ءبىر زاماندا مەن دە پەندە بولىپ جاراتىلعانمىن. قاۋىم بولىپ قاۋىمداسىپ تىرلىك ەتەتىنبىز... بىلەتىنىم – تاس ءداۋىرى ارتتا قالىپ, «اينالايىن تەمىردەن العاشقى قۇرال-سايمان سايلاپ, ءبىز اڭنان ەمەس, اڭ اتاۋلى بىزدەن قاشىپ-پىسىپ جۇرەتىن زامان بولاتىن.
ول داۋىرگە دە شۇكىرشىلىك. بۇيىرعان جاستى جاساپ, ارمان-ماقسات قويىپ ءومىر سۇرەتىندەي كەزەڭ بولماسا دا, جارىق دۇنيە سىيلاعان جاراتۋشىعا ريزا كەيىپپەن ءدام-تۇز بىتكەن كۇنى جازمىشقا مويىن ۇسىنعانبىز.
ەندى, مىنە, اللا جار بولىپ, «كەزەگىم كەلىپ», تاعى دا جارىق دۇنيەگە كەلۋىمنىڭ ورايى كەلىپتى... پەندە ەمەسپىن بە, جاراتىلاتىنىم انىق, نە دە بولسا دەپ جاراتۋشىعا الداعى عۇمىردا «ويتە كورىڭىز, بۇيتە كورىڭىز» دەپ جالبارىنىپ باقتىم.
سونداعىم, الدىمەن عۇمىر جاستى ۇزارتا كورىڭىزشى دەدىم. سودان سوڭ, تاماق اتاۋلىنى تالعاماي-اق بۇيىرتىڭىز, قۇرت-قۇمىرسقا, ءشوپ-شالامعا دەيىنگىلەر مەنىڭ ۇلەسىمدە بولسا دەدىم. تاعى دا جاۋراپ قالتىرامايىن, نەگىزى – جاۋىم جوققا جۋىق بولىپ, اش كوزدەردىڭ قانشا قارماعىنا ىلىنسەم دە ولارعا ناپاقا بولۋدان ساقتاسا دەپ تىلەدىم. جۇرە دە بىلسەم, قاجەت بولعاندا قاۋىپ-قاتەردەن قۇتىلىپ كەتەردەي قانات بۇيىرسا, ارتىق ەتپەس دەپ تاۋبەگە كەلدىم...
جالبارىنعانىمدى جاراتۋشى قابىل الىپ... پالەكەتتىكى, قارعا بولىپ جاراتىلا قالماسىم بار ما؟! كىنا وزىمنەن! الدىمەن ادام ەتە گور دەمەگەن ءوزىم... ادام بولماعانىما وكىنگەنمەن, ال ءوتىنىش-تىلەگىمدى قابىل ەتكەن جاراتۋشىعا ايتارىم جوق... تاعام تالعامايمىن. مۇنداعىلار: «قارعا ايتىپتى – بوق جامان ەمەس, جوق جامان» دەيتىن كورىنەدى. تاۋبە, جەيتىنىم الدىمدا, جەمەي كەرگيتىنىم ونان دا كوپ... مۇنداعىلاردىڭ: «قارعا قاڭقىلداپ كەتتى, كۇن سۋىتىپ قار تۇسەتىن شىعار» دەيتىنى بەكەر ەمەس... كوبىنە قالعىپ-مۇلگىپ تال-تەرەكتە وتىرامىن. كەرەك كەزدە تومەنگە ءتۇسىپ تالتاڭداپ ءجۇرىپ كەپ تە بەرەمىن. قاۋىپ-قاتەر از, ەتىم «ارام قاتقىر» دارەجەسىندە بولعاندىقتان, انا ادىرەم قاتقىر مىسىق بولماسا, مەنى ەرىككەندەر دە ەرمەك ەتە قويمايدى. ويحوي, قانات بىتىرگەنى قانداي عاجاپ!.. قاۋىپ-قاتەردى قاپى قالدىرادى... باعىتىم بالقان تاۋ بولسا دا بارا الامىن... ەڭ عاجابى, عۇمىرىمنىڭ ۇزاقتىعى... ءۇش ءجۇز جىلداي جاسايدى ەكەنمىن!..
ال اينالاما كوز سالسام... پەندە, ياعني ادام ەتىپ جاراتپاعانىنا تاۋبە! كەي-كەي تىرلىگىنە ورەم جەتە بەرمەس, ال ولاردىڭ قۇلقىن ءۇشىن تاڭ ازاننان كەش باتقانعا دەيىنگى تەپەڭ-تەپەڭ تىرلىگىن كورىپ تۇڭىلەمىن. «قارعا قارعانىڭ كوزىن شۇقىمايدى». ال پەندەڭ ءبىزدىڭ كەزىمىزدەگى ادامدارداي ەمەس, تىرلىك ءۇشىن ءبىرىن-ءبىرى ولتىرۋدەن تايىنبايدى. كوبى اش-قۇرساق, تاعام ءۇشىن اتىس-شابىس, قىلمىس... قيت ەتكەن قىلمىس ءۇشىن قامالىپ تەمىر توردا وتىراسىڭ... تابيعاتتى بىتىرگەن. تاۋ-تاستى قوپارىپ, وزەن-كولدى لايلاپ, تۇتىنمەن تۇمشالانىپ العان... ەرى قايسى, ايەلى قايسى ءبىلىپ بولمايسىڭ. ءبىر-ەكى بالامەن بىتەلىپ, كۇن وتكەن سايىن تۇقىمى قۇرىپ قۇردىمعا كەتىپ جاتقان ەلدى مەكەن... قايسىبىرىن ايتايىن, وسىنداي-وسىنداي وسپادارلىعىنا بولا از كۇندە توپان سۋ قاپتاپ تىرشىلىك اتاۋلى تىپ-تيپىل بولاتىن كورىنەدى... ءوز باسىم ونداي بولا قالعاندا, اينالايىن قاناتىمنىڭ ارقاسىندا قالىقتاپ ۇشىپ جان ساقتار الىپ شىڭنىڭ توبەسىنەن تابىلارمىن.
ايتارىم, مىنا زامانداعى ادامنىڭ كورگەنىن پەندە باسىنا بەرمەسىن... ادام ەتپەي, قارعا ەتىپ جاراتقان جاراتۋشىما قۇلدىق!..
بەرىك سادىر
