ءوڭىر باسشىسى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنى جونىندە باياندادى. مىسالى, بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس وڭىردەگى ءونىم قۇنى 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 6,1%-عا ارتقان. ەكونوميكا سالالارى بويىنشا قۇرىلىس جۇمىستارىندا – 11,1%, ساۋدادا – 2,6%, تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدە – 2,2%, ونەركاسىپ وندىرىسىندە 0,6% ءوسىم بار. بىراق وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى تومەندەۋىنە بايلانىستى جالپى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى 6,1%-عا ازايعان. سونىمەن قاتار جىل باسىنان بەرى وڭىرگە 365 ملرد تەڭگە شاماسىندا ينۆەستيتسيا تارتىلسا, بۇل كورسەتكىش بىلتىرعى ءتيىستى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 12%-عا ارتىق ەكەنىن بايقاۋعا بولادى.
ەربول قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭدەۋ ونەركاسىبى سەكتورىندا وبلىستىڭ مىقتى ونەركاسىپتىك نەگىزىن جەدەل دامىتۋ جانە قالىپتاستىرۋعا باسىمدىق بەرىلگەن. بۇگىندە ءوڭىر ەكونوميكاسىنداعى ونەركاسىپتىڭ ۇلەسى – 22%. تارقاتىپ ايتار بولساق, 846 كاسىپورىندا 46 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدى. مۇنىڭ ىشىندە 14 ءىرى, 21 ورتا, 811 شاعىن كاسىپورىن بار. ەسەپتى كەزەڭدە ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 695 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتىپتى. مۇندا وڭدەۋ سەكتورىنىڭ ۇلەسى 71% بولسا, ءونىم كولەمى – 494 ملرد تەڭگە شاماسىندا. ال تاۋ-كەن ءوندىرۋ سالاسىنىڭ كولەمى 17,1%-عا وسكەن. سول سەكىلدى حيميا ونەركاسىبىندە – 7,3%, جەڭىل ونەركاسىپتە – 5,8%, قۇرىلىس يندۋسترياسىندا 0,6% ءوسىم بايقالادى. وڭدەۋ ونەركاسىبى ءونىمىنىڭ كولەمى تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ 17,9%-عا ازايعاننان قىسقارىپتى. ايتكەنمەن, جالپى ستاتيستيكاعا توقتالساق, قاڭتار مەن تامىز ارالىعىندا وڭدەۋ ونەركاسىبى سالاسىنا 88 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, ەكسپورت كولەمى 121 ملن دوللاردى قۇراعانىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون.
ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىنا ينۆەستيتسيا كولەمى دە ايتارلىقتاي اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ بولاشاعى باياندى بولعانىن قۇپتايدى. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى جۇمىس قارقىنىن باسەڭدەتپەي, جىل سوڭىنا دەيىن ينۆەستيتسيا كولەمىن 572 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇگىندە وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق پورتفەلى قۇنى 2,3 ترلن تەڭگە بولاتىن 69 جوبانى قامتيدى. ال بۇل جوبالار شامامەن 2026 جىلعا دەيىن ىسكە اسادى. سول كەزدە وڭىردە قوسىمشا 5,5 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلۋعا ءتيىس.
– اگروونەركاسىپ كەشەنىندە ناقتى سەرپىلىسكە قول جەتكىزىپ, ءۇش جىلدا سالادا قايتا وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ۇلەسىن 70%-عا دەيىن ۇلعايتۋىمىز كەرەك. مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا ايتقان تاعى ءبىر نەگىزگى مىندەت – وسى. بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قولداۋعا باس-اياعى 25,1 ملرد تەڭگە سۋبسيديا ءبولىندى. مۇندا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ ۇلەسى بار. وبلىستا 1,5 مىڭ جاڭا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا, 552 شارۋا قوجالىعى ءۇشىن 511 ملن تەڭگەگە جوعارى ءونىمدى تۇقىم الۋعا, ءىرى قارا مال باسىن – 5,8%, قويدى – 9,8%, جىلقىنى 9,7% ارتتىرۋعا مۇمكىندىك تۋدى. سونىمەن قاتار قارالعان قارجى ەسەبىنەن ەت ءوندىرىسىن – 3,6%, ءسۇتتى 1,4% ۇلعايتۋعا, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ جۇكتەمەسىن ۇلعايتۋعا, ورتاشا ونىمدىلىگى 9,6 تس/گا قۇرايتىن 363,2 مىڭ توننا ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدار, 179 مىڭ توننا قانت قىزىلشاسىن جيناۋعا مۇمكىندىك بولدى, – دەيدى ە.قاراشوكەەۆ.
بيىل وبلىستا سۋ تاپشىلىعىنا بايلانىستى جالپى اۋدانى 9,2 مىڭ گەكتار اۋماقتى الىپ جاتقان 392 شارۋا قوجالىعىنىڭ ەگىستىگى زارداپ شەككەن. ءيا, سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسى ءوڭىر شارۋلارىن بۇعان دەيىن دە بىرنەشە مارتە تۇيىققا تىرەگەنى ەستە. وسى جولى شارۋالاردىڭ شىعىنىن وتەۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىڭ توتەنشە رەزەرۆىنەن 3,7 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, بۇگىندە 2,7 ملرد تەڭگەگە 358 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ءوندىرۋشى قارجىلاندىرىلىپتى.
– بيىل اگروونەركاسىپ سالاسىندا 159 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان. سايكەسىنشە, 8,6 ملرد تەڭگەگە 7 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىپ جاتىر. بۇل بىزگە كوكونىس ساقتاۋ قويمالارىنىڭ قۋاتىن 41 مىڭ تونناعا, ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ قۋاتىن 7 مىڭ تونناعا ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەت ءوندىرىسى 7,5 مىڭ تونناعا ارتادى. وبلىس ەكونوميكاسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتاعى ۇلەسى – شامامەن 7%. جامبىل وبلىسى – اگروونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى بويىنشا رەسپۋبليكادا الدىڭعى قاتاردا. جىل قورىتىندىسىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 535 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. اگروونەركاسىپ كەشەنىن ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا ەت جانە ءسۇت ءوندىرۋدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋدى ۇلعايتۋ جوسپارلاندى. سونىمەن قاتار «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگى بايقالدى. ەسەسىنە, 2019-2022 جىلدارى 18,3 ملرد تەڭگەگە 4 مىڭعا جۋىق جوبا قارجىلاندىرىلدى. بۇگىندە 18,9 ملرد تەڭگەگە 3,2 مىڭنان اسا جوبا قارجىلاندىرىلسا, 2024-2025 جىلدارى 91 اۋىلدىق وكرۋگتە 45 ملرد تەڭگەگە 17 مىڭ جوبانى نەسيەلەندىرۋ مەجەلەنگەن, – دەيدى وبلىس اكىمى.
وبلىستا ترانسشەكارالىق سۋ كوزدەرىنە تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ماقساتىندا سۋ جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى ۇيلەسىم تاپقان. مىسالى, كولەمى 650 ملن تەكشە مەتردى قۇرايتىن ىنتالى, تاسوتكەل سۋ قويمالارى قايتا جاڭارادى. بۇعان قوسا كولەمى 166 ملن تەكشە مەتردى قۇرايتىن تەرىس-اششىبۇلاق, قاراقوڭىز سۋ قويماسى بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجات ازىرلەنىپ جاتقانعا ۇقسايدى. بۇل جوباعا كەتەتىن قارجىنىڭ سوماسى قۇجات بەكىگەن سوڭ بەلگىلى بولماق. جامبىل اۋدانى جاسوركەن اۋىلىنداعى گيدرولوگيالىق بەكەتتە كۇردەلى جوندەۋ ءجۇرىپ جاتىر. نىساندى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى تالاس وزەنىنىڭ باسسەينى بويىنشا مەملەكەتارالىق بولىمشەنى ىسكە اسىرا الادى ەكەنبىز. 2027 جىلعا قاراي حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 361 سۋ نىسانىن قايتا جاڭارتۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە وبلىستىڭ 6 اۋدانىندا كانالدار قايتا قۇرىلىپ, جوندەۋدەن ءوتىپ جاتىر. سۋارمالى سۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن 103 ۇڭعىما بۇرعىلانعان. ناتيجەسىندە, ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدە ترانسشەكارالىق سۋ كوزدەرىنە تاۋەلدىلىكتى 3 جىلدا 50%-عا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبا-جوسپار بىزگە سۋدى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانىپ, شىعىندى ازايتۋ ارقىلى ماسەلەنى رەتتەۋگە بولاتىنىن ۇقتىرعانداي.
ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋ كورسەتكىشىنە دە بايلانىستى بولاتىنى تۇسىنىكتى. مۇندايدا قولىنان ءىس كەلەتىن جاندار كاسىپكەرلىكتى قولداۋ شارالارىنان قالىس قالماسا يگى دەيسىڭ. بۇل تۇستا جامبىل وبلىسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا 24,5 ملرد تەڭگەگە 2,1 مىڭ جوباعا قولداۋ كورسەتىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. سونىڭ ەسەسىنە قازىر وڭىردە شاعىن جانە ورتا بيزنەس 25,5%-عا ارتقان.
وبلىستا جىل باسىنان بەرى 558 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپتى. ال تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 37,6 مىڭ ادام تۇر. ونىڭ 16,3 مىڭى – حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنان. وبلىستا ناق قازىر 74 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتسا, ونىڭ ىشىندە 35 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالۋى كەرەك. سونداي-اق بيىل حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى مەن كوپبالالى وتباسىلار ءۇشىن 7,6 ملرد تەڭگەگە 797 پاتەر ساتىپ الۋ جوسپارلانسا, ازىرگە 123 پاتەر ساتىپ الىنعان. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, وڭىردە بيىل «اسار» جوباسى اياسىندا 49 كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسى قونىس تويىن تويلاعان. وڭىردە ەلدى مەكەندەردى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن, گازبەن قامتاماسىز ەتۋ جايى دا نازاردان تىس قالماعان. كوشەلەردى جارىقتاندىرۋ, اسفالت توسەۋ جۇمىستارى دا جوسپارعا ساي ورىندالادى ەكەن.
وڭىردە مەكتەپ, كوللەدجدەردىڭ جاڭا نىسانىن سالۋعا, جوندەۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. مۇنىڭ ىشىندە «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىناتىن مەكتەپتەردىڭ ۇلەسى بار. ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ بارلىق مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ نىساندارى بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ساناتتاعى بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى دابىل تۇيمەسىمەن قامتىلعان. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەربول قاراشوكەەۆ وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ جاي-كۇيىنە, مادەنيەت, سپورت سالاسىنداعى وزگەرىستەر مەن جەتىستىكتەرگە كەڭىنەن توقتالدى. باياندامانى جاستار ساياساتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى دەرەكتەرمەن تۇيىندەدى. جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ جايىن حابارلاپ, ولارعا شاعىن نەسيە بەرۋگە قاتىستى ستاتيستيكالاردى قامتىدى. كوپ ۇزاماي جۋرناليستەر وبلىس اكىمىنە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىنە قاتىستى سۇراق قويدى. مىسالى, «حابار 24» ارناسىنىڭ ءتىلشىسى قۋاندىق تاناباس وبلىس اكىمىنە جىلۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بارىسى, توزعان جەلىلەردى جوندەۋ جونىندە جانە سۋ تاپشىلىعىن رەتتەۋ تۋراسىندا سۇراق قويدى. ال ەربول قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋگە قاتىستى جۇمىستار جىل سايىن ىسكە اسادى ەكەن.
– بىزدە وبلىس بويىنشا 350 شاقىرىم جىلۋ جەلىلەرى بار. ول ءتورت قالاعا تيەسىلى. توزۋ دەڭگەيى 57 پايىزدى قۇراپ وتىر. بيىل 6,1 شاقىرىم جىلۋ جەلىسى جاڭارتىلدى. ءيا, تاراز قالاسىندا توزعان جەلىلەر بارشىلىق. وعان ەندى قازىر ينۆەستيتسيا تارتىلىپ جاتىر. نەگىزى, قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمى باقىلاۋدا. احۋال تۇراقتى. ەندى سۋ ماسەلەسىنە توقتالار بولسام, راسىندا بيىلعى جىل وڭاي بولعان جوق. سوندىقتان ءبىز قازىر ءۇش باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بىرىنشىدەن, ءوزىمىزدىڭ ءىرى سۋ قويمالارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن, كىشى سۋ قويمالارى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىنادى. ەكىنشىدەن, ءبىز وزەندەردەن كەلەتىن سۋدى القاپقا جەتكىزەردە مەيلىنشە شىعىندى تومەندەتۋىمىز قاجەت. وعان دا حالىقارالىق ۇيىمداردان ينۆەستيتسيا تارتىپ جاتىرمىز. ۇشىنشىدەن, جەراستى سۋىنا يەك ارتامىز. بىزدە 1,7 ملرد تەكشە مەتر جەراستى سۋى بار. سول سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن ءبىز 600-گە جۋىق ۇڭعىما قازۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ناتيجەسىندە, ءبىز ترانسشەكارالىق سۋعا تاۋەلدىلىكتى 85 پايىزدان 50 پايىزعا دەيىن تومەندەتەمىز دەپ ماقسات قويىپ وتىرمىز. سەبەبى تىرشىلىك كوزى سانالاتىن سۋ – ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىنا اسەر ەتەدى, – دەپ جاۋاپ بەردى ە.قاراشوكەەۆ.
ءباسپاسوز جيىنىندا جۋرناليستەر وبلىس اكىمىنە جامبىلداعى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارى جونىندە, شالعايداعى تۇرعىنداردىڭ احۋالىنا, ينفراقۇرىلىم, ونەركاسىپ سالاسىنا جانە كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن باسقا دا ماسەلەلەرگە قاتىستى سۇراق قويىپ, ناقتى جاۋاپ الدى.
