استانا – ىسكەرلىك ءتۋريزمنىڭ باستاۋى

باسقا-باسقا ەلوردادا ىسكەرلىك تۋريزمگە جايلى ورتا قالىپتاسقان. تۋريستەر قوناقۇي, تاماقتاناتىن ورىنداردى تال­عامىنا قاراي تاڭداي الادى. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى كوڭىلدەن شىعادى. ءبىر ءسات دامىلداپ قايتۋدى ويلاعاندار استانانىڭ سيمۆولىنا اينالعان «بايتەرەكتەن» باس­تاپ, قالانىڭ ءسانىن كەلتىرىپ تۇرعان ءزاۋلىم عيماراتتاردى, مونۋمەنتتەر مەن باسقا دا كورىكتى ورىنداردى تاماشالايدى. ءيا, وسى كۇنگە دەيىن دە استانانى ىسكەرلىك ءتۋريزمنىڭ ورتالىعىنا اينالدىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار از ايتىلعان جوق. ءىس جۇزىندە العا ناقتى جوسپار قويىلىپ, كوپتەگەن جوبا ورىندالدى. «ەكسپو-2017» كورمەسى كۇنى كەشەگىدەي ەسىمىزدە. سول شاعىن قالاشىق اۋماعىنداعى نىسانداردى تاماشالاۋعا ارنايى باراتىن قوناقتاردىڭ قاتارى ءالى كۇنگە ۇزىلگەن جوق. بۇل كورمە تۋريزمنەن پايدا تابۋدى كوزدەگەن كاسىپكەرلەرگە ۇلكەن تاجىريبە بولعانى انىق. كاسىپكەر تۋريستەرگە ساپالى قىزمەت كورسەتۋدىڭ قيىندىعىن سەزىنگەن شىعار. ارينە, مۇنداي حالىقارالىق دەڭگەيدەگى اۋقىمدى ءىس-شارالار استانا تورىندە ءالى تالاي مارتە ۇيىمداستىرىلاتىنىنا بەك سەنىمدىمىز.

بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا استا­ناعا كەلگەن تۋريستەردىڭ ۇلەسى بىلتىرعى سايكەس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 28%-عا وسكەن. التى ايدا ەلورداعا 622 465 قوناق كەلگەن. ونىڭ ىشىندە 136 772 شەتەلدىك بولسا, 485 693 ادام ەلدىڭ باس­قا ايماقتارىنان ساپارلاعان. استا­نا قالاسىنىڭ ينۆەس­تيتسيالار جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقارماسى, ءتۋريزم­دى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ومىر­ۇزاق تىلەۋجاننىڭ ايتۋىنشا, قالادا ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا ىسكە اسىپ جاتقان جوبالار بارشىلىق.

– 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە العاشىندا 950 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى دەپ جوس­پارلانسا, قازىر 1 127 جۇمىس ورنى اشىلدى. بيىل قاڭتار مەن قاراشا ارالىعىندا ءبىزدىڭ ءبولىمنىڭ ماماندارى 15 مەملەكەتتىك قىزمەت كور­سەتتى. ياعني تۋريستىك-وپەراتورلىق قىز­مەتكە ليتسەنزيا بەردى. بيىل ءبىرىنشى جارت­ىجىلدىقتا اۋە كولىگىندەگى جولاۋشىلار اعىنى شامامەن 3,2 ملن ادامدى قۇرادى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 31,1% ءوسىم بايقالدى. بۇگىندە 78 ەلمەن ۆيزاسىن رەجىم جاڭعىردى. الەمنىڭ 28 ەلىنە تىكە­لەي حالىقارالىق رەيس اشىق. ناق قازىر 111 باعىت بويىنشا اپتاسىنا 489 رەيس قاتىنايدى. استانا قالاسىندا 222 قوناقۇيدە جالپى سانى 16,2 مىڭ ورىن بار (8 840 بولمە). ونىڭ ىشىندە 5 جۇلدىزدى – 8 قوناقۇي, 4 جۇلدىزدى – 11 قوناقۇي, 3 جۇلدىزدى – 5 قوناقۇي جانە ساناتسىز 205 قوناقۇي بار ەكەنىن دە ايتا كەتكىم كەلەدى. وسى قوناقۇيلەردىڭ بارلىعى قالاعا كەلگەن تۋريستەردى قابىلداپ, ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە دايىن. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنە زەر سالساق, بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا استانا قالا­سىنداعى قوناقۇيلەردىڭ ورتاشا تولىم­دىلىعى 30,3%-دى قۇراپتى, – دەيدى ءو.تىلەۋجان.

استانا قالاسىندا تۋريستىك اعىندى جانە كوشى-قوندى باقىلاپ, ەسەپكە الۋعا ارنالعان «eQonaq» دەپ اتالاتىن اقپاراتتىق جۇيە جۇمىس ىستەيتىنىن بىلە بەرمەيتىن شىعارسىزدار. جۇيە تۋريستىك سالانى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە قۇرىلعان. شەتەلدىك تۋريستەر وسى جۇيەگە قوسىلعان قوناقۇيلەرگە بارسا, ءبىراز ۋاقىتىن ۇنەمدەيدى. اقپارات ءۇشىن ايتار بولساق, بۇگىندە «eQonaq» جۇيەسىنە 202 قوناقۇي قوسىلعان. بۇل شامامەن 9 مىڭ ورىندى (6 000 بولمە) قامتيدى. تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا دا جوبا-جوسپار سان الۋان. مىسالى, «Red Bus» ەكسكۋرسيالىق اۆتوبۋستارىن ايتساق بولادى. مۇنداي اۆتوبۋستار اۋديوگيدتەرمەن جابدىقتالعان. تۋريستەرگە ەكسكۋرسيا 8 تىلدە ۇسىنىلادى ەكەن. سونىمەن قاتار استاناداعى اۋەجاي مەن «بايتەرەك» مونۋمەنتىندەگى قوناقتارعا جول كورسەتەتىن تۋريستىك اقپاراتتىق دۇڭگىرشەكتەر اشىق. ال تۋريستەرگە ارنالعان «Astana City Pass» دەگەن كارتا قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىنە توتە, ەمىن-ەركىن بارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تۋريستەر بۇل كارتانى 9 990 تەڭگەگە ساتىپ الىپ, قالاداعى 11 مادەنيەت نىسانىنا 70% جەڭىلدىكپەن بارا الادى. ول ول ما, قوناقتار ءۇشىن izi.Travel حالىقارالىق پلاتفورماسىندا اۋديو تۋرلار قولجەتىمدى. جۇيەگە استانا قالاسىنداعى 164 كورنەكتى نىسان بويىنشا ەكسكۋرسيا جۇكتەلىپتى.

تۋريزمنەن حابارى بار ازاماتتار استانا قالاسىنىڭ توڭىرەگىندەگى اۋداندار ەكو جانە ەتنوتۋريزمگە تاپتىرمايدى دەسەدى. ءيا, قازاقتىڭ تاريحى, مادەنيەتىنەن, تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن حابار بەرەتىن ولكەلەر نازاردان تىس قال­ماۋى كەرەك-اق. سەبەبى حالىقتىڭ تۇرمىس-سالتى مەن مادەني مۇرالارى دا شەتەلدىكتەردى قىزىقتىرماي قويمايدى. بۇل رەتتە ءبىز اقمولادا ىسكە اسىپ جاتقان «بايتاق جەر» جوباسىنىڭ مامانى ايجان جانسۇلتانوۆادان پىكىر سۇراعان ەدىك.

– ەلىمىزدەگى قالالاردىڭ ىشىندە استا­نانىڭ تۋريستىك الەۋەتى زور دەپ ايتار ەدىم. مۇندا ىسكەرلىك تۋريزم دامىپ كەلەدى. تۋريستەرگە جايلى ورتا قالىپتاسقان. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ينفراقۇرىلىمى كوڭىلدەن شىعادى. تۋريستەرگە جول سىلتەيتىن قوسىمشالار دا ىسكە قوسىلىپ جاتىر. كاسىپكەرلەر جارناماعا كوبىرەك كوڭىل بولە باستادى. استانا قالاسىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – ورنالاسقان ايماعى. مەيلى, قىسى سۋىق بولا بەرسىن, بىراق قالاعا كەلگەندەردىڭ قىزىعۋشىلىعى ويانسا, ىرگەدەگى اۋدانداردى ارالاي الادى. ال قالا ماڭىنداعى اۋدانداردا ەكو, ەتنوتۋريزم, اگروتۋريزم, تاريحي جانە وقيعالىق تۋريزم, سپورتتىق جانە ات ءتۋريزمىن دامىتۋعا بولادى. راسىندا, اقمولاداعى تابيعاتى تاڭعاجايىپ جەرلەردى شەتەلدىك تۋريستەرمەن قوسا ەل ازاماتتارى دا بىلە بەرمەۋى مۇمكىن عوي. قازىر وسى باعىتتا دا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانى قۋانتادى. مىسالى, ايماقتا ورتالىق ازيانىڭ ەۋرازيا قورى مەن «شەۆرون» كومپانيا­سى ىسكە اسىرىپ جاتقان «بايتاق جەر» جوباسىن ايتۋعا بولادى. جوبا ارقىلى ءتۋريزمدى دامىتۋدى كوزدەگەن كاسىپ­كەرلەرگە قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر, – دەيدى ا.جانسۇلتانوۆا.

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «تۋريزم» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءلايلا مۇتاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلوردادا ىسكەرلىك تۋريزممەن قاتار مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دە قاتار جانداندىرۋعا مۇمكىندىك مول.

– قالادا قۇرىلىسى ەرەكشە, كوز تارتاتىن نىساندار جەتەرلىك. سونىمەن قاتار ەلوردادا جىل سايىن كەڭ اۋقىمدا مادەني ءىس-شارالار, كورمە, فورۋم, فەس­تيۆالدار ءوتىپ تۇرادى. جاڭا ۇلگىدەگى ساۋدا ورىندارى, جايلى تاماقتانۋ ورىندارى بار. قوناقتار الاڭسىز جۇرە الادى. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى دە تۋريستەردى تارتۋدا ىسكەرلىك تۋريزمگە كوڭىل بولگەنىن بايقايمىز. ىسكەرلىك تۋريزم دەگەننىڭ ءوزى حالىقارالىق ارەنادا قالانىڭ بەدەلىن كوتەرۋگە سەپتەسەدى. ەلوردادا ءتۋريزمدى دا­مىتۋدىڭ ەكىنشى باعىتى – مەديتسينالىق تۋريزم. مۇندا جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن زاماناۋي مەديتسينالىق كلاستەرى قالىپتