ەكى ەل دە 2023 جىلى دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قولداۋىمەن ورتالىق ازيادا تۇڭعىش رەت ءال-اۋقات پەن قارجىلىق تۇراقتىلىقتى جاقسارتۋ ماقساتىندا تۇتىنۋشىنىڭ تولەم قابىلەتسىزدىگىنىڭ تەتىگىن ەنگىزگەن بولاتىن. الدىن الا باعالاۋ كورسەتكىشتەرى وزبەكستان جۇيەسىنىڭ كەلەشەكتە ناتيجە بەرە الاتىنىن اڭعارتقان. ال قازاقستان ماڭىزدى قوسىمشا رەفورمالاردى جۇرگىزۋ جونىندەگى جۇمىس قارقىنىن ەكى ەسە ارتتىرماسا, تۇتىنۋشىلاردى شامادان تىس قارىزدان قۇتقارا المايتىن كورىنەدى.
«قازاقستان بانكتەرى نەگىزىنەن وتكەن جىلدارداعى نەسيەلەۋدىڭ ناشار پراكتيكاسى سالدارىنان كورپوراتيۆتى كرەديت بويىنشا ۇلكەن جوعالتۋعا ۇرىندى. ودان باسقا دا فاكتورلار قوسىلىپ, وزدەرىنىڭ بيزنەس-مودەلىن كورپوراتيۆتى نەسيەلەۋدەن تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋگە اۋىستىردى. ناتيجەسىندە, جەكە تۇلعالاردىڭ كرەديتى بىردەن ارتتى: 2021 جىلى – 41 پايىزعا, 2022 جىلى – 31 پايىزعا. نەسيەنىڭ ءدال مۇنداي جەدەل ءوسىمى تۇتىنۋشىلىق دەفولتتارعا جاقىنداتادى. 2022 جىلى تۇتىنۋشىلىق پروبلەمالىق نەسيە 40 پايىزعا كوبەيدى, 2023 جىلدىڭ 8 ايىندا 31 پايىزعا ارتتى. قازىر 1,5 ملن قازاقستان ازاماتى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرىن تولەۋدى 90 جانە ودان دا ارتىق كۇنگە كەشىكتىرىپ الىپ وتىر», دەپ جازادى دۇنيەجۇزىلىك بانك ماماندارى.
وزبەكستاندا جەكە تۇلعالاردىڭ نەسيەسى 2019 جىلى 64 پايىزعا ۇلعايعان. 2020-2022 جىلدار ارالىعىندا تۇتىنۋشىلىق نەسيەنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 37 پايىزدى قۇراپتى. ويتكەنى ەكونوميكا اشىق ساياساتقا كوشە باستادى, بانكتەر نەسيەلەۋدىڭ جاڭا سەگمەنتتەرىندە بەلسەندىلىكتى ارتتىردى. جاعدايدى ۋشىقتىرىپ الماس ءۇشىن 2023 جىلى وزبەكستان ورتالىق بانكى نەسيەلەۋگە شەكتەۋ ەنگىزگەن. بىراق تۋرا قازاقستانداعىداي دەفولت سانى ءوسىپتى: 2020 جىلدان بەرى تۇتىنۋشىلىق نەسيە ۇلەسى ءۇش ەسە ءوسىپ, 2021 جىلى 6,8 پايىزعا جەتكەن.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, دەفولتتىڭ ءدال بۇلاي تەز ءوسۋى ەكى ەكونوميكانىڭ دا قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ توندىرەدى. الەۋمەتتىك تۇرعىدان العاندا, شامادان تىس قارىز ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ قولدا بار كىرىسىن ازايتىپ, ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىن ايتارلىقتاي ناشارلاتىپ, الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋ مەن كەدەيلىكتى تۋدىرۋى مۇمكىن.
