بالكىم, بىلتىر جىل بويى جۇرگىزىلگەن قاتاڭ مونەتارلىق ساياساتتىڭ جەمىسى, 21,3 پايىزعا دەيىن شارىقتاپ كەتكەن ينفلياتسيا دەڭگەيى باياۋلاپ, 2023 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا 9,8 پايىز بولدى. ءسويتىپ, كوپتەن كۇتكەن ءبىر تاڭبالى مانگە دە جەتتىك. ءارى بۇل ۇلتتىق بانك بولجامىنا دا سايكەس كەلەدى. باعا ءوسىمىنىڭ باياۋلاۋى جۇرگىزىلىپ جاتقان اقشا-كرەديت ساياساتىنا, ازىق-ت ۇلىكتىڭ الەمدىك باعاسىنىڭ جانە ءوندىرىس شىعىندارىنىڭ تومەندەۋىنە, بيلىكتىڭ ينفلياتسياعا قارسى شارالارىنا, سونداي-اق وتكەن جىلعى جوعارى بازا اسەرىنىڭ ىقپالىنا بايلانىستى.
ۇب مالىمەتىنشە, بازالىق جانە ماۋسىمدىق فاكتورلاردى ەسكەرمەيتىن ينفلياتسيا كورسەتكىشتەرى بىرنەشە اي بويى تۇراقتى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە ولار ءالى دە بەلگىلەنگەن تارگەتتەن جوعارى. جالپى, ينفلياتسيانى 5%-عا دەيىن سەنىمدى تۇردە تومەندەتۋ ءۇشىن 2025-2026 جىلدارى ونىڭ ورنىقتى بولىگىن ودان ءارى باياۋلاتۋ – باستى مىندەت. قارجى قاداعالاۋشىسى حالىقتىڭ ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرى دە ءبىرشاما تومەندەدى دەيدى. الايدا كۇتۋلەر ءالى دە تۇراقسىز جانە ولارعا تاماق ونىمدەرى مەن جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ ءوسۋى اسەر ەتكەن.
«شەشىم قابىلدانعاندا ينفلياتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ باياۋلاپ كەلە جاتقانى ەسكەرىلدى. 2022 جىلعى اقپاننان باستاپ العاش رەت جىلدىق ينفلياتسيا ءبىر تاڭبالى مانگە جەتتى. ينفلياتسيانىڭ ورنىقتى بولىگىنىڭ كورسەتكىشتەرى دە تۇراقتالىپ كەلەدى. سىرتقى ينفلياتسيالىق ورتا جاقسارۋدا. بۇل الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىقتارىنداعى باعالاردىڭ ودان ءارى تومەندەۋىنە جانە ورتالىق بانكتەردىڭ تەجەۋشى ساياساتىنا بايلانىستى. بىراق ينفلياتسيانى ءوسىرۋى مۇمكىن كەيبىر فاكتورلار مەن تاۋەكەلدەر ساقتالىپ وتىر. ەكونوميكا ىشىندەگى تاۋەكەلدەر ورنىقتى تۇتىنۋشىلىق سۇرانىسقا, فيسكالدىق ىنتالاندىرۋعا, جوعارى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرگە جانە رەتتەلەتىن باعالارداعى رەفورمالاردىڭ اياقتالماۋىنا بايلانىستى. سىرتقى ورتادا رەسەيدەگى ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋىنە بايلانىستى تاۋەكەلدەر بايقالادى.
وسىنداي جاعدايلاردا ءبىز بۇعان دەيىن ايتىلعان ريتوريكاعا سايكەس ارەكەت ەتەمىز. قاتاڭ اقشا-كرەديت شارتتارى ۇستامدى قالپىندا. بۇل ينفلياتسيانىڭ ورنىقتى تۇردە تومەندەۋىن قامتاماسىز ەتىپ, ورتامەرزىمدى كەلەشەكتە ينفلياتسيانى 5% ماقساتقا جۋىق تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قاجەت», دەيدى ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ.
شەشىم قابىلداۋعا ءۇش نەگىزگى فاكتور تۇرتكى بولعان. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ينفلياتسيا جانە ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر ديناميكاسى. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جىلدىق ينفلياتسيانىڭ 9,8% بولۋىنا ءتۇرلى سالاداعى وندىرۋشىلەر باعاسىنىڭ ءوسۋ تۇرعىسىنان باياۋلاعانى جانە وتكەن جىلعى جوعارى بازانىڭ ىقپالى جوعارى بولدى. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الداعى ءبىر جىلدا كۇتىلەتىن ينفلياتسيانىڭ مەديانالىق كورسەتكىشى ءبىرشاما تومەندەپ, 16,4%-دى قۇراعان.
ەكىنشى سەبەپ – ىشكى ەكونوميكاداعى ۇردىستەر. 2023 جىلى ەكونوميكانىڭ ءوسۋى قىسقامەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتور نەگىزىندە 5,1%-عا باعالانۋدا, بۇل ۇب بولجامىنا سايكەس كەلەدى.
ءۇشىنشى سەبەپ – سىرتقى ەكونوميكالىق كونيۋنكتۋرا. سىرتقى سەكتوردا ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ السىرەۋى جالعاسۋدا. كوپتەگەن ورتالىق بانكتەردىڭ تەجەۋشى اقشا-كرەديت ساياساتى ناتيجەسىندە الەمدەگى ينفلياتسيا باياۋلاعانمەن, كوپتەگەن ەلدە ءالى دە تارگەتتەن جوعارى. وسىعان بايلانىستى ورتالىق بانكتەردىڭ كوبى ۇزاق ۋاقىت بويى مولشەرلەمەلەردى جوعارى دەڭگەيدە ساقتاۋ قاجەت دەپ كەلىسىپ كەلدى. قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا-سەرىكتەسى – رەسەيدەگى ينفلياتسيانىڭ ديناميكاسى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. وندا كورسەتكىش 7,4%-دى قۇراپ, ىشكى سۇرانىستىڭ تەز وسۋىنە جانە ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ جوعارىلاۋىنا سەبەپ بولدى. وسىنىڭ بارلىعى اقشا-كرەديت ساياساتىن ودان ءارى قاتاڭداتۋدى تالاپ ەتتى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ولار نەگىزگى مولشەرلەمەنى 16%-عا دەيىن كوتەردى.
ەۋرووداقتا ەۋروپا ورتالىق بانكىنىڭ تەجەۋ ساياساتى جاعدايىندا ينفلياتسيانىڭ باياۋلاۋ ءۇردىسى بايقالادى – 3,1%. دەگەنمەن 2% تارگەتكە 2026 جىلى عانا قول جەتكىزۋ مۇمكىن دەگەن بولجام بار. ياعني جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمەلەر ۇزاق ۋاقىت بويى ساقتالادى دەپ كۇتىلەدى.
قازاقستاننىڭ تاعى ءبىر ساۋدا-سەرىكتەسى – قىتايدا ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ ءالسىز كورسەتكىشتەرى جاعدايىندا ءۇش اي قاتارىنان دەفلياتسيا بايقالۋدا – 0,3%. الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىقتارىندا باعالار تومەندەپ كەلەدى. بۇل قانت, وسىمدىك مايى مەن ەت باعاسىنىڭ تۇسۋىنە بايلانىستى. جەلتوقسان ايىندا قارا تەڭىز توڭىرەگىندەگى لوگيستيكالىق قيىندىقتارعا بايلانىستى استىق باعاسى ءوستى.
ارينە, تاۋەكەلدەر ارقاشان ساقتالادى. ءبىز دە جاھان ەكونوميكاسىنىڭ ءبىر بولشەگى بولعاندىقتان پلانەتاداعى كەز كەلگەن گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق احۋال بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەرىن تيگىزەدى. 2024 جىلى جاھاندىق ساياسي تەكەتىرەستەر ودان ءارى ورشىمەسە تىنىشتالا قويعان جوق. رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىس ءالى جالعاسىپ جاتىر. باستى مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەل بولعاندىقتان يەمەندەگى حۋسيتتەر مەن اقش اسكەرى اراسىندا شيەلەنىستىڭ ارتقانىنا, سول ارقىلى قىزىل تەڭىزدەگى جاعدايدىڭ ۋشىققانىنا دا الاڭدايمىز. ەكەۋى دە جەتەكشى مۇناي ءوندىرۋشى مەملەكەتتەر سانالاتىن گايانا مەن ۆەنەسۋەلا اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتى دە «بىزگە قاتىسسىز» دەپ قامسىز وتىرمايمىز. يران مەن پاكىستان اراسىنداعى ديپلوماتيالىق داۋدىڭ دا بەيبىت ناتيجەمەن اياقتالۋى اسا ماڭىزدى. قالاي بولعاندا دا, بيلىك جانە ۇلتتىق بانك بۇل تاۋەكەلدەردى دە ەسەپكە الادى, ەسكەرەدى.
ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتىنىڭ بازالىق مولشەرلەمە بويىنشا كەزەكتى جوسپارلى شەشىمى 2024 جىلعى 23 اقپاندا استانا قالاسىنىڭ ۋاقىتىمەن ساعات 12:00-دە جاريالانادى.
