بالۋاننىڭ باعى — باپكەرىندە

جاقىندا گرەك-ريم كۇرەسىنەن ۇلتتىق قۇراما تبيليسيدە وتكەن “التىن گران-پري” حالىقارالىق تۋرنيرىنە قاتىسىپ قايتتى. بۇل باسەكەدە باس باپكەر مۇراتبەك قاسىمحانوۆتىڭ جىگىتتەرى جاقسى بەلدەسىپ, ءبىر التىن, ءبىر كۇمىس جانە ەكى قولا مەدالدى جەڭىپ الدى. وسىعان بايلانىستى ءبىز گرۋزيادان كەلگەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرىمەن كەزدەسىپ, بالۋانداردىڭ قازىرگى بابى, ەلىمىزدەگى گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ جاعدايى جونىندە اڭگىمەلەسۋدى ءجون كورىپ ەدىك. – الدىمەن گرۋزيادا وتكەن تۋرنير جونىندە اي­تىپ بەرسەڭىز. وندا قازاق بالۋاندارى قالاي كۇرەستى؟ – بۇل تۋرنير حالىقارالىق كۇرەس تۇرلەرى قاۋ­­­ىمداستىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جىل ساي­ىن وليمپيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى گيۆي كار­­­توزيا مەن الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى ۆاحتانگ بالا­ۆاد­زەنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن وتكىزىلەدى. ونىڭ جەڭىم­پاز­دارى مەن جۇلدەگەرلەرىنە قوماقتى سىي­اقى بەر­ى­لەدى. مىنە, وسى سىندا ءبىزدىڭ بالۋان­دا­رىمىز ءبىر ال­تىن, ءبىر كۇمىس جانە ەكى قولا مەدال­­دى جەڭىپ ال­دى. 66 كيلو سالماقتا ايبەك ەڭسەحانوۆ التىن جۇلدەنى, ءدال وسى سالماقتا بەلدەسكەن تاعى ءبىر بالۋانىمىز دارحان باياحمەتوۆ قولا جۇلدەنى, 74 كيلو سالماقتا كىلەمگە شىققان اسحات ءدىل­مۇ­حامەدوۆ كۇمىس مەدالدى يەلەنسە, رومان مەلەشين ءۇشىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. جالپى, ءبىز بۇل تۋر­نيرگە جاقسى دايىندىقپەن باردىق. وعان قا­تىسۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەرىمىز كومەكتەستى. ولار بول­ماسا, ءبىزدىڭ كۇرەستىڭ جاعدايى قيىن بولار ەدى. وسى جەڭىستەردىڭ ءبارى سولاردىڭ ارقاسىندا كەلىپ جاتىر. – مۇنىڭ الدىندا ءۇندىستاندا وتكەن ازيا چەمپيوناتىنا, باسقا دا حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسىپ قايتتىڭىزدار عوي. وسىلارعا بالۋان­داردى ىرىكتەۋ قالاي جۇرگىزىلەدى؟ بوكس سياقتى ەكى-ءۇش قۇراما بار ما؟ – ونداي قۇرامالار بولاشاقتا بولادى. ال اۋىر سالماقتاعى بالۋاندار تاپشى. 120 كيلودا نۇرمۇقان تىناليەۆ, 96 كيلودا اسەت مامبەتوۆ, مار­عۇلان اسەمبەكوۆ, ەرۇلان ىسقاقوۆ, 84 كيلودا الزاحور وزديەۆ, جاڭابەرگەن قابدەشەۆ, اندرەي ساموحين بار. ءبىز ولاردى وزدەرىنىڭ اراسىندا كۇرەس­تىرىپ, جارىستارعا اپارامىز. اۋىر سالماقتا بالۋاندارىمىزعا دەمەۋشىلەر بولماسا, جاع­دايى­مىز قيىن بولار ەدى. تاعى دا مەتسەناتتارىمىزدى ايتقىم كەلەدى. وسى جەردە مارات تۇرلىحانوۆتىڭ كورسەتىپ جاتقان قولداۋىن ايتار ەدىم. قازىر ول ءوزى دەمەۋشى بولىپ, جاتتىقتىرۋشىلار تاۋىپ, بالۋانداردى رەسەيگە اپارىپ ءجۇر. ال رەسەيدە كەز كەلگەن بالۋانعا ەسىك اشىق ەمەس قوي. ويتكەنى, ولار ءوز تاكتيكالارىن ەشكىمگە كورسەتكىسى كەل­مەي­دى. داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ دا ەڭبەگى كوپ. ول كىسى رەسەيدىڭ كۇرەس تۇرلەرى فەدەراتسياسىنىڭ باس­شى­سى ميحايل مامياشۆيليمەن سويلەسىپ, ەكى بالۋا­نى­مىزدى ماسكەۋگە جاتتىعۋعا جىبەردى. قازىر اسەت مامبەتوۆ پەن نۇرمۇحان تىناليەۆ سوندا جات­تى­عىپ ءجۇر. ال كىشى سالماقتاردا قۇرامالار بار. – كۇرەسكە اۋىل بالالارى كوپ كەلەتىنى بەلگىلى, ولاردىڭ اراسىندا وڭ ناتيجەلەر كورسەتىپ جۇرگەندەرى بار ما؟ – قازىر كۇرەستەگى بالۋانداردىڭ ءبارى اۋىلدان شىققاندار. ولار اۋىلدان سپورت مەكتەپتەرىنە كەلەدى. سوندا ءبىلىم الىپ, جاتتىققان سوڭ, جارىس­تارعا قاتىسادى. سول جارىستاردا كوزگە تۇسسە جاستار قۇراماسىنا الىنادى. ەگەر ودان ءبىرىنشى بولىپ جاتسا, وليمپيالىق ورتالىققا بارادى. سودان كەيىن ول جەردەن ۇلتتىق قۇراماعا ىلىگەدى. وعان ۇتىپ, ۇتىلىپ جۇرگەندەر ىلىگە بەرمەيدى. ۋاقىتىندا جاتتىعىپ, رەجىم ساقتاپ, تۇراقتى ناتيجەلەر كورسەتىپ جۇرگەندەر عانا الىنادى. ءبىز ەشكىمنىڭ ادەمى كوزىنە, جاقسى مىنەزىنە قاراماي­مىز. مىنەز دەگەن ماماندىق ەمەس. سوسىن مىنا بالا ۇتتى ەكەن دەپ قۇراماعا المايمىز. ءبىز ونى ابدەن تەكسەرىپ, اقىلىنا قاراپ الامىز. ويتكەنى, وعان ارقاشان باسەكەلەس بالالار تابىلادى. – باپكەرلەر مەن بالۋاندار اراسىندا تىعىز بايلانىس بار ما؟ ولار قانداي اقىل-كەڭەستەرىن ايتادى؟ – بىزگە اتاقتى باپكەر ۆاديم پسارەۆ ادىستەرىن كورسەتىپ تۇرادى. ءوزىمىز دە ول كىسىمەن ءجيى حابار­لاسامىز. باعىمىزعا جولىققان, قازاقتىڭ ماڭدايىنا بۇيىرعان داۋلەت تۇرلىحانوۆتى جاقسى بىلەسىزدەر. ول كىسىنىڭ قانى قىزىپ كەتە مە, كەيدە ءوزى كوستيۋمىن شەشىپ, كىلەمگە شىعىپ كەتەدى. وسى ماماندار جاتتىعۋ زالدارىنا كەلسە, بالۋانداردىڭ رۋحى كوتەرىلەدى. سونى ءبىر جەتىدەي ۇمىتپاي, ايتقان اقىلدارىن, كەڭەستەرىن قايتالاپ جۇرەدى. مىسالى, داۋلەت بولات ۇلى شەتەلدە مە, قاي جەردە جۇرسە دە, ءتۇن ورتاسىندا دا تە­­­لەفون سوعىپ, بالۋانداردىڭ سالما­عىن, جاعدايىن سۇراستىرىپ, مىنا بالا بىلاي بولىپ جاتىر, وعان كومەكتەسۋ كەرەك دەپ جاتادى. ال بەكزات سارمانوۆ فەدەراتسيا تارا­پىنان بالۋان­دارعا قارجىلاي كومەك بەرىپ جاتىر. اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين. الەم چەمپيونى اركىم بولمايدى بۇگىن وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىندا جەر-ءجۇزىنىڭ بارلىق حالىقتارى جاقسى كورەتىن فۋتبولدان الەم چەمپيوناتى باستالادى. ونىڭ العاشقى ماتچى يوحاننەسبۋرگتىڭ 95 000-عا جۋىق ادام سياتىن “ سوككەر سيتي” ستاديونىندا الاڭ يەلەرى مەن مەكسيكا قۇرامالارىنىڭ اراسىندا وتەدى. بۇل كەزدەسۋدىڭ بۇرىڭعى كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان ەلدەر ءۇشىن ءبىر ەرەكشەلىگى, ماتچتا فيفا-نىڭ وزگە وكىلدەرىمەن بىرگە ازيا اتىنان وزبەكستاندىق راۆشان ير­ماتوۆ تا تورەلىك جاسايدى. كەزدەسۋدە ول قاپتالداعى تورەشىنىڭ مىندەتىن اتقارادى. راۆشان الەم چەمپيوناتى تاريحىندا بيىلعى باسەكەنىڭ ەڭ جاس تورەشىسى بولايىن دەپ تۇر. ونىڭ جاسى – 32-دە, ال چەمپيوناتتىڭ ەڭ جاسى ۇلكەن تورەشىسى 42 جاستاعى يتالياندىق روبەرتو روزەتتي بولماق. قازىر الەم چەمپيوناتىنا 2,2 ملن. بيلەت ساتىلىپتى. مامىر اي­ىن­دا دەيىن فيفا بيلەتتەردى ينتەر­نەت ارقىلى ساۋدالاعان ەكەن. سوندا قانشا بيلەت ساتىلدى دەيسىزدەر عوي, بار بولعانى – 500 000 بيلەت. سونى ەسكەرىپ, تريبۋنانىڭ بوس بولا­تى­نىنا قاۋىپتەنگەن فيفا بيلەتتەردى ەكىنىڭ ءبىرى ينتەرنەتكە كىرە بەرمەيتىن وڭتۇستىكافريكالىقتارعا اشىق ساۋدالاعاندى ءجون كورىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازىر جەرگىلىكتى حالىققا 925 437 بيلەت ساتىلسا, اقش ازاماتتارى 118 945 بيلەت العان ەكەن. جالپى, وار كۇندەلىكتى ءتارتىپ ءما­سەلەسىن ايتپاعاندا, الەم چەمپيو­ناتىن لايىقتى دەڭگەيدە وتكىزۋگە تاس-ءتۇيىن دايىن تۇر. ماسەلەن, ءدۇي­سەنبى كۇنى پوليتسيا 3 200 اعىلشىن فانا­تىنىڭ ءتول­قۇ­جاتىن تاركىلەپ السا, 10 ارگەن­تي­نالىق جانكۇيەردى يوحان­نەس­بۋرگتىڭ اۋەجايىنان ء“بىرىن­شى رەيس­پەن” ەلدەرىنە قايتارىپ جىبەرىپتى. دەگەنمەن, وسىنداي وقىس وقي­عا­لار بولىپ جاتسا دا چەمپيوناتقا كەل­گەن تۋريستەردىڭ كوڭىل-كۇيلەرى كوتە­رىڭكى, ءبارى دە قوناقۇيلەرگە ور­نالا­­سىپ, ءتورت جىلدىڭ باستى ءبا­سەكەسىن تاماشالاۋدى تاعاتسىزدانا كۇ­تۋدە. قازىر ولاردىڭ ءبارىن الاڭ­دا­تىپ وتىر­­عان ماسەلە, بيىلعى دو­دا­نىڭ چەمپيو­­نى قاي ەلدىڭ بولا­تى­نىن­دا. وسى وراي­دا ۋەفا پرەزي­دەن­تى ميشەل پلا­تي­ني جارىس­تىڭ باس جۇلدەسىن برازيليا, يسپانيا نەمەسە انگليا جەڭىپ الا­تىنىن ايتسا, يتاليانىڭ باس باپكەرى مارچەللو ليپپي برازيليانىڭ, ودان باسقا گوللانديا, گەرمانيا, يتاليا مەن فرانتسيانىڭ اتاناتىنىنا سە­نىمدى. ال پورتۋگاليانىڭ باس باپكەرى كارلۋش كەيرۋش الەم چەمپيونى ارگەنتينا بولادى دەگەن پىكىردە.