كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
وڭاي جولمەن اقشا تاپقىسى كەلەتىن جاستارىمىزدىڭ كوبەيۋىنە ادامدى ەلىكتىرەتىن, اياق باسقان سايىن كەزدەسەتىن جارنامالار سەبەپ بولدى دەپ ايتۋعا نەگىز بار. سونىڭ ءبىر دالەلى – ەلىمىزدە 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا قۇمار ويىندارىنا ءباس تىگۋ وتكەن جىلى 40 ەسەگە ارتقان. ينتەرنەتتە ءباس تىكسەڭ, مول ۇتىسقا كەنەلەسىڭ دەگەن قىزىلدى-جاسىلدى جارناما وتە كوپ. قالادا سۋپەرماركەتتەر مەن اۋەجاي, تەمىرجول ۆوكزالدارىنا كىرگەندە قۇمار ويىنعا قىزىقتىراتىن شاقىرتۋلاردان اياق الىپ جۇرە المايسىڭ.
سالىستىرمالى تۇردە قاراساق, قۇمار ويىن جانە ءباس تىگۋدىڭ اۋقىمى سپورت, دەمالىس, ساياحاتتاۋدان – 21,3 پايىز, كىتاپحانا, مۇراعات, مۇراجايلار جانە باسقا دا مادەني نىساندار قىزمەتىنەن 9 ەسە, ونەر جانە شىعارماشىلىق سالاسىنان 12 ەسە كوپ. ويىن بيزنەسى كاسىپكەرلىكتىڭ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ ارتىنا مۇقيات جاسىرىنعان. كەيىنگى ون جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزدەگى ويىن بيزنەسىنەن تۇسكەن پايدا ورتا ەسەپپەن 25 پايىزعا كوبەيسە, 2019-2022 جىلدار ارالىعىندا قۇمار ويىنداردى ۇيىمداستىرۋ جانە ءباس تىگۋ قىزمەتىنىڭ اينالىمى 115 ترلن تەڭگەنى قۇراپتى. 2022 جىلدىڭ وزىندە عانا ەلىمىزدە ويىن بيزنەسىنەن تۇسكەن كىرىس 500 ملرد تەڭگەدەن اسقان. الايدا ءار ءتسيفردىڭ ارتىندا ادام تاعدىرى تۇرعانىن ەستەن شىعارماۋىمىز قاجەت.
پارلامەنت دەپۋتاتتارى ويىن بيزنەسىن قاتاڭ مەملەكەتتىك رەتتەۋ جونىندەگى ماسەلەنى دەر كەزىندە كوتەرىپ وتىر. شىندىعىنا كەلگەندە, بۇل – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى. باسى اشىق جايت – لۋدومانيانىڭ ارتى قىلمىس, وتباسىنىڭ كۇيرەۋى, ادامنىڭ نەسيە قاقپانىنا ءتۇسۋى, كۇيزەلىسى. اسقىنسا, سوڭى سۋيتسيدكە دە كەلىپ تىرەلەدى. بۋىنى بەكىمەگەن كوپ جاس وڭ-سولىن اجىراتا الماي لۋدومانيانىڭ قارا تۇنەگىنە باتىپ بارا جاتقانى – بۇگىنگى قوعامنىڭ اسقىنىپ بارا جاتقان جاراسى. سوندىقتان دا ويىن بيزنەسىنىڭ جارناماسىنا توسقاۋىل قويىپ, ونىڭ قۇقىقتىق نورمالارىن قاتاڭ رەتتەيتىن كەز جەتتى.
2007 جىلى قابىلدانعان «ويىن بيزنەسى تۋرالى» زاڭنىڭ نورمالارى ەسكىردى, وعان تۇبەگەيلى وزگەرىستەردى تەزىرەك ەنگىزۋ قاجەت. ول ءۇشىن ەڭ الدىمەن قۇمار ويىن جارنامالارىن قوعامدىق ورىنداردان الىپ تاستاۋ كەرەك. تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى ازىرلەگەن ويىن بيزنەسى تۋرالى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى جوباسىمەن تانىسىپ, ونلاين-تالقىلاۋىنا دا قاتىستىق. كوزىمنىڭ جەتكەنى, بۇل جەردە ويىن بيزنەسىنەن زارداپ شەگىپ جاتقان وتانداستارىمىزدىڭ جانايقايى ەمەس, وسى سالاداعى كاسىپكەرلەردىڭ داۋىسى قاتتىراق شىعىپ جاتىر. جاسىراتىنى جوق, ويىن بيزنەسىندەگى كاسىپكەرلەردى ءوز مۇددەلەرى الاڭداتادى. ال سوندا قارىزعا بەلشەسىنەن باتىپ جاتقان ازاماتتارىمىزدىڭ جاعدايىن كىم ويلايدى؟ قۇمار ويىن تالاي وتباسىنى كۇيرەتىپ جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز. باسى اينالىپ, باسكە كىرىپ, قارىزعا بەلشەسىنەن باتقان كۇيەۋىن نەمەسە بالاسىن ويلاپ, شاراسىزدىقتان نە ىستەرىن بىلمەي باسى قاتقان تالاي انا قابىلداۋىمىزعا كەلدى. اقتوبەدە ءتاپ-ءتاۋىر تابىس تاۋىپ, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەن ءبىر كەلىنشەكتىڭ كۇيەۋى لۋدومانيانىڭ قۇرىعىنا ىلىگىپ, ءۇيىن, كولىگىن, بار اقشاسىن سالىپ جىبەرگەن. كۇندىز-ءتۇنى تىنباي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن كاسىپكەر كەلىنشەك كۇيەۋىنىڭ لۋدومانياعا ۇشىراعانىن بىردەن بىلمەگەن. اقىرى وتباسى كۇيرەدى, كۇيەۋى قاڭعىپ كەتتى, كەلىنشەك بۇكىل جيعان-تەرگەنىنەن ايىرىلىپ, ەكى سابيىمەن دالادا قالدى. مۇنداي جاعدايلار ەل ىشىندە كوپ كەزدەسەدى. بىرەۋدىڭ وتباسىن ويرانداۋمەن, بالا-شاعاسىنىڭ باسپاناسىن تارتىپ الۋمەن تاپقان كىرىس – ارام نارسە. مۇنى ەشبىر سىلتاۋمەن اقتاپ الۋعا بولمايدى.
انا, دەپۋتات رەتىندە تالاپتارى كۇشەيتىلگەن «ويىن بيزنەسى تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ تەزىرەك قابىلدانۋىن قۇپتايمىن. وسى زاڭدا قاراپايىم ازاماتتاردىڭ مۇددەسى ەسكەرىلىپ, كۇماندى باپتار قوسىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن قوعام بولىپ ءۇن قوسۋىمىز كەرەك. جوبادا زاڭدى بۇزعان كاسىپكەردىڭ ليتسەنزياسى توقتاتىلىپ, ورتا بيزنەسكە 300 اەك, ءىرى بيزنەسكە 1000 اەك ايىپپۇل سالىنۋى قاراستىرىلعان. ءوز باسىم وتباسىن قارىزعا باتىرىپ, ۇيىندەگى اكە-شەشەسىن جىلاتىپ, بالا-شاعاسىنىڭ اۋزىنان اقشا جىرعان ويىنقۇمارلار ارقىلى پايداعا كەنەلگەن كاسىپكەرلەرگە ايىپپۇل مولشەرىن ءوسىرۋدى قولدايمىن. قاجەت بولسا, ولاردى ليتسەنزياسىنان ايىرۋ كەرەك.
انار دارجانوۆا,
اقتوبە قالالىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى
