«قاڭتار وقيعاسىنىڭ سەبەپ-سالدارىن بۇرمالاپ كورسەتۋدىڭ قاجەتى جوق. تۋراسىنا كوشسەم, بۇل حالىق كوتەرىلىسى بولدى دەگەن پىكىرلەر قىلمىستىق ارەكەتتەردى اقتاۋ ءۇشىن ايتىلدى. بۇزاقىلاردى باتىرعا بالاپ, جۇرتتى ارانداتاتىن ءارى جاۋاپكەرشىلىكتەن جۇرداي سىڭارجاق پايىمدار قىلمىستىق پسيحولوگيانىڭ قوعام ساناسىنا سىڭۋىنە اكەپ سوقتىرادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سۇحباتتا «قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسىنا قاتىستى سۇراققا قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەن بۇل تۋرالى كوپ ويلاندىم, ءالى دە ءجيى ويلانامىن. مەنىڭشە, قاسىرەتتى قاڭتار وقيعاسىنا جىلدار بويى قوردالانعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالار, جالپى توقىراۋدىڭ بيلىك پەن قوعامدى ازدىرىپ-توزدىرۋى سەبەپ بولدى. بۇل – ايتپاسا دا تۇسىنىكتى جايت», دەپ جاۋاپ بەرگەن. قاڭتار وقيعاسى تۋىنداۋىنىڭ باستى سەبەبىن ناقتى انىقتاپ بەرگەن پرەزيدەنتتىڭ «مەن بۇل تۋرالى ءالى دە ءجيى ويلانامىن» دەۋى مەملەكەت باسشىسى ءۇشىن سول كۇندەرى قاتاڭ شارا قولدانۋعا بارۋى دا وڭاي بولماعاندىعىن, قاڭتار وقيعاسى ءالى دە جانىن اۋىرتىپ, جۇرەگىن سىزداتار جاي ەكەنىن ۇعىندىرادى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاعدىرى وققا بايلانىپ, ءولىم مەن ءومىر بەتپە-بەت ارباسىپ تۇرعان ساتتە, بۇزاقىلار مەن تەرروريستەردىڭ الدىن الا تەرەڭ ءارى جان-جاقتى ويلاستىرىلعان زاڭسىز ارەكەتتەرىنە تويتارىس بەرۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ باتىل شەشىم جاساۋىن انتىنا ادالدىعى دەپ باعالايمىز. قاڭتاردىڭ قاسىرەتتى دە سىندارلى كەزەڭىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ اقوردانى اپتالاپ, كۇنى-ءتۇنى ءبىر تاستاماي, ەلدەگى جاعدايدى ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ, باتىل شەشىمدەر قابىلداپ جاتتى.
«كەتتىڭ بە – قايىرىلماعىن!» بولاشاقتا ەل تىزگىنىن ۇستايتىن ازاماتتار وسى جاعدايدان ساباق الىپ, مۇنداي نارسەدەن قاشىق بولۋعا جانە تەك مەملەكەتتىڭ مۇددەسى مەن قوعامنىڭ بەرەكە-بىرلىگىن ويلاۋعا ءتيىس». سۇحباتتاعى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وسى ءبىر اۋىز ءسوزى قاڭتار وقيعاسىنىڭ جانە ءار كەزەڭ ۇرپاقتارىنىڭ جادىندا جۇرەر باستى ساباعى بولسا ەتتى.
قازاق قوعامىنداعى نارازىلىقتى كورىپ وتىرعان سول كەزدەگى بيلىك حالقىنىڭ كوڭىل كۇيىن ءبىلىپ وتىرسا, نەگە سونى ەسكەرمەدى؟ بۇل ءوز حالقىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن, كوز جاستارىن ەسكەرمەگەنى, سول وتىز جىلعى بيلىكتىڭ استامشىلىعى, مەيمانالارىنىڭ ابدەن تاسقاندىعى جانە قاراپايىم حالىقتى ابدەن باسىنعاندىقتان بولعان جاعداي ەدى.
حالىق قازاقستاندى وتىز جىل بويى بيلەپ-توستەگەندەردىڭ وزدەرىنە دە, سوزدەرىنە دە سەنۋدەن قالعان-دى. بۇل حالىقتىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمىن جويدى. بيلىك ءۇشىن ءوز حالقىنىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمىن جويىپ الۋى – ەشقانداي زاڭدا كورسەتىلمەگەن جانە جازاسى دا جوق اۋىر قىلمىستىڭ ءبىر ءتۇرى.
قولداعى مەملەكەتتىڭ بيلىگىن تۇتاستاي بولماسا دا, تەك ءوز يگىلىكتەرى ءۇشىن جاراتا بىلگەن وتىز جىلعى بيلىكتىڭ اينالاسىن جايلاعان جەمقورلىق پەن زاڭسىزدىق, سىبايلاستىق پەن تانىس-تامىرلىق ەتەك العاندىعىن ايتىپ, بيلىككە دەگەن اشۋ-ىزالارى, ءتىپتى كەكتەرى كەرنەپ, كوشەگە شىققان حالىقتى باسۋ, ساباسىنا ءتۇسىرۋ قوعامدىق ءتارتىپ ساقشىلارى ءۇشىن سول كەزدەرى ەڭ اۋىر جۇمىس بولدى. ەسكى بيلىكتىڭ حالىق نارازىلىعى كۇشەيە ءتۇسسىن, ەلدەگى جاعداي كۇن سايىن ۋشىعا ءتۇسسىن دەگەن پيعىلدارى بيلىك اۋىسقان العاشقى ساتتەن باستاپ بولعاندىعىن دا ەندى ۇعىنا تۇسكەندەيمىز.
بۇل ويىمىزدى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ: «اشىعىن ايتسام, وسى جاڭا باعدارىمىز كەيبىر ىقپالدى ادامدارعا مۇلدە ۇناعان جوق. ولار بۇل وزگەرىستى ەلىمىزدە ابدەن تامىر جايعان جۇيەگە جانە بيلىك قۇرىلىمىنداعى وزدەرىنىڭ «ەرەكشە مارتەبەسىنە» تونگەن قاتەر دەپ قابىلدادى. مۇنداي ادامدار ەلدەگى وزگەرىسكە استىرتىن, كەيدە ءتىپتى اشىق قارسىلىق بىلدىرە باستادى. اقىر سوڭىندا رەفورمانىڭ بەتىن قايتارىپ, وزدەرىنە ىڭعايلى بۇرىنعى قالىپقا ورالۋ ءۇشىن ءبارىن تاس-تالقان ەتۋگە شەشىم قابىلدادى», دەگەن سوزدەرى قۋاتتاي تۇسەدى.
ەسكى بيلىك پەن جاڭا بيلىكتىڭ اراسىندا كوزگە كورىنبەيتىن تەكەتىرەس پەن مىلتىقسىز مايدان ءجۇرىپ جاتقانىن قالىڭ ەل تولىق بىلمەسە دە, ايتەۋىر ءبىر الاكوزدىك بار ەكەندىگىن سول كەزدىڭ وزىندە-اق سەزىپ وتىرعان بولاتىن.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلدىڭ 25 مامىرىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەيبىت جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. ەلدە بەيبىت ميتينگ وتكىزۋگە رۇقسات بەرىلەتىنىن پرەزيدەنت بۇل زاڭ قابىلدانباي تۇرىپ-اق, 2019 جىلى 2 قىركۇيەكتە حالىققا جولداۋىندا ايتقان ەدى. مەملەكەت باسشىسى حالقىن قولداۋدىڭ قولىنان كەلگەن بار امالىن, وسى زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ارقىلى جاسادى.
بۇل دا بولسا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اشۋ-ىزادان ورتەنگەن جۇرتىنىڭ جاعدايىنا قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي ادامشىلىعىنىڭ امالى ەدى.
وسى ارادا ەسكى بيلىك كلاندارىنىڭ توقاەۆ بيلىگىنە دەگەن حالىقتىڭ نارازىلىعىن كۇشەيتۋگە ارەكەت جاساعاندىعى انىق بولا تۇسەدى. سەبەبى 2022 جىلعى قاسىرەتتى قاڭتار ءبىر كۇندە, ءبىر ساتتە عانا بۇرق ەتە تۇسكەن جوق. سۇحباتتا پرەزيدەنت وسى وقيعانىڭ جاي-جاپسارىن جانە «حالىق كوتەرىلىسى بولدى» دەگەن پىكىرلەردىڭ «ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە جانە حالىقتىڭ جايماشۋاق ومىرىنە قاتەر توندىرەتىن جاپپاي تارتىپسىزدىككە شاقىرۋمەن پارا-پار وتە قاتەرلى ءۇردىس» ەكەنىن تەرەڭ ويلانىپ بارىپ, ەشبىر اسىرەلەۋسىز ايتقان.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, از عانا ەليتالىق توپ ىقپالىنىڭ ارتۋى جانە حالىقتىڭ باسىم بولىگى تابىسىنىڭ ازايۋى قاۋىپسىزدىككە ايتارلىقتاي قاتەر ءتوندىردى. بۇل قوعامنىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, سودان كەيىن ساياسي بولىنۋىنە اكەپ سوقتىرۋى مۇمكىن دەگەن ويىنىڭ شەت جاعاسى قوعامدا قاڭتار وقيعاسىنان-اق كورىنىس بەرگەنى انىق.
پرەزيدەنتتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت قۇرامىز», «جەمقورلىق – مەملەكەتتىڭ بولاشاعىنا بالتا شاباتىن كەسەل», «الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى بولدىرمايمىز» دەگەن حالىقتىڭ ويى مەن كوكەيىندە جۇرگەن سوزدەردى ايتىپ, قوعامدا ادىلدىك پەن ادالدىق ورناتۋ جولىنداعى قادامدارىن دا جاقتىرماعاندار بولدى. وسى ءبىر اسا قيىن جاعدايدا ديپلوماتقا ءتان سالقىنقاندىلىق تانىتىپ, سابىرىن تاۋىسپاي, قورىقپاي, ۇرىكپەي, باتىلدىقپەن شەشىم قابىلداپ, قيىن دا كۇردەلى كەزدە تاۋەلسىزدىكتى ساقتاپ, ەلدى تونگەن قاۋىپتەن امان الىپ قالۋ جانە وسى ءبىر ماقسات ءۇشىن قاتاڭ شارالارعا بارعانى قاسىم-جومارت توقاەۆقا وڭاي تيمەگەندىگى ايدان انىق.
اردى ويلايتىن كەز كەلدى. ەل بولۋدىڭ جاڭا ءبىر كەزەڭىنە, جاڭا دا ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋعا كىرىسىپ كەتكەن وسى ءبىر ءۇمىتتى شاعىمىزدا ارقايسىسىمىز اقىل-پاراساتقا جۇگىنە وتىرىپ, بەرەكەلى ءىس قىلايىق, ەلگە جانە دە جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇل-قىزدارىمىزعا ەستى دە ءجون ءسوز ايتايىق. بەرەكەلى, ىنتىماقشىل, ەڭبەكقور ەل بولۋدى ويلايىق!
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى, قوعام قايراتكەرى, سەناتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى
