IMD Digital Competitiveness Ranking – تاڭدالعان 64 ەلدىڭ بيزنەستەگى, ۇكىمەتتەگى جانە جالپى قوعامداعى ەكونوميكالىق وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى فاكتورى رەتىندە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جانە پايدالانۋ قابىلەتى مەن دايىندىعىن ساراپتايدى. زەرتتەۋگە سايكەس WDC رەيتينگ ادىستەمەسى تسيفرلى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ءۇش نەگىزگى فاكتور – ءبىلىم, تەحنولوگيا, مەملەكەتتىڭ بولاشاققا دايىندىعى بويىنشا انىقتايدى.
بۇل باسەكەدە اقش, سينگاپۋر, نيدەرلاند, شۆەيتساريا, دانيا, فينليانديا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, جاڭا زەلانديا, يسلانديا مەملەكەتتەرى كوش باستاپ تۇر. ايتا كەتەيىك, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق دامۋ جوسپارى بويىنشا 2025 جىلى الەمدىك تسيفرلىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك رەيتينگىندە 33-ورىنعا كوتەرىلۋگە ءتيىسپىز. قازىرگى قارقىنىمىزدى جوعالتپاساق, ول دا الىس ەمەس.
كەيىنگى جىلدارى ەلىمىز تسيفرلىق دامۋ سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. جالپى, بۇل ءۇردىس بىزدە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە بايقالادى. ونىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى – پاندەميا. كارانتين ۋاقىتىندا بارلىق ەلدە ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ جۇمىسى جاندانا ءتۇستى. 2018-2022 جىلدار ارالىعىندا ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ دامۋىندا, اسىرەسە پاندەمياعا دەيىنگى جانە بۇگىنگى كەزەڭدەگى دەرەكتەردى سالىستىرىپ قاراساق ەداۋىر وزگەرىستەر بار. سovid-19 پاندەمياسى كەزىندە اسىرەسە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىنداعى قىزمەتتەر ءبىرشاما وڭتايلاندىرىلدى. سودان بەرى مەملەكەتتىك سەكتوردا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى جان-جاقتى جەتىلدىرۋ ۇدەرىسى ءالى دە جالعاسىپ كەلەدى.
بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندىق ۇكىمەت ساۋالناماسىنا سايكەس, 2022 جىلى ەلەكتروندىق ۇكىمەت سالاسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ وندىعىنا دانيا, فينليانديا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, جاڭا زەلانديا, يسلانديا, شۆەتسيا, اۋستراليا, ەستونيا, نيدەرلاند, اقش مەملەكەتتەرى كىرگەن. ورتالىق جانە وڭتۇستىك ازيا ەلدەرى اراسىندا دا وسى ماقساتتارعا ينۆەستيتسيا سالاتىن ايماق اۋماعىنداعى كوشباسشى مەملەكەتتەر بار. ونىڭ ءبىرى – قازاقستان. ەلىمىز 28-ورىندا. رەيتينگتى انىقتاۋدا مەملەكەتتەردىڭ «تسيفرلىق دامۋعا» قول جەتكىزۋدىڭ ناقتى جوسپارى, مىندەتتەمەسى, قولجەتىمدىلىگى, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى, سونداي-اق كيبەرقاۋىپسىزدىك پەن دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعىنىڭ ساقتالۋى ەسكەرىلگەن.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى قىزمەتتەردىڭ 93 پايىزى ەلەكتروندىق تۇردە كورسەتىلگەن.
«2022 جىلمەن سالىستىرساق, تەك سمارتفون ارقىلى الاتىن قىزمەتتەردىڭ سانى بىلتىر 6 ەسە ءوستى. Kaspi, Halyk سياقتى تانىمال قوسىمشالاردا 50-دەن استام قىزمەت كورسەتىلەدى. ولاردىڭ سانى 33 ميلليونعا جەتىپ, 3 ەسە ءوستى. ءبىز پرواكتيۆتىك قىزمەتتەردى دە دامىتىپ جاتىرمىز. پرواكتيۆتىك قىزمەت – ازاماتتاردىڭ جۇگىنۋىن كۇتپەي, ايتقىزباي, مەملەكەتتىڭ ءوزى ۇسىناتىن قىزمەتتەر. ولاردىڭ ءتۇرى 40-قا جەتىپ, سانى 2 ملن-نان استى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ رەيتينگىسىندە ونلاين-سەرۆيس كورسەتۋ جاعىنان قازاقستان دۇنيە جۇزىندە 8-ورىندا. ال «ەلەكتروندىق ۇكىمەتتى» دامىتۋ بويىنشا 28-ورىندامىز. ارينە, ءبىز مۇنىمەن قاناعاتتانىپ قالمايمىز. جۇمىستى ودان ءارى جەتىلدىرە بەرەمىز», دەيدى مينيستر.
ءيا, ۇكىمەت تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ دامۋىن جەدەلدەتىپ, ونەركاسىپتىڭ بارلىق سالاسىنا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتىر. باعدات مۋسين اتاپ وتكەندەي, تسيفرلاندىرۋدى قولدانىسقا كەڭىنەن ەنگىزگەن سالانىڭ ءبىرى – بانك سەكتورى. بۇل – ەلدەگى ەڭ وزىق ءارى بارىنشا تسيفرلاندىرىلعان سالا. ءىرى بانكتەر تسيفرلى پلاتفورمالاردى, ونلاين – بانكينگتى جانە ءموبيلدى قوسىمشالاردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتىر. بۇل قارجى وپەراتسيالارىن مۇمكىندىگىنشە قولجەتىمدى ءارى كليەنتتەرگە ىڭعايلى ەتەدى. SimilarWeb پورتالىنىڭ مالىمەتىنشە, Halyk Bank, Kaspi.kz, B-Bank قوسىمشالارى ەلىمىزدەگى ۇزدىك بانك قوسىمشالارى سانالادى. ودان كەيىن قۇرىلىس سالاسى دا قىزمەتتەردى تسيفرلىق فورماتقا كوشىرىپ وتىر. ايتالىق, ءبىر عانا «BI Group» كومپانياسىنىڭ ءوزى ايتارلىقتاي ناتيجە كور-سەتتى. قۇرىلىس كومپانياسى پروگرەسسيۆتى ستاندارتتاردى ەنگىزە وتىرىپ, جىلجىمايتىن مۇلىك پەن قۇرىلىس سالاسىنداعى ونىمدەر مەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدى. كوپتەگەن قىزمەت big App ءموبيلدى قولدانباسىندا قولجەتىمدى. قولدانبا كومپانيا كليەنتتەرىنە جىلجىمايتىن مۇلىكتى ىزدەۋدەن باستاپ تۇرۋدىڭ جايلىلىعىن ارتتىرۋعا دەيىنگى ونلاين قىزمەتتەردى ۇسىنادى. سونداي-اق ساتىلىمدار مەن جارنامالاردىڭ باستالعانى تۋرالى, تۇرعىن ۇيلەر جايىندا جانە تاعى دا باسقا اقپاراتتار بەرەتىن جاڭالىقتار لەنتاسى بار. بۇعان قوسا قاجەتتى قۇجاتتار ءوتىنىم بولىمىندە قولجەتىمدى. تۇرعىن ءۇي مەن پاتەر قىزمەتتەرىنە ءوتىنىم بەرۋ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە اقى تولەۋ, ونلاين داۋىس بەرۋ, تۇرعىن ءۇي شىعىستارى تۋرالى ەسەپتەردىڭ ءبارى ونلاين. وسى قاتارعا جەتكىزۋ سالاسىن دا قوسۋعا بولادى.
Digital Competitiveness Ranking مالىمەتىنشە, تابىسى جاقسى ەلدەر رەيتينگتە جوعارى تۇر. سايكەسىنشە ەڭ سوڭعى ورىندا كەدەي مەملەكەتتەر ورنالاسقان. ياعني تسيفرلىق دامۋدا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى, بىلىمگە قولجەتىمدىلىك, تسيفرلىق ساۋاتتىلىق ماڭىزدى ءرول وينايدى. قازىرگى كەزدە تابىسى تومەن جانە ورتاشا تابىستى ەلدەردە قالا مەن اۋىل اراسىندا تەڭسىزدىك بار. بۇل ءبىزدىڭ ەلگە دە قاتىستى. ويتكەنى قالالىق جەرلەردە تسيفرلىق قىزمەتتەر قولجەتىمدى بولعانىمەن, ەل اۋماعىندا ءالى كۇنگە دەيىن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن قانشاما ەلدى مەكەن بار. رەيتينگىمىز جاقسارسا دا, ولار تسيفرلاندىرۋدىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعان جوق. سوندىقتان قازىرگى كەزدە ءدال وسى ماسەلەنى شەشۋ – ەڭ ۇلكەن قاجەتتىلىك.
