كەشە ەلىمىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەن وزبەكستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى باحتيور سايدوۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ جانە مەملەكەت باسشىلىعىمەن كەلىسسوزدەر وتكىزدى.
كەلىسسوزدەردەن كەيىن ءباسپاسوز وكىلدەرىمەن تىلدەسكەن مينيسترلەر ورتاق كەلىسىمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ ەلىمىزگە العاش رەسمي ساپارمەن ات باسىن تىرەگەن وزبەكستاندىق ارىپتەسى مەن دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنە العىسىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءمانى زور مۇنداي كەزدەسۋلەر بەكەم دوستىقتىڭ جارقىن كورىنىسى مەن سىندارلى ديالوگتىڭ جالعاسىنا اينالىپ كەلەدى. 2022 جىلى قول قويىلعان قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى وداقتاستىق قاتىناستار جانە شەكارانى دەماركاتسيالاۋ تۋرالى تاريحي شارتتار قازاق-وزبەك بايلانىسىنىڭ جاڭا تۇعىرنامالىق پاراعىن اشتى.
م.نۇرتىلەۋ: «باحتيور سايدوۆ مىرزامەن شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا ءداستۇرلى دوستىق, ءوزارا قولداۋ مەن سەنىم رۋحىنداعى كەلىسسوزدەر وتكىزدىك. ءبىز ىقپالداستىعىمىزدىڭ تىڭ باعىتتارىن ايقىنداپ, ىرگەلى مىندەتتەردى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. بيىل وتەتىن جوعارى دەڭگەيدەگى ساپارلارعا, مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كوپجاقتى فورماتتاعى كەزدەسۋلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ پەرسپەكتيۆالارىن ورتاعا سالدىق. ساۋدا, ونەركاسىپ, كولىك جانە لوگيستيكا سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلاندى», دەپ اتاپ ءوتتى.
قازاقستان وزبەكستاننىڭ ۇشتىككە كىرەتىن ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن جەتكىزىپ, سوڭعى جىلدارى ەكىجاقتى ساۋدا كولەمى تۇراقتى تۇردە 4 ملرد دوللاردان اسقانىنا توقتالدى. «ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. قازىرگى تاڭدا جالپى قۇنى 156 ملن دوللاردى قۇرايتىن 12 بىرلەسكەن جوبا ىسكە قوسىلدى. بۇعان قوسا قۇنى 1 ملرد دوللاردى قۇرايتىن جاڭا 21 جوبانى قاراستىرىپ جاتىرمىز. الداعى بەلەستەردىڭ ءبىرى – وسى العان ەكپىندى جوعالتپاي, ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن 10 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتى تۇر. قازاق-وزبەك شەكاراسىندا حالىقارالىق ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا ورتالىعىن قوسۋ وسى ماقساتقا باعىتتالعان. وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمدارىن وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن دا بولەك اتاپ ءوتۋ كەرەك», دەدى م.نۇرتىلەۋ.
ءمينيستردىڭ سوزىنشە, ورتالىق ازيا ايماعى تۇرعىندارىنىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماڭىزدى ماسەلە – سۋ-ەنەرگەتيكالىق كەشەنى توڭىرەگىندە دە پىكىر الماسىپ, شەشۋ جولدارى سەكىلدى باسقا دا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسى تالقىلانعان. بۇل باستامالارعا سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارى تاراپىنان قاجەتتى قولداۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلگەنىن تىلگە تيەك ەتىپ: «ەكى مەملەكەتتىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىراتىن جاڭا تەمىر جولداردى سالۋ جوبالارى ەرەكشە نازارعا الىنعان. ءوز كەزەگىندە شەكارا ارقىلى وزبەك تاسىمالداۋشىلارى ءۇشىن ءترانزيتتى جەڭىلدەتۋ باعىتىندا ناقتى قادامدار جاساۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزدىك. قازاق تاراپى بۇل ماسەلەلەردە ورتاق مۇددە تۇرعىسىنان قاراپ, ءوزىمىزدىڭ مۇددەمىزگە سايكەس شەشۋگە دايىن ەكەندىگىمىزدى اتاپ ءوتتىم. شەكارا ارقىلى وزبەك تاسىمالداۋشىلارى ءۇشىن ءترانزيتتى جەڭىلدەتۋ باعىتىندا بىرنەشە ۇسىنىس بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە شەكارادان ءوتۋ پۋنكتتەرىنىڭ سانىن ارتتىرۋ, جاڭا جول سالۋ ماسەلەلەر سەكىلدى كوپتەگەن ناقتى سۇراقتى تالقىلاپ, جاقىن ارادا ءتيىستى مينيسترلىكتەر اراسىندا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزدىك», دەدى م.نۇرتىلەۋ. سونداي-اق ول قازىر ەلىمىزدە 500 مىڭعا جۋىق وزبەك تۇرسا, وزبەكستاندا 800 مىڭعا جۋىق قازاق قونىس تەپكەن. ولاردىڭ بارلىعى ەكى ەلدى ودان ءارى جاقىنداستىرىپ, قوس حالىقتىڭ ورتاسىنداعى التىن كوپىرگە اينالىپ وتىر.
ءوز كەزەگىندە ءسوز العان وزبەكستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى باحتيور سايدوۆ تامىرلاس ەلدەردىڭ تۋىستىق ءارى دوستىق قارىم-قاتىناسىن جوعارى باعالادى. تىعىز بايلانىس ءارى قاراي جالعاسىن تابا بەرەتىنىنە سەنىم بىلدىرە كەلىپ, قازاق-وزبەك ەكونوميكالىق جانە ساۋدا قاتىناستارى قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ ماڭىزدى باعىتتارى سانالاتىنىن ايتتى. «قازاقستان – ءبىزدىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسىمىز. سوڭعى جىلدارى ءوزارا تاۋار اينالىمى ەكى ەسە ءوستى. كوپ ۇزاماي ءبىز بۇل كورسەتكىشتى تاعى 2-3 ەسەگە ارتتىرۋدىڭ جولىن قاراستىردىق. بىلتىر قاراشا ايىندا حالىقارالىق ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىق ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل قوسىلعان قۇن تىزبەگىن قۇرۋ ارقىلى جاڭا نارىقتاردى بىرلەسىپ اشۋعا جانە ولارعا باسەكەگە قابىلەتتى ءونىمدى ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى وزبەكستان ءمينيسترى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەلدىڭ كولىك جانە ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋ دا الدا اتقارۋعا ءتيىستى وزەكتى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. سونداي-اق شەكارالاس وڭىرلەردە ورنالاسقان وتكىزۋ پۋنكتتەرىن جاڭعىرتۋ, وتكىزۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ, كەدەندىك جانە باسقا دا قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى ورتاق شەشىمدى قاجەت ەتەدى. كليماتتىڭ وزگەرۋى سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ ماسەلەلەرىن جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراۋعا الىپ كەلدى. سوندىقتان كەزدەسۋ بارىسىندا ورتالىق ازياداعى ترانسشەكارالىق وزەن سۋلارىن ۇتىمدى باسقارۋدا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە, حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ قۇقىقتىق جانە قۇرىلىمدىق نەگىزدەرىن نىعايتۋعا باسا نازار اۋدارىلعان.
مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىس وزبەك-قازاق قاتىناستارىنىڭ نەگىزى سانالاتىنىن ايتقان باحتيور سايدوۆ: «بىلتىر ماۋسىم ايىندا وزبەكستاندا قازاق مادەنيەتىنىڭ كۇندەرى سالتاناتتى تۇردە اتالىپ وتسە, بيىل قازاقستاندا وزبەكستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرىن ۇيىمداستىرامىز» دەدى. قوس حالىقتىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان ءبىر-بىرىنە تۋىستىق قولداۋى, سەنىمدى سەرىكتەستىگى تۋرالى مىسال كوپ ەكەنىن جەتكىزىپ, بۇل بولاشاقتا دا ەكى مەملەكەتتىڭ تۇراقتى ءارى قارقىندى دامۋىنا قىزمەت ەتە بەرەتىنىن ايتتى. ءسوز سوڭىندا ول قازاقستان دەلەگاتسياسىن وزبەكستانعا شاقىرىپ, ءداستۇرلى قوناقجايلىلىعى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.
