ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن جيىندا ۇعا باسقارما پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعى ادام گەنەتيكاسى زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور, PhD ماقسات جاباعيندى تانىستىردى. بۇل كەزدەسۋگە رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ونلاين جانە وففلاين رەجىمدە 400-گە جۋىق عالىم قاتىستى.
– ەلىمىزدە عالىمداردىڭ جالپى سانى 22 مىڭنان اسادى. عىلىمي دارەجەسى بار قىزمەتكەرلەردىڭ ورتاشا جاسى – 57. عالىمداردىڭ 15 پايىزى زەينەت جاسىندا. بۇل كورسەتكىش عىلىم سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتقا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, عىلىمعا جاس تالانتتاردىڭ كەلۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر. ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا زياتكەرلىك ۇلەس قوسۋعا قابىلەتتى جانە عىلىمعا قۇشتار دارىندى جاستاردىڭ ورتالىعىنا اينالۋدى ماقسات ەتە وتىرىپ, ەكوجۇيەنى دامىتۋمەن قاتار عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ باسىم باعىتتارى بويىنشا جاس عالىمداردىڭ ۇسىنىسىن باسشىلىققا الىپ, تۇيتكىلدەردى شەشۋگە اتسالىسادى. مۇنىمەن قوسا عىلىمدى باسقارۋ سالاسىنداعى ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرىپ, تاۋەلسىز اۆتونومدى, بەدەلدى ساراپتامالىق ۇيىمعا اينالۋدى كوزدەيدى, – دەدى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ا.كۇرىشباەۆ.
اكادەميا عىلىمي اكىمشىلەندىرۋ سالاسىندا العاش رەت جاس عالىمداردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن ومبۋدسمەن, تورالقا مۇشەسى, جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ لاۋازىمىنا, جاس عالىمداردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ميسسياسىنا ءمان بەرىپ وتىر. جەتەكشى جاس عالىمدار اكادەميانىڭ ساراپتامالىق-تالداۋ قىزمەتىنە, عىلىمدى ناسيحاتتاۋعا, فورسايتتىق زەرتتەۋلەر, اقپاراتتىق جۇمىستار جۇرگىزۋگە, سونداي-اق عىلىم جونىندەگى ۇلتتىق بايانداما دايىنداۋعا ۇسىنىستارىن ەنگىزبەك.
جاستاردىڭ عىلىمي-شىعارماشالىق مۇمكىندىكتەرىنە, الەۋمەتتىك جاعدايىنا قولداۋ كورسەتۋ عىلىمنىڭ دامۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىنى انىق. وسى ورايدا جاس عالىمدار مۇددەسىن قورعاۋمەن اينالىساتىن ومبۋدسمەن مىندەتى Maqsut Narikbayev University پروفەسسورى, PhD, زاڭگەر-عالىم ءمۇسلىم حاسەنوۆكە جۇكتەلدى. كەڭەس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاس زەرتتەۋشىلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور, PhD شاحيسلام لايسحانوۆ سايلاندى.
كەزدەسۋدە جاڭا قۇرىلعان جاستار كەڭەسىنىڭ الداعى ىسىنە ساتتىلىك تىلەپ, عىلىمداعى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە توقتالعان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك مينيسترلىكتىڭ ءبىر جارىم جىل مەرزىمدە اتقارعان جۇمىسىن از-كەم ءسوز ەتتى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ۆەدومستۆو زاڭنامالىق بازانى رەتتەۋ ساياساتىنا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, عىلىم سالاسىنا قاتىستى قاۋىمداستىقتاردىڭ ىشكى جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ, ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ىسىنەن بەيتاراپ ۇستانىمدا مەملەكەت باسشىسى ۇسىنىپ وتىرعان «كورىنبەيتىن ۇكىمەت» قاعيداتىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. عالىمداردى بىرىكتىرۋ, ءوزىن-ءوزىن باسقارۋ, اشىقتىققا نەگىزدەلگەن قاۋىمداستىق جۇمىسىن نىعايتۋمەن اينالىسىپ, جۇيەلى ديالوگ, ءتيىمدى ارىپتەستىكتى دامىتۋدى كوزدەيدى. ساياسات نۇربەك وسى ورايدا عىلىمدى قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىنە دە توقتالىپ, وسى سالانى قايتا تۇلەتۋدە ىسكە اسىپ جاتقان ىلكىمدى قادامدار تۋرالى ايتىپ بەردى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2024-2025 جىلدارى جاس عالىمدارعا ارنالعان زەرتتەۋ گرانتتارىنا 18 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان بولسا, بىلتىردان باستاپ عىلىمدى دامىتۋعا 643 ملرد تەڭگە بولىنگەن. قارجى كوزىن تاعى دا 15 پايىزعا ۇلعايتا وتىرىپ, الداعى ءۇش جىلدا 715 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلۋدە. دەسەك تە, بولىنگەن قاراجاتتى يگەرە الماي وتىرعان ينستيتۋتتار بار. وسى رەتتە ۇعا-مەن بىرلەسىپ باسىم باعىتتاردى انىقتاۋ, عىلىمي فورسايتتاردى ىلگەرىلەتۋ, جاڭا مەحانيزمگە كوشۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. بۇل باعىتتا كورەيا, سينگاپۋر, رەسەي, تۇركيا سياقتى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنە نازار اۋدارعان ماڭىزدى.
جيىن بارىسىندا ماقسات جاباعين جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ قۇرىلىمى جانە مىندەتىمەن تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا بەكىتىلگەن پرەزيديۋم قازىرگى قۇرامداعى 23 عالىممەن شەكتەلمەيدى. ءتورت باعىت بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن جاستار كەڭەسىندە ءار سالانىڭ قوسىمشا عىلىمي باعىتتارى انىقتالادى. عىلىمي باعىتتاردى ءارى قاراي زەرتتەۋ ءۇشىن وڭىردەگى ۇزدىك جاس عالىمداردى جۇمىس توپتارىنا تارتىپ, قۇرىلىمىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. وڭىرلەردە وكىلدىكتەر, تۇراقتى نەمەسە ۋاقىتشا ەكسپەرتتىك كوميتەتتەر قۇرىلادى. عىلىمدا جاڭا كوكجيەكتەردى باعىندىرۋ جاس عالىمدار الدىندا تۇرعان بيىك مەجە ەكەنىن العا تارتقان ماقسات جاباعين «ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىندا اعا بۋىن نەگىزىن قالاعان العىشارتتار تاۋەلسىز ەلدىڭ جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا سەرپىلىس بەرەتىنى ءسوزسىز», دەپ اتاپ ءوتتى.
جيىن بارىسىندا رەسپۋبليكانىڭ ءارى وڭىرىنەن كەلگەن جاس عالىمدار عىلىمدى قارجىلاندىرۋ, دەرەكتەر بازاسىن جەتىلدىرۋ, عىلىمي زەرتحانالار الەۋەتىن كوتەرۋ, ستۋدەنتتەردى عىلىمعا باۋلۋ, مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە عىلىمدى ناسيحاتتايتىن ۇيىرمەلەر, مۋزەيلەر اشۋدىڭ وزەكتى ەكەنىنە توقتالدى. وسى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ جىلدىق جۇمىس جوسپارى الداعى ۋاقىتتا بەكىتىلەتىن بولادى.
الماتى
