«جايلى مەكتەپ» – ناقتى مۇمكىندىك

«جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى ءبىلىم الۋشىلار مەن پەداگوگتەرگە قاۋىپسىز جانە جايلى جاعداي جاساۋدى كوزدەيدى. جوبا اياسىندا پەداگوگتەرگە قاجەتتى جۇمىس ايماق­تارى, باستاۋىش سىنىپتار, نەگىزگى جانە ورتا مەكتەپتەرگە جەكە بلوكتارمەن, امبەباپ شەبەرحانالارمەن جانە ستۋديالارمەن جابدىقتالعان جاراتىلىستانۋ-عىلىمي پاندەردىڭ جابدىقتالعان كابينەتتەرى سالى­نادى. ولاردىڭ قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىمەن تو­لىق جابدىقتالۋىنا دا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى.

ۇلتتىق جوبا اياسىندا 2025 جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن 740 مىڭ وقۋشى ورنىنا ارنال­عان 369 مەكتەپ اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل كورسەتكىشكە جەتۋ ءۇشىن الداعى ءۇش جىل­دىق كەزەڭگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە 2,3 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان. وسى­لاي­شا, بيىل بىرىڭعاي وپەراتور ارقىلى نىسانالى قۇرىلىس جولىمەن 208 مەكتەپ, ال جەكە ينۆەستورلار ارقىلى ىڭعايلى مەكتەپ­تىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن دايىن مەك­­تەپ عيماراتتارى, ياعني تاۋار تۇرىن­دە 9 مەكتەپ سالىنا باستادى. جوسپار­لان­عان جايلى مەكتەپتەردىڭ شامامەن 60 پا­يى­­زى­نىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ 2023 جىلعا ءدوپ كەلۋى مەملەكەتتىڭ بالالار ءۇشىن مۇمكىن­دى­گىنشە تەزىرەك قولايلى ءارى ساپالى جاعداي جاساۋعا ۇمتىلاتىنىن بايقاتتى. جايلى مەكتەپتەردىڭ بارلىعى قالالاردا دا, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە دە بىرىڭعاي ستاندارت بويىنشا سالىنادى. ۇلتتىق جوبانىڭ ناتيجەسىندە ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى مەكتەپتەردىڭ ماسەلەلەرى, سونداي-اق وڭىرلەر, قالالار مەن اۋىل­دار اراسىنداعى تەڭسىزدىك ماسەلەسى شەشى­لىپ وتىر. بۇل ءبىلىم ساپاسىن ايتارلىقتاي ارتتىرادى.

– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدا ەلىمىزدىڭ ودان ءارى ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭ­عىرۋىنىڭ باستى باعدارىن ايقىنداپ, جاڭا ءادىل قوعام – جاڭا قازاقستاننىڭ بازالىق ينستيتۋتتارىن قالاي قۇرۋ كەرەكتىگى تۋرالى ايتقان بولاتىن. مەم­لەكەت باسشىسى 2022 جىلعى 1 قىر­كۇيەك­تەگى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىر­تۇ­تاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جول­داۋىن­داعى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋى زاڭدى تۇرعىدان ىسكە اسىپ جاتىر. سوت­تالعان جەمقورلاردىڭ زاڭسىز تاپقان قارجىسى ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ قورىنا اۋدارىلىپ, مەكتەپتەر سالۋعا جۇمسالۋ ۇستىندە. بىلتىر اپات­تى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن 136 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 247 مەكتەپ پاي­دالانۋعا بەرىلدى. وسى جىلدىڭ قو­رى­تىندىسى بويىنشا 88 مىڭ وقۋشىعا ار­نال­عان 96 جاڭا مەكتەپ سالىندى. جاڭا مەكتەپتەر 29 ءۇش اۋىسىمدى جانە 12 اپات­ت­ى مەكتەپ, 113 ەلدى مەكەندەگى وقۋ­شى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى ما­سەلەسىن شەشتى. مەكتەپتەردىڭ جۇمىس جۇكتەمەسى مەن اپاتتىق جاعدايىن شەشۋ ماسەلەسىن مەملەكەتتىڭ بارلىق بالانى قاۋىپسىز جانە جايلى جاعدايدا ساپالى وقىتۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى, – دەيدى سەنات دەپۋتاتى التىنبەك نۋح ۇلى.

تۇپتەپ كەلگەندە, «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى ءبىلىم ساپاسىن اي­تارلىقتاي ارتتىرادى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا كەمىندە 7000 زاماناۋي روبوتتەحنيكا, حيميا, بيولوگيا جانە فيزيكا كابينەتتەرىن اشۋ تۋرالى ايتقان بولاتىن. وسى جىلى اتالعان باستامانى ورىنداۋ ماقساتىندا 718 مەكتەپتە 1067 جابدىقتالعان كابينەت اشىلدى. مۇنداي كابينەتتەر وقۋ­شىلارعا پراكتيكالىق داعدىلاردى دامىتا وتىرىپ, ءتيىمدى ينتەراكتيۆتى وقىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل وقۋ ماتەريالىن جاقسى يگەرۋگە ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار مۇنداي كابينەتتەر وقۋشىلاردىڭ تەحنيكالىق جانە عىلىمي پاندەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتادى.

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ قورى قۇرىلعان ساتتەن باستاپ (جەمقورلاردان قايتارىلعان قاراجات) ارنايى شوتقا 151,9 ملرد تەڭگە تۇسكەن. ناتيجەسىندە, جالپى سوماسى 96,5 ملرد تەڭگەگە 76,7 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 62 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى قارجىلاندىرىلدى. بيىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا 28,6 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 17 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. 1 قىركۇيەكتەن باستاپ 1,6 ملن بالا تەگىن ىستىق تاماق­پەن قامتىلدى. ولاردىڭ ىشىندە 1,4 ملن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىسى جانە الەۋمەتتىك وسال توپتاردان شىققان 200 مىڭنان استام بالا بار. مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ءتيىستى جۇيە­لەر, اتاپ ايتقاندا, بەينەكامەرالار, دابىل تۇيمەشەلەرى, تۋرنيكەتتەر ورناتىلىپ, جۇمىسى قامتاماسىز ەتىلگەن.

بۇل رەتتە وسى جىلعى قاڭتار ايىن­دا مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى تاعى 25 پايىز­عا وسكەنىن اتاپ وتكەن ابزال. وسى­لاي­­شا, 4 جىل ىشىندە مۇعالىمدەردىڭ جا­لا­­قى­سى 2 ەسە كوبەيىپ وتىر. سونداي-اق قىر­كۇيەك ايىنان باستاپ 98 مىڭعا جۋىق تاربيەشىنىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا ارتتى.

جالپى, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىندا وڭ وزگەرىستەر كوپ. ماسەلەن, ء«بىلىم بەرۋدەگى وزگەرىستەردىڭ 1000 كوشباسشىسى» جوباسى قولعا الىندى. پرەزيدەنتتىك جاس­تار كادر رەزەرۆىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا مىقتى پەداگوگتەر قاتارىنان كادر رە­زەر­ۆىن ىرىكتەۋ جانە دايارلاۋ جونىندەگى باعدارلاما ازىرلەنىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا تاربيە ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا ء«بىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى» قابىلداندى. ازاماتتارعا جوعارى ءبىلىمدى قولجەتىمدى ەتۋدىڭ قوسىمشا تەتىگى رەتىندە «كەلەشەك» بىرىڭعاي ەرىكتى جيناقتاۋ جۇيەسىن ازىرلەۋ باستالدى. 2023 جىلى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىمى بار كادرلاردى دايارلاۋعا 88 مىڭنان استام گرانت ءبولىندى, بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 23 پايىزعا ارتىق. اتالعان كورسەتكىش 2019 جىلدان باس­تاپ تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى, ول كەزدە مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى 51 مىڭ گرانت بولعان. 1 قىركۇيەكتەن باستاپ ستۋ­دەن­ت­تەردىڭ شاكىرتاقىسى 20 پايىزعا ءوسىپ, 41 898 تەڭگەگە (پەداگوگيكالىق عىلىمدار – 67 200 تەڭگەگە) جەتتى, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار شاكىرتاقىلارى 15 پايىز­عا ءوسىپ, تيىسىنشە 97 024 جانە 217 500 تەڭگەگە كوتەرىلدى. بيىل 5,9 مىڭ ورىنعا ارنالعان 25 ستۋدەنتتەر جاتاق­حاناسى پايدالانۋعا بەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 5 مىڭ ورىندىق تاعى 19 جاتاقحانا اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, 2028 جىلعا دەيىن 55,5 مىڭ ورىن پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى.