ساق جاۋىنگەرى «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2005 جىلى شىرىك-رابات قالاشىعىنا ارحەولوگ جولداسبەك قۇرمانقۇلوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇرگىزىلگەن ەكسپەديتسيا كەزىندە تابىلعان. جاۋىنگەر سۇيەگىنىڭ جانىنان ۇزىن سەمسەر, بەلدىك پەن ساقتارعا ءتان ويۋى بار كيىم تامتىعى, قانجار سىنىعى, پارفياندىق جازۋى بار قىش قۇمىرا شىققان. بەلگىلى رەستاۆراتور قىرىم التىنبەكوۆ ساق جاۋىنگەرىنىڭ ءمۇسىنىن شىرىك-راباتتا جەرلەنگەن ادامنىڭ بويىنا سايكەستەندىرىپ جاسادى. اڭ ءستيلى نەگىزىندە جاسالعان 2388 التىن جاپسىرما, 7 التىن جالاتىلعان جەبە ۇشى بۇل ادامنىڭ ءوز زامانىندا ورتاسىنا سىيلى, قوعامدا بەلگىلى ءبىر مارتەبەگە يە جان بولعانىن ايعاقتاپ تۇر.
ال سىعاناق حانشايىمى التىن وردا كەزەڭىندەگى اقسۇيەك ايەلدىڭ وبرازى. وسىدان 4 جىل بۇرىن ورتاعاسىرلىق سىعاناق قالاشىعىنا ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ مەن وزبەكستانداعى ورتالىق ازيا حالىقارالىق ينستيتۋتى بىرلەسە جۇرگىزگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى كەزىندە ساعانادان ءسان-سالتاناتىمەن جەرلەنگەن ايەل قاڭقاسىمەن قاتار, مارجان كوزدى التىن سىرعالار, كوگىلدىر اقىق كوزدى تسيليندر فورماسىنداعى بويتۇمار, تامشى فورماسىنداعى تۇيمەلەر جانە مارجان مونشاقتار شىعىپتى.
التىنمەن اپتالعان حانشايىم رەكونسترۋكتسياسى قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتى ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ءازىلحان تاجەكەەۆ پەن قازبا اۆتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, وزبەكستانداعى يا.گۋلياموۆ اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى ايسۇلۋ يسكەنديروۆانىڭ عىلىمي جەتەكشىلىگىمەن جاسالدى.
« ۇلى دالا كوشپەلىلەرىنىڭ مادەني-رۋحاني كەلبەتىن اشىپ كورسەتۋ, تاريحي مۇرالارىن ناسيحاتتاۋ جولىندا وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆتىڭ قولداۋىمەن جاسالعان بۇل باستاما ايماقتىڭ رۋحاني سالاسىنا تىڭ سەرپىلىس بەرەتىنى تالاسسىز. كورىپ تۇرعاندارىڭىز – التىن وردا داۋىرىندە داۋلەتتى ورتادان شىققان ايەلدىڭ انتروپولوگيالىق بەينەسى. باسسۇيەگى نەگىزىندەگى گرافيكالىق رەكونسترۋكتسياسىن رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۋفا فەدەرالدىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ تاريح, ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتى ەتنولوگيا ءبولىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى الەكسەي نەچۆالودا جاساپ شىقتى. كيىم ۇلگىلەرىن التىن وردا داۋىرىنە جاتاتىن دەرەكتەر مەن قازبا جۇمىستارى بارىسىندا تابىلعان ماتەريالدارعا سۇيەنە وتىرىپ, تاتارستان عىلىم اكادەمياسى ا.ح.حاليكوۆا اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ليۋدميلا ماكلاسوۆا جاسادى. رەكونسترۋكتسيا ءمۇسىنى مەن التىن, قولادان جاسالعان اشەكەي بۇيىمدار – ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى ماماندارى مەن ونەرتانۋ عىلىمدارى ماگيسترى اعابەك نازاروۆتىڭ ەڭبەگى. اشەكەي بۇيىمدار بويىنشا مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى ارحەولوگيا ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ءنابيرا تورەجانوۆا عىلىمي جەتەكشىلىك جاسادى», دەيدى فيلوسوفيا دوكتورى ءازىلحان تاجەكەەۆ.
وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىن بايىتقان التىن ادامدار توپتاماسى 8-9 جەلتوقسان كۇندەرى استانا قالاسىنداعى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ونەر كۇندەرى اياسىندا «سىر ءوڭىرى – تۇركى وركەنيەتىنىڭ بەسىگى» اتتى كورمەدە قويىلادى.
قىزىلوردا