تۇتىنۋشىنىڭ تولەم قابىلەتسىزدىگىن بەكىتۋ, ياعني وتەۋ نەمەسە ءىشىنارا جەڭىلدەتۋ ارقىلى قارىزدى جويۋ بىرقاتار الەۋمەتتىك پايدالى ماقساتتارعا قولجەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەيدى ساراپشىلار.
«ۇلكەن قارىزدان قۇتىلعاننان كەيىن بورىشكەر مەن ونىڭ وتباسىندا قيىندىق ازايادى. بەلسەندى جۇمىسقا قايتا كىرىسۋى ونى ەكونوميكالىق تۇرعىدان قابىلەتتى ەتە تۇسەدى. كرەديتورلار بولسا بورىشكەردىڭ كەپىلدە تۇرعان مۇلكىن ساۋدالاۋ ارقىلى ءوز كىرىسىن وڭتايلاندىرا الادى. تۇتىنۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتسىزدىگىنىڭ جاڭا قازاقستاندىق جۇيەسى قازىرگى زامانعى قاعيداتتار بويىنشا قارىزداردى وتەۋدى كوزدەيدى. الايدا بۇل جۇيە بورىشكەر بىرقاتار تالاپتى, نەگىزىنەن قارجى ينستيتۋتتارىنان قارىزداردى قايتا الۋعا تىيىم سالۋدى ساقتاعان جاعدايدا قولدانىلادى. سونىمەن قاتار قارىزدى وتەۋ بانكتەر مەن ميكروقارجى نەسيە بەرۋشىلەرىنەن الىنعان قارىزدارمەن شەكتەلەدى جانە سالىق قارىزىن نەمەسە باسقا قارىزداردى قامتىمايدى. اقىرىندا, تولەم قابىلەتسىزدىگى جۇيەسىنە قول جەتكىزۋ بىرنەشە فاكتورعا بايلانىستى», دەپ جازادى.
وزبەكستاندا بورىشكەرلەرگە ەكى نۇسقا ۇسىنىلادى. ولار وزدەرىنىڭ قارجىلىق جاعدايىنا قاراي قارىزدى وتەۋدىڭ ۇشجىلدىق جوسپارىن ۇسىنادى. ونى كرەديتور ماقۇلداۋعا ءتيىس. ەگەر كرەديتور ول جوسپاردى قابىلداماسا, بورىشكەردىڭ سوتقا جۇگىنۋگە قۇقى بار. قارىزدى وتەۋ جوسپارى كەلىسىلمەگەن جاعدايدا الداعى توعىز اي ىشىندە قارىزدى وتەۋ جانە جويۋ پروتسەدۋراسى اياقتالۋى كەرەك. ول سالىقتان بوساتىلماعان اكتيۆتەردى ساتۋدى جانە بورىشكەردىڭ كىرىستەرىن تاركىلەۋدى قامتيدى (50 پايىزعا دەيىن).
«وزبەكستاننىڭ جەكە تولەم قابىلەتسىزدىگى جۇيەسى جاقسى دامىعان جانە تۇتىنۋشىلارعا وتە قاجەت جەڭىلدىك الۋعا كومەكتەسەتىن قارىزدى وتەۋدىڭ وزىق تاجىريبەسىن قامتيدى. الايدا بيلىك نەگىزىنەن جەڭىلدەتىلگەن سوتتان تىس پروتسەدۋرانى ەنگىزۋ نەمەسە پايىزدان گورى قورعالعان كىرىستىڭ مينيمالدى مولشەرىن ەنگىزۋ ارقىلى قولدانىستاعى جۇيەنى ودان ءارى جەتىلدىرە الادى. كەرىسىنشە, ءبىزدىڭ ەلدەگى جۇيە تەرەڭىرەك قايتا قاراۋدى, اتاپ ايتقاندا, ەشقانداي مۇلكى جوق ءۇمىتسىز تولەم قابىلەتسىز تۇتىنۋشىلارعا كومەك كورسەتۋ ءتاسىلىن جۇمسارتۋدى تالاپ ەتەدى», دەيدى دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىلارى.
