قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ حالىقارالىق ەكولوگيالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ارناۋلى وكىلى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا مەن اقش پرەزيدەنتىنىڭ كليمات جونىندەگى ارناۋلى وكىلى دجون كەرري ەكى ەل اراسىنداعى تابىستى ارىپتەستىكتىڭ 30 جىلدان استام تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, سونداي-اق قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ 5 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ, مەتانمەن كۇرەس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتە وتىرىپ, تومەندەگىدەي مالىمدەمە جاسادى.
ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ جاسىل, قاۋىپسىز جانە جاقسى الەم قۇرۋداعى نەگىزگى ءرولىن مويىنداي وتىرىپ, جىلىنۋدى تسەلسيا شكالاسى بويىنشا 1,5 گرادۋسقا دەيىن شەكتەۋ ءۇشىن 2030 جىلعا دەيىن مەتان شىعارىندىلارىن تەز ازايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتۋ; مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋ ءۇشىن قازبا ەنەرگەتيكاسى سەكتورىنىڭ ماڭىزدى الەۋەتىن جانە وسى سەكتورداعى شىعارىندىلاردى تەز ازايتۋ قاجەتتىلىگىن مويىنداي وتىرىپ; جاھاندىق مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋ بويىنشا ۇجىمدىق كۇش-جىگەردى ىلگەرىلەتۋدەگى ەرىكتى ارەكەتتەردىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋ; جاھاندىق ارەكەتتەردى جۇمىلدىرۋ جانە ءتيىمدى ەكىجاقتى ءىس-قيمىلدار ارقىلى مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋ جونىندەگى قولدانىستاعى حالىقارالىق باستامالارعا قولداۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا; مىندەتتەمەنى ىسكە اسىرۋدى قولداۋعا كومەك كورسەتۋ جونىندەگى جەكە سەكتوردىڭ, دامۋ بانكتەرىنىڭ, قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ جانە حالىقارالىق اگەنتتىكتەردىڭ شەشۋشى قاتىسۋىن مويىنداي وتىرىپ, قازاقستان مەتان بويىنشا جاھاندىق مىندەتتەمەگە قوسىلۋدا.
قازاقستان مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى مەتان شىعارىندىلارىن, اسىرەسە قازبا ەنەرگيا كوزدەرى سەكتورىندا جىلدام ازايتۋ جونىندەگى ساياسات پەن جوبالاردى ازىرلەۋ مەن ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋگە وزدەرىنىڭ ءوزارا دايىندىعىن مالىمدەيدى.
قازاقستان مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى الداعى ەكى جىلدا مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋ سالاسىنداعى قازاقستاننىڭ باسىمدىقتارىن قولداۋ ءۇشىن مىناداي كۇش-جىگەر جۇمساماقشى:
- كومىر شاحتالارىندا مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋ بويىنشا وزىق تاجىريبەنى ەنگىزۋ تۋرالى ىنتىماقتاستىق, سونىڭ ىشىندە كومىر قاباتتارىن گازسىزداندىرۋ, جەلدەتۋ اۋاسىنىڭ مەتانىن جويۋ, بولماسا اتموسفەراعا شىعارىلاتىن شاحتا مەتانىن ۇستاۋ جانە كادەگە جاراتۋ.
- مۇناي-گاز سەكتورىندا مەتاننىڭ اعىپ كەتۋىن تۇراقتى جانە كەشەندى انىقتاۋ مەن جويۋدى ەنگىزۋ جانە ادەتتەگى جەلدەتۋدى جويۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق, ونىڭ ىشىندە مەتان شىعارىندىلارىن باقىلاۋ جانە ازايتۋ ءۇشىن سپۋتنيكتىك جانە باسقا تەحنولوگيالاردى پايدالانۋدى قولداۋ, سۋپەرەميتتەرلەردىڭ الدىن الۋعا جانە جىلدام ارەكەت ەتۋگە, سونىڭ ىشىندە حالىقارالىق مەتان شىعارىندىلارى وبسەرۆاتورياسىنىڭ ەسكەرتۋ جانە مەتانعا جاۋاپ بەرۋ جۇيەسىنە بەلسەندى قاتىسۋ ارقىلى ەرەكشە نازار اۋدارادى.
- «قازمۇنايگاز» بەن ونىڭ ەنشىلەس جانە تاۋەلدى ۇيىمدارىندا اعىپ كەتۋلەردى تۇراقتى انىقتاۋ مەن جويۋدى ەنگىزۋدى قولداۋ.
- گازدى تاسىمالداۋ, تاراتۋ جانە ساقتاۋ جۇيەسىندەگى اعىپ كەتۋلەر مەن توگىندىلەردى انىقتاۋ, جويۋ جانە الدىن الۋ بويىنشا وزىق تاجىريبەلەرمەن الماسۋدى قولداۋ جانە جوبالاردى ازىرلەۋدى ىنتالاندىرۋ.
- ەل اۋماعىندا مەتان دەڭگەيىن ولشەۋ جانە تومەندەتۋ بويىنشا وزىق تاجىريبەنى ەنگىزۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز وبەكتىلەرىندە مەتاننىڭ اعىپ كەتۋىن جانە جەلدەتىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبالاردى ىلگەرىلەتۋ.
- مەتاننىڭ اپاتتىق ەمەس جەلدەتىلۋىن جويۋ ءۇشىن ۇلتتىق ستاندارتتاردى ازىرلەۋ جانە مۇناي-گاز سەكتورىنداعى اعىپ كەتۋلەردى 2030 جىلعا دەيىن مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك انىقتاۋ جانە جويۋ تالاپتارى.
- كليمات جانە تازا اۋا كواليتسياسىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ءارتۇرلى سەكتورداعى ۇلتتىق مەتان ينۆەنتاريزاتسياسىن جاقسارتۋدى قولداۋ.
- مەتان دەڭگەيىن تومەندەتۋ تەحنولوگيالارىن كورسەتۋ جانە جوبالاردى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا سالالىق دوڭگەلەك ۇستەلدى شاقىرۋ ارقىلى جەكە سەكتوردىڭ دامۋىن جانە مەتان دەڭگەيىن تومەندەتۋ جوبالارىنا ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرۋ.
- قاجەت بولعان جاعدايدا مەتان دەڭگەيىن تومەندەتۋ جونىندەگى جوبالاردى قارجىلاندىرۋ, ونىڭ ىشىندە اقش-تىڭ ەكسپورتتىق-يمپورتتىق بانكى, حالىقارالىق قارجى كورپوراتسياسى, دۇنيەجۇزىلىك بانك جانە باسقا دا ۇيىمدار ارقىلى قارجى كوزدەرىن انىقتاۋ جانە قولداۋ.
امەريكا قۇراما شتاتتارى سەرىكتەستەرمەن قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز سەكتورىنداعى مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋدىڭ تولىق الەۋەتىنە قول جەتكىزۋدى قولداۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالاردى جۇمىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى. بۇل حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىكتىڭ باعالاۋى بويىنشا 2030 جىلعا دەيىن جالپى شىعىستار كەمىندە 1,4 ميلليارد دوللاردى تالاپ ەتەدى جانە ءارتۇرلى سەكتورداعى مەتان شىعارىندىلارىن ازايتۋدىڭ قوسىمشا مۇمكىندىكتەرىنە ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرادى.
بۇل بىرلەسكەن مالىمدەمەدە ءبىز مەتان شىعارىندىلارىنا قاتىستى شۇعىل ماسەلەنى شەشۋگە بەيىلدى ەكەنىمىزدى راستايمىز. اتالعان باسىمدىقتار بويىنشا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەي وتىرىپ, ءبىز پلانەتامىز بەن بولاشاق ۇرپاقتارىمىز ءۇشىن ورنىقتى كەلەشەكتى قۇرۋعا تىرىسامىز.
