جەتىستىك پەن كەمشىلىك
ء«بىلىمدى ۇرپاق. ادال ادام. وركەنيەتتى قوعام» اتتى ءبىلىم سالاسىنداعى ماسەلەلەرگە ارنالعان كەڭەيتىلگەن جيىندا وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بۇگىنگى دەڭگەيى, ءبىلىم مەن تاربيە جۇمىستارىنىڭ بارىسى, ۇبت كورسەتكىشى بويىنشا قالا, اۋدان, اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ ورتاشا ءبىلىم ساپاسى, جاسوسپىرىمدەر تاربيەسىندەگى مۇعالىم جانە اتا-انا جاۋاپكەرشىلىگىنە قاتىستى ماسەلەلەر تالقىعا ءتۇستى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسقاربەك ەسجانوۆ سالاداعى باستى كورسەتكىشتەرمەن قاتار كوپ كوزىنە تۇسە بەرمەيتىن كەمشىن تۇستاردى دا بۇكپەسىز ايتىپ, ونىڭ سەبەپ-سالدارلارىنا توقتالدى.
وبلىستاعى 328 مەكتەپتە 181 804 وقۋشى ءبىلىم الادى. بىلتىرعى وقۋ جىلىمەن سالىستىرعاندا شاكىرتتەر قاتارى بيىل 1935 بالاعا كوبەيگەن. وسى جىلى 3 مەملەكەتتىك, 7 جەكەمەنشىك مەكتەپ جاڭادان اشىلدى. وتكەن جىل قورىتىندىسىمەن ءبىلىم ساپاسىن, ۇبت كورسەتكىشى مەن وقۋشىلاردىڭ وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالارعا قاتىسۋىن, سپورتتاعى ناتيجەلەرىن, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىق كورسەتكىشىن, مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي بايقاۋلارداعى جەتىستىگىن سارالاعان رەيتينگ جاسالدى. وكىنىشكە قاراي, جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن 275 مەكتەپ قاتىسقان رەيتينگتە 30 مەكتەپ قانا جوعارى دەڭگەيدەن كورىندى. 129-سى – ورتا, ال 116 ءبىلىم وشاعى تومەن كورسەتكىش تانىتتى.
– مەكتەپتەردىڭ 88,7 پايىزى ورتا جانە ودان تومەن بولۋى وبلىستاعى ساناۋلى ءبىلىم وشاعىندا عانا جۇمىستىڭ جولعا قويىلعانىن كورسەتەدى. رەيتينگ قورىتىندىسىندا كەيىنگى 3 جىلدا ايماقتاعى 81 مەكتەپتە مۇعالىمدەردىڭ دە, وقۋشىلاردىڭ دا وبلىس دەڭگەيىندە ناتيجە كورسەتپەگەنى انىقتالدى. وسىلاردىڭ اراسىنداعى 7 ءبىلىم وشاعىندا تەرىس باعىتتاعى جاعدايلار بايقالعان. ارالداعى №248 ورتا مەكتەپتە بالا سۋيتسيد جاساسا, شيەلى, جاڭاقورعان اۋداندارىندا وقۋشىلار قاڭعىباستىققا سالىنىپ, ەسەپكە الىنعان, – دەيدى باسقارما باسشىسى.
مەملەكەت تاراپىنان بىردەي مۇمكىندىك جاسالىپ جاتقانىمەن كورسەتكىشتەگى الا-قۇلالىق كوپ نارسەنى اڭعارتادى. الدا ناتيجەسى تومەن مەكتەپتەر بويىنشا جەكە دامۋ جوسپارى ازىرلەنىپ, ولاردىڭ باسشىلارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى جەتە سارالانادى. سونىمەن قاتار كوش سوڭىندا ءىلبىپ جۇرگەن مەكتەپ-ليتسەيلەر مارتەبەسى دە قايتا قارالادى.
پەداگوگ كادرلاردىڭ كاسىبي دەڭگەيى مەن بىلىكتىلىگى – ءبىلىم بەرۋ ساپاسى كورسەتكىشىنىڭ نەگىزى بولۋعا ءتيىس. باسقارما باسشىسى الداعى ۋاقىتتا مۇعالىمدەردىڭ ساپالىق قۇرامىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. كورشىلەس تۇركىستان, جامبىل وبلىستارىمەن سالىستىرعاندا بىزدە پەداگوگ-شەبەرلەردىڭ ۇلەسى وتە تومەن. بۇل ۇستازدارىمىزدىڭ بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدى قاناعات تۇتىپ, ءارى قاراي ىزدەنبەيتىندىگىنىڭ كورىنىسى.
كوشە كەزگەن بالالار
جيىندا بىلتىر وبلىستا جاسوسپىرىمدەر 68 قىلمىس جاساپ, 84 ءجاسوسپىرىمنىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعانى ايتىلدى. ولاردىڭ 24-ءى ورتا مەكتەپ وقۋشىلارى بولسا, 52-ءسى – كوللەدج ستۋدەنتتەرى. تۇراقتى وتكىزىلەتىن جەدەل پروفيلاكتيكالىق شارالار مەن اكتسيالار, رەيدتەر شەڭبەرىندە 6521 قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, قاڭعىباستىق پەن كەزبەلىككە سالىنعان 306 ءجاسوسپىرىم بەيىمدەۋ ورتالىعىنا ورنالاستىرىلىپتى. تاعى 345-ىنە اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلعان.
– تۇنگى ۋاقىتتا ۇيىنەن ۇزاپ, زاڭدى وكىلىنسىز ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىن جاعالاپ جۇرگەن 5745 ءجاسوسپىرىمنىڭ اتا-اناسى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. مىندەتتەرىن ورىنداماعان 363 اتا-اناعا اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. جەتى اتا-انا سوت قۇزىرىمەن قۇقىعىنان ايىرىلسا, تاعى دا 7-ءنىڭ قۇقىعى شەكتەلدى. دەۆيانتتى مىنەز-ق ۇلىقتى 5 ءجاسوسپىرىم مەكتەپ-ينتەرناتىنا, اۋىر قىلمىس جاساعان كامەلەتكە تولماعان 3 بالا اباي وبلىسىنداعى ەرەكشە رەجىمدەگى جابىق ينتەرناتقا ورنالاستىرىلدى. بالا بولاشاعى مەكتەپ پەن وتباسىنداعى ورتاق تاربيەدەن قالىپتاسادى دەسەك تە كەيبىر ۇيەلمەندە بۇل ىسكە ءمان بەرمەۋشىلىك بايقالادى. مەزگىلسىز ۋاقىتتا بالاسىن كوشەگە جىبەرگەن 121 اتا-انانى ەسەپكە الدىق, – دەيدى پوليتسيا گەنەرال-مايورى ماقسۇتحان ءابىلازىموۆ.
كامەلەتكە تولماعان بالانىڭ جەتى قاراڭعى تۇندە ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىندە بولۋىنا جول بەرگەن 137 كاسىپكەرگە, تەمەكى بۇيىمدارىن ساتقان 9 دۇكەن يەسىنە اكىمشىلىك حاتتاما راسىمدەلدى. دەپارتامەنت باستىعى جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ۇيىرمەلەردى كوپتەپ اشىپ, ولاردىڭ ۋاقىتىن قاۋىپسىز ورتادا وتكىزىپ, دامۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ, قۇقىقتىق مادەنيەتتى, قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىندىرۋ باعىتىندا ءبىلىم بەرۋ اياسىن كەڭەيتىپ, كامەلەتكە تولماعان قۇقىق بۇزۋشىلارعا, ولاردىڭ اتا-انالارىنا پسيحولوگيالىق كومەك بەرەتىن ورتالىقتار اشۋدى ۇسىندى. قۇقىق قورعاۋشىلار بۇل ورتاق مىندەتتەن سىرت قالماي, لايىقتى ۇلەس قوسادى.
جالعان ديپلوم مەن كۇماندى تاعايىنداۋ
جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى زاڭدىلىقتاردىڭ ساقتالۋى جانە قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى پروكۋراتۋرانىڭ ۇدايى نازارىندا. بىلتىر پروكۋرورلار جاڭاقورعان اۋدانىنداعى ءبىلىم بولىمىندە جارتى ميلليارد تەڭگەگە جۋىق قارجىنى قولدى قىلعانداردى انىقتاپ, 15 مەكتەپتىڭ بۋحگالتەرلەرى جازا ارقالاعان. جاقىندا تەكسەرۋ قورىتىندىسى تاعى سول اۋدانداعى ءبىلىم بولىمىندەگىلەردىڭ بيۋدجەت قارجىسىنا قول سالعانىن انىقتاپ وتىر. قازىر قىلمىستىق ءىس تىركەلىپ, تەرگەپ, تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
– مەكتەپتەردە سانيتارلىق, ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ ساقتالماۋى, وقۋشىلاردىڭ ينفورماتيكا كابينەتتەرىندە زاڭسىز كونتەنتتەرگە كىرۋى, شاكىرتتەردى تاسىمالداۋ, ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا زاڭ بۇزۋشىلىقتار كوپ. بۇگىندە ۋاكىلەتتى ورگاندارعا قاداعالاۋ اكتىسى ەنگىزىلىپ, كىنالىلەر اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى, – دەيدى وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى نۇربولات دۇيسەنباەۆ.
قىزىلوردا قالاسى مەن شيەلى, قارماقشى اۋداندارىنداعى مەكتەپتەردە بالالارعا بەرىلەتىن تاعام كولەمى نورماعا سايكەس بولماي شىققان. قازالى اۋدانىنداعى ءۇش مەكتەپتىڭ اسحاناسىندا وقۋشىلارعا ساقتالۋ مەرزىمى وتكەن تاعامدار بەرىلگەن. پروكۋرورلار اسحانالاردى تۇراقتى تەكسەرۋ ءۇشىن مەكتەپتەردە قۇرىلعان كوميسسيالار جۇمىسىنىڭ جاعدايدى تۇزەتۋگە ەش ىقپالى جوقتىعىن ايتتى. ولاردىڭ تەكسەرۋ ناتيجەلەرى ەش جەردە بەكىتىلمەيدى. سوندىقتان دا ولاردىڭ قۇرامىنا اتا-انالار كوميتەتى مۇشەلەرىن قوسقان ءجون.
مەكتەپتەردەگى كۇزەت قىزمەتىنىڭ جۇمىسى دا الاڭداتارلىق جاعدايدا بولىپ تۇر. پروكۋرورلار بەيساۋات ادامداردىڭ ءبىلىم وشاقتارىنا كەدەرگىسىز كىرىپ-شىعۋىن تاجىريبەدەن وتكىزىپ, جالاعاش اۋدانىنداعى №31, قىزىلوردا قالاسىنداعى №261 مەكتەپكە قالاعان زاتىڭدى كەدەرگىسىز كىرگىزۋگە بولاتىنىنا كوز جەتكىزگەن.
مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ باسشىلىعى مەن پەداگوگتەردى قىزمەتكە تاعايىنداۋ, لاۋازىمنان بوساتۋ ءتارتىبى دە ساقتالا بەرمەيدى. 2021-2023 جىلدارى وبلىس ورتالىعىنداعى 26 مەكتەپ ديرەكتورى وسى قاعيدا تالاپتارىنا قىرىن كەلەتىن قادامعا بارىپ, 50-دەن اسا مۇعالىمدى كونكۋرستان تىس قابىلداعان. وسىنداي دەرەكتەر وزگە اۋدانداردان دا انىقتالىپ جاتىر. اۋەلگىدە لابورانت, حاتشى نەمەسە ءىس جۇرگىزۋشى رەتىندە قابىلدانعان كادر ءبىر اپتادان سوڭ مۇعالىمدىككە اۋىستىرىلىپ وتىرعان. قىزىلوردا قالالىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى كونكۋرس تالاپتارىن ەسكەرمەي, قاراماعىنداعى مامانداردى ءبىلىم وشاقتارىنا مۇعالىم رەتىندە تاعايىنداپ كەلگەن.
پروكۋرورلاردى بۇرىن جەكە مەكتەپتە وقۋشىعا قاساقانا دەنە جاراقاتىن سالعان مۇعالىمنىڭ كوپ ۇزاماي وبلىس ورتالىعىنداعى №218 مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالىپ, اراعا 1 كۇن سالىپ ءبىلىم بولىمىنە ادىسكەر رەتىندە قابىلدانعانى تاڭعالدىرىپ وتىر. ورتا مەكتەپتەردە جالعان ديپلوممەن جۇمىس ىستەۋشىلەر قاتارى دا تىيىلماي تۇر. وسىنداي فاكتىلەر قىزىلوردا, بايقوڭىر قالالارى مەن قارماقشى, قازالى اۋداندارىندا انىقتالىپتى. بۇل بويىنشا ءتيىستى شارالار قابىلدانادى.
وبلىس پروكۋرورى ورىنباسارىنىڭ ۇسىنىسى – ارنايى كوميسسيالار اي سايىن ءبىلىم بولىمىنە قاراستى ۇيىمدار جالاقىلارىن قازىناشىلىق ورگاندارمەن سالىستىرۋى كەرەك. سوندا عانا مەكتەپتەردە بيۋدجەت قارجىسىنىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋ كۇشەيىپ, زاڭسىزدىقتار دەر كەزىندە انىقتالادى.
وبلىس اكىمى نۇرلىبەك ماشبەك ۇلى جوعارىدا اتالعان كەلەڭسىزدىكتەرگە كىنالى تۇلعالاردىڭ قىزمەتتىك ماسەلەسىنە قاتىستى شەشىم قابىلداۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. «بۇرىن بالالاردى ىستىق تاماقپەن قامتۋعا 2 ملرد تەڭگە قاراستىرىلاتىن. قازىر وعان 5 ملرد تەڭگەنىڭ ۇستىندە قارجى ءبولىپ وتىرمىز. قوسىلىپ وتىرعان 3 ملرد تەڭگە تاعى 4 مەكتەپ سالۋعا ەمىن-ەركىن جەتەر ەدى. وسىنشا اقشانى «ۇستاعاننىڭ قولىندا, تىستەگەننىڭ اۋزىندا» جىبەرۋگە بولمايدى. وعان جول بەرگەندەردىڭ ءبارى جاۋاپقا تارتىلۋى كەرەك», دەدى.
ءماجىلىس بارىسىندا وبلىس اكىمى ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنا ۇبت تاپسىرۋعا دايىندىق, وقۋشىلاردى ساپالى ءبىلىم, دەمالىسپەن قامتۋ, كادرلىق ماسەلەلەرگە قاتىستى جان-جاقتى زەردەلەپ, شەشىم قابىلداۋدى تاپسىردى. جيىن بارىسىندا قۇقىق قورعاۋشىلار كەلتىرگەن دەرەكتەر 10 كۇن ىشىندە زەرتتەلىپ, جاۋاپتى تۇلعالارعا شارا قولدانۋ قاجەت.
قىزىلوردا وبلىسى
