭ ەشقاي­سىسى جۇمىسىن زاڭعا ساي ىستەمەگەن. وسى­لايشا, تىرشىلىك ءنارىن وڭدى-سولدى, ىسىراپ ەتىپ پايدالانىپ كەلگەن.

كاسىپ اشۋعا كەلگەندە الدىنا جان سال­ماعان ازاماتتار «جامبىل سۋ» مەكەمەسى­نىڭ تەڭگەرىمىندەگى جەراستى سۋىن ەشقانداي قۇجاتسىز تۇتىنىپ كەلگەن. الايدا كاسىپكەر­لىك نىسان يەلەرى تازا سۋدى «شۋ-تالاس باسسەينى» ينسپەكتسياسىنىڭ رەسمي رۇقساتىمەن عانا تۇتىنۋعا ءتيىس بولعان. بىراق ونداي قادامعا بارماعان. رەسمي دەرەككە جۇگىنسەك, ءاربىر قوعامدىق مونشا يەسى جىلىنا 11–20 مىڭ توننا ارالىعىندا سۋ تۇتىنادى ەكەن. ال تازا سۋدى زاڭسىز پايدالانعان مونشا يەلەرىنىڭ سانى 100-دەن اساتىنىن ەسكەرسەك, بۇل ساندى بىرنەشە ەسەلەۋگە تۋرا كەلەدى.

«تازا سۋدى زاڭسىز پايدالانعان كاسىپ­كەر­لەرگە ءبىرىنشى ماۋسىمعا دەيىن ۋاقىت بەرىلگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ولار مەجەلى مەر­زىم ىشىندە اۋىز سۋدى پايدالانۋعا قاتىس­تى قۇجاتتى راسىمدەپ ۇلگەرۋى كەرەك. ولاي بول­ماعان جاعدايدا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­شى­لىق تۋرالى كودەكستىڭ 41-بابىنا سايكەس ايىپ­پۇل ارقالايدى», دەيدى وڭىرلىك تابيعات­تى قورعاۋ پروكۋراتۋراسىنىڭ اعا پروكۋرو­رى ەرىك ءالماحانوۆ.

ەلىمىزدە بىرنەشە جىل بويى كاسىپكەرلىك نىسانداردى تەكسەرۋگە موراتوري جاريا­لان­عانى ءمالىم. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كاسىپكەرلىك نىسان باسشىلارى ءجون-جوسىقسىز تەكسەرۋلەردەن قۇتىلعان بولاتىن. الايدا تەكسەرىس جوق جەردە زاڭسىزدىق بەلەڭ الاتىنىن ۋاقىت­تىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. بيلىك تاراپى­نان جاسالعان قامقورلىقتى كاسىپكەرلەر جەكە ماق­ساتىنا پايدالانىپ, زاڭسىزدىققا بارعان­دارى دا از ەمەس. ولار اۋىز سۋدى زاڭسىز تۇتى­نۋ ارقىلى سالىق تولەۋدەن دە جالتارعان.

جامبىل وبلىسى