ىسكەرلىك بايلانىس ارتادى

جالپى, ينۆەستيتسيا تارتۋ ىسىندە «بيۋروكراتياعا مۇلدە جول جوق – بارىنشا ناقتى ءىس-ارە­كەت» قاعيداتى باسشىلىققا الىنۋى قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا ۇك­ى­مەت الدىندا 2029 جىلعا قا­راي ەكونوميكا كولەمىن 450 ملرد دوللارعا دەيىن, ياعني 2 ەسەگە دەيىن ۇلعايتۋ جونىندە مىندەت تۇر. بۇل كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەلگە كەمىندە 150 ملرد دوللار شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋ قاجەت. وسى ورايدا ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا تۇركىستان وبلىسىندا قولعا الىنعان جۇمىستار جونىندە ايتا كەتەلىك. وبلىستا وتكەن جىلى ينۆەستيتسيا كولەمى 972 ملرد تەڭگە بولىپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 26,1%-عا وسكەن. بۇل كورسەتكىش بويىنشا وبلىس رەسپۋبليكادا ءۇشىنشى ورىنعا شىقتى. جالپى, ينۆەستيتسيانىڭ 66,8%-ىن قۇرايتىن جەكە ينۆەس­تيتسيالار 1,5 ەسە ارتىپ, 649,6 ملرد تەڭگەگە جەتتى.

جۋىر­دا وبلىس اكىمى دارحان ساتىبال­دى­نىڭ توراعالىعىمەن وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق شتابتىڭ بيىلعى العاشقى وتىرىسىندا 20-دان استام جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى تالقىلانعان بولاتىن. بۇگىندە وبلىستا «ساۋتس ويل» كومپانياسى وڭدەۋ ونەركاسىبى جانە ەنەرگەتيكا سالاسىندا 5 ءىرى ينۆەس­تيتسيالىق جوبانى جۇ­زەگە اسىرۋدا. ورداباسى اۋدا­نىن­داعى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالعان. ەكىنشى كەزەڭى كەلەسى جىلى اياقتالىپ, 650 جۇمىس ورنى اشىلماق. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بار. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ يتالياعا جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەكى ەل اراسىندا ماڭىزدى كەلىسىمدەر جاسالدى. سولاردىڭ ءبىرى – تۇركىستان وبلىسى سوزاق اۋدانىندا كۇكىرت قىشقىلىن وندىرەتىن زاۋىت سالۋ جوباسى. «قازاقستان-يتاليا» ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەلى اياقتالعان سوڭ, مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى قۇجاتتارعا قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى. «سامۇرىق-قازىنا» اق مەن Balestra كومپانياسى اراسىندا سوزاق اۋدانىنىڭ تاي­­قوڭىر اۋىلىندا جىلدىق قۋاتى 800 مىڭ توننا بولاتىن كۇكىرت قىشقىلى زاۋىتىن سالۋ جوباسىنىڭ شارتتارى مەن مەرزىمىن ايقىندايتىن كەلىسىم جا­سالدى. بۇگىندە «قاز­اتوم­ونەر­كا­سىپ ۇاك» اق ءوز ينۆەستيتسيا­سى ەسەبىنەن سوزاق اۋدانىندا كۇكىرت قىشقىلىن وندىرەتىن زاۋىت قۇرىلىسىن سالۋ جۇمىسىن باستادى. ارنايى جەر ءبولىنىپ, ساۋلەتتىك-جوسپارلاۋ تاپسىرماسى ازىرلەنگەن. اتالعان جوبانىڭ قۇنى – 100 ملرد تەڭگە. زاۋىت اشىلعان سوڭ 274 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى.

سايرام اۋدانىندا «مال بير­جاسى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى باستالادى. بۇل جوبا «Nurym Group» كومپانيا­سى تاراپىنان اۋستراليالىق ۇلگىدە جاسالماق. كاسىپكەر سىرىم ەرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جوبادا مال بازارىنىڭ قۇرىلىمىن تۇزۋدە ساتۋشىلار مەن ءتورت ت ۇلىكتىڭ, ساۋدا جاساۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلماق. وندا ساۋداعا اكەلىنگەن مالدى ىڭ­عاي­لاستىرۋدا زاماناۋي تەح­­نولوگيالار قولدانىلادى. سونى­مەن قاتار مالدارعا ارنال­عان ارنايى ورىنداردا ولاردىڭ جەمشوبى مەن سۋىنىڭ ۋاقتىلى بەرىلۋىنە جاعداي جاسالعان. ەڭ باستىسى, مال بيرجاسىندا تازا­لىق­تىڭ تالاپقا ساي بولۋى قا­تاڭ قاداعالانادى. قازىرگى تاڭدا جوبانىڭ سمەتالىق قۇجات­تا­ماسى اۋستراليالىق ماماندارمەن بىرگە ازىرلەنىپ جاتىر. الماتى – سامارا تاس جولىنىڭ بويىندا مال بازارىن سالۋ ءۇشىن 40 گەكتار جەر ۋچاسكەلەرى انىقتالدى. سونداي-اق كەنتاۋ قالاسىنداعى «كەنتاۋ با­يىتۋ فابريكاسىن» قايتا جاڭارتۋ جانە قالدىقتاردى قاي­تا وڭدەۋ ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋ, شار­دارا اۋدا­­نىندا جۇگەرى داندەرىن تەرەڭ وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ, بايدىبەك اۋدانىنداعى تراۆەرتيندى ارلەۋ تاستارىن وڭدەۋ جوبالارىن جۇ­زە­گە اسىرۋ بويىنشا دا ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. ساۋران اۋدانىندا ۋكراينالىق «UBC BG» جشس توڭازىتقىش جاب­دىق­تارىن شىعاراتىن زاۋىت سالماق. جۋىردا ساۋران اۋدانىنا قاراستى ورانعاي اۋىل­دىق وكرۋ­گىندە 5 مىڭ باس مال­عا ارنال­عان بورداقىلاۋ الاڭى ىسكە قوسىلدى. كووپەراتيۆ جىلىنا 4 مىڭ توننا ەت دايىنداۋعا قاۋقارلى. شارۋا قوجالىق تورا­عاسى ا.رىسقۇلوۆتىڭ اي­تۋىن­شا, مال بورداقىلاۋ الاڭى – 1,7 گەكتار, جوبا قۇنى –1,5 ملرد تەڭگە. بۇگىندە الاڭدا 20-25 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. سونداي-اق ساۋران اۋدانىندا «جاندوس» تەرى وڭدەۋ كاسىپورىننىڭ قازىعى قاعىلدى. اۋدان ورتالىعىندا سالىناتىن كاسىپورىننىڭ جوبا قۇنى – 1 ملرد تەڭگە. ول 30 گەكتار جەرگە ورنالاسقان. جوبا قۋاتى – جىلىنا 100 مىڭ دانا تەرى وڭدەۋ, 50 ادام جۇمىسپەن قامتى­لا­دى. اتالعان نىسان كۇزدە پاي­دالانۋعا بەرىلەدى.

پولشالىق كاسىپكەرلەر دە وبلىس نارىعىن يگەرۋدە قىزى­عۋ­شى­لىق تانىتىپ وتىر. «Stasin» كومپانياسى وڭىردە كۇركەتاۋىق فەرماسىن, ەت كومبيناتىن اشۋعا دايىن. سونداي-اق تۇقى بالىعىن ءوسىرۋ بويىنشا جاڭا جوبالار ۇسىندى. ءونىم جەرگىلىكتى جانە ەۋروپا نارىعىنا شىعادى. كومپانيانىڭ نەگىزىن قالاۋشى كشيشتوف بوركوۆسكي وبلىس اكىمىمەن كەزدەسۋدە «Stasin» يە­لىگىندەگى كۇركەتاۋىق فەر­ما­لارى, ەت كومبيناتتارى مەن قۇس فابريكالارى الەمنىڭ 20-دان اسا ەلىنە ەت ەكسپورتتايتىنىن ايتىپ ءوتتى. ال وبلىس اكى­مى ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇم­كىندىكتەرىمەن تانىستىردى. «وبلىستا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق, يندۋستريالدى ايماقتار بار. وندا كاسىپكەرلەردىڭ جوبالارىن قابىلداۋعا مۇمكىندىك مول. ينفراقۇرىلىم جانە وزگە دە ماسەلەلەر بويىنشا قولداۋ كورسەتىلەدى. قازىعۇرت پەن سايرام اۋدانىندا بيزنەس باستاۋعا بولادى. ول ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەدى», دەدى د.ساتىبالدى. سونداي-اق وبلىس اكىمى قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسىنىڭ «China Gez­houba Group Overseas Invest­ment Co., Ltd.» كومپانياسى باس ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى ما ينگينمەن كەزدەسىپ, 2 كۇن جانە 2 جەل ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ ماسەلەسىن تالقىلادى. كومپانيا وڭىردە جالپى قۋاتى 1 گۆت-دان اسا كۇن جانە جەل ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ بويىنشا نيەت بىلدىرگەن بولاتىن. وبلىس اكىمدىگى ول ۇسى­نىس­تى جان-جاقتى قاراپ, زەردەلەگەن. بۇل اۋقىمدى جوبا بولعاندىقتان, ۇكىمەتكە, ەنەرگەتيكا سالاسىنا جاۋاپتى مي­نيسترلىككە ءتيىستى حاتتار جول­داعان. ياعني جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا مۇددەلى. كەزدەسۋدە جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ العاشقى قادامى رەتىندە ارنايى مەموراندۋم جاسالدى. اتالعان كومپانيا وبلىس اۋماعىندا جالپى قۋاتى 1,3 گۆت كۇن جانە جەل ەنەر­گەتيكاسى نىساندارى بو­يىنشا 4 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر. اتاپ ايتساق, ساۋران اۋدا­نى­نىڭ يبااتا اۋى­لىن­دا قۋاتى 240 مۆت, سوزاق اۋدانىنىڭ شولاققورعان اۋى­لىندا قۋاتى 300 مۆت كۇن ەلەكتر ستانسالارىن, بايدىبەك اۋدانىنىڭ جۇزىمدىك اۋىلىندا قۋاتى 300 مۆت, تۇل­كىباس اۋدانىنىڭ شاقپاق بابا اۋىلىندا قۋاتى 500 مۆت جەل ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جو­بالارى جۇزەگە اسىرىلادى. ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن 4 نىساندى پايدالانۋ جىلىنا 4 ملن توننا كومىرقىشقىل گا­زى­نىڭ شىعارىندىلارىن ازاي­تۋ­عا جانە 900 ملن تەكشە مەتر گازدى ۇنەم­دەۋ­گە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, ينۆەستور 1,5 ملرد دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالادى دەپ جوسپارلانعان. ينۆەستورمەن ورتاق كەلىسىم جاسالىپ جۇمىس باستالسا, ەلەكتر ستانسالارىنىڭ ءبىرىنشىسى 2025 جىلى, ال سوڭعىسى 2028 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك.

تۇركىستان وبلىسى