ءان • 25 جەلتوقسان, 2023

«كەش مەنى»

260 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كوكجيەكتەگى بۇلتتاي كوشكەن جىلدار تىزبەگىنە كوز تاستاعاندا ونداعان ويدىڭ قۇرساۋىندا قالاتىنىمىز بار. بىردە دەرەكتى, بىردە دەرەكسىز دۇنيەلەر سانانى سان ساققا جۇگىرتەدى. وتكەنگە قارايلاپ وتىرىپ, تۇڭعيىققا باتاسىڭ, كىرشىكسىز كىسىنىڭ كوڭىلىنە سياداي نەمەسە قىلاۋداي بولسىن داق ءتۇسىردىم بە دەپ تە ويعا شوماسىڭ.

«كەش مەنى»

ادام جانى – نازىك قۇبىلىس. قيسىنسىز سوزبەن دە كىسىنىڭ جانىن جارالاۋ قيىن ەمەس. ءتان جاراسىن ەمدەۋ وڭاي بولعانىمەن, جان جاراسىنا شيپا تابۋ كەيدە قيىنعا ءتۇسىپ جاتاتىنى اقيقات. كوز الدىڭدا جۇرگەن ادامنىڭ كوزگە كورىنبەيتىن قالتارىس-بۇلتارىسقا تولى قىرى دا از ەمەس. ونى ءتۇسىنىپ بولمايسىڭ. ارەدىك ء«بىز رەنجىتكەن ادام از با, كوپ پە؟» دەگەن ساۋال دا كوكەيدە اتوي سالىپ تۇرىپ الادى.

كەيدە كوپ سوزدەن گورى اسەرلى ءاننىڭ ىرعاعى جۇ­رەككە جىلى ءتيىپ جاتاتىنى بار. استارىندا تەرەڭ ءمان تۇنعان شىعارما ءبىزدىڭ كوكەيىمىزدە تۇرعان, القىمىمىزعا تىعىلعان كوپ ءسوزدى از شۋماقپەن جەت­كىزگەندە شىنىندا دا رازى بولاسىڭ. سوزدەن گورى ىرعاقتىڭ قۇدىرەتى باسىم با دەپ توپشىلايسىڭ جانە سوعان يلانا تۇسەسىڭ. ايتەۋىر سول ءبىر تاماشا ءاننىڭ ءيىرىم-قايىرىمىنا ەلىتەسىڭ. سەن ءۇشىن كومپوزيتوردىڭ جۇرەگىن جارىپ شىققان شىعارما سويلەپ تۇرعانداي بولادى دا تۇرادى.

كوپشىلىك جۇرتتى اۋەلى ايتىس, كەيىننەن «جىگىت­تەر» كۆارتەتى ارقىلى ونەرىنە ءتانتى ەتكەن ەركىن نۇرجانوۆتىڭ داۋىسىن تىڭدارماندارى جازباي تانيتىنى اقيقات. ويتكەنى ول ءسوز ونەرىنىڭ قۇدىرەتىن جان جۇرەگىمەن تۇسىنەتىن ءانشى ەكەنىنە ەشكىمنىڭ داۋى جوق. قانداي ءاندى شىرقاسا دا, شىعارمانىڭ بولمىسىن, اجارىن اشا تۇسەدى, تابيعاتىنان الىستامايدى. سونىسىمەن كوپشىلىكتىڭ جۇرەگىنەن ويىپ تۇرىپ ورىن الادى. سۇيەگىنە ءسوز قونعان تالانت يەسى سول قاسيەتتەرى ارقىلى دا ەل الدىنداعى سۇيكىمىن جوعالتپايتىنى ­داۋسىز عوي. نە دەسەك تە, ساف ونەردى باعالايتىن حالىق ونى تالعامپازدىعى ءۇشىن جاقسى كورەدى. جەڭىل-جەلپى دۇنيەدەن ىرگەسىن ءاردايىم اۋلاق ۇستايتىنى ءۇشىن ۇناتادى دەسەك, قاتەلەسپەسپىز.

كومپوزيتور جارىلقاسىن داۋلەتتىڭ اندەرى تالاي جۇرەكتىڭ تورىنەن ورىن العانىنا تالاس جوق. تىڭ­دارماننىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعان شىعارمالارى ەلىمىزدىڭ ەستراداسىندا جۇرگەن مىقتى انشىلەردىڭ ورىنداۋى ارقىلى دا تانىلدى. اسىرەسە ونەرسۇيەر قاۋىمدى ءتۇرلى ويدىڭ جەتەگىنە ەرتكەن «كەش مەنى» ءانى ەركىن نۇرجانوۆتىڭ شىرقاۋىندا اننەن ءمان ىزدەيتىن جۇرتتى ءتانتى ەتكەنىنە ەشكىمنىڭ داۋى جوق شىعار. قالاي دەسەك تە, ءبىراز جىل بۇرىن جازىلعان بۇل شىعارما كوپتىڭ كوڭىلىنە قونعانى اقيقات. سودان دا بولار, ادەمى ءاندى ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتپايمىز.

ءدال وسى «كەش مەنى» ءانى ءبىز ايتقىمىز كەلەتىن, بىراق ايتا الماي جۇرگەن تالاي ءسوزدى ءان تىلىندە سويلەتىپ تۇرعانداي كۇي كەشتىرەدى. كەيدە ءبىزدىڭ وركوكىرەكتىگىمىز ءۇشىن وسى ءان تالاي ادامنان كەشىرىم سۇراپ تۇرعانداي بولادى. ايتەۋىر تەرەڭدىگىمەن وزىنە تارتا تۇسەدى. مۇنى ەندى كومپوزيتوردىڭ شەبەرلىگى دەمەسكە لاج جوق.

«سۇرىنگەن قۇلاگەر ەم, جىلاعان جانىن قوسا,

الدىڭدا تۇرا بەرەم, نە كەرەك ءبارىن جاسا.

جانىمدى قاشقان جىگەر ءتۇيىپ اپ ورامالعا,

تەرەڭگە تاستاپ جىبەر, سوڭعى رەت قاراپ ال دا»,

دەپ باستالاتىن ءاننىڭ العاشقى شۋماعىنىڭ ءوزى ادام ساناسىنا سالماق سالاتىنى اقيقات. مۇندا وزەكتى ورتەيتىن الدەبىر وكىنىشتىڭ تابى تۇرعانداي سەزىلەدى... سول وكىنىش ءاربىرىمىزدىڭ كەۋدەمىزدە جۇر­گەن جوق پا ەكەن؟

جانىن جابىرقاتقان جالعىزدىقتان قاجىعان كىسىنىڭ كوڭىلىندەگى سەزىم شەرۋىندە بەيمالىم ءبىر درامانىڭ ءۇنى بار ما دەرسىڭ. ءبىر انىعى, ۇلى سەزىم الدىندا دارمەنسىزدىك كۇي كەشكەن اۆتوردىڭ جان ارپالىسى, كوڭىل تۇكپىرىندەگى مەحناتى مەن وكىنىشى, بالكىم ءبىز بىلمەيتىن ازابى ءانشىنىڭ داۋىسى ارقىلى ازا بويىڭدى قازا قىلعانداي بولادى. باياۋ ءاننىڭ ىرعاعىنان تەرەڭ كۇرسىنىستىڭ ءۇنىن ەستىگەندەي سەزىمدە بولاتىنىڭ انىق. ارالاس ويلار جۇرەك تورىندەگى ءتۇرلى ويدى قوزعايدى, تولعاندىرادى. تەرەڭدىگىمەن تۇڭعيىعىنا تارتا تۇسەدى...

ء«ور كەۋدە جاندى بيىك, كوندىرىپ مازاعىڭا,

جاتايىن ماڭگى كۇيىپ, سەن تارتقان ازابىڭا.

دۇنيە كەڭ شاعىندا نە كىردى ارامىزعا,

وسىناۋ جەر شارىندا ەكەۋمىز عانامىز با؟

 

بۇرقانسا بايىپتى كۇن داۋىلىن شەگەرەر مە؟

الدىڭدا ايىپتىمىن, جانىم-اۋ, سوگە بەرمە.

جارق ەتسە سونگەن ىزگى وي, جويىلار وكپە-نالا,

ءبارىمىز پەندەمىز عوي, پەرىشتە كوكتە عانا»,

دەپ تۇيىندەلەتىن ەكى شۋماق تا ادامدى ءتۇرلى ويعا باتىراتىنى انىق.

قالاي دەسەك تە, «كەش مەنى» ءانى اتى ايتىپ تۇر­عانداي ادام بالاسىن ىزگىلىككە شاقىرىپ تۇر. انگە كومپوزيتور كوڭىلىن تەربەگەن ۇلى ماحابباتتىڭ ارقاۋ بولعانىنا ەشقانداي كۇمان جوق. كوڭىلدە قالعان كىربىڭدى ءانى ارقىلى تازارتقىسى كەلەدى. شىعارماسى ارقىلى شىنايى سەزىمدى بيىك قويىپ, كەشىرىم سۇرايدى. سونىسىمەن دە رەتروعا اينالا باستاعان ءان كوڭىلدەن كوشپەيدى, جۇرەكتەن وشپەيدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار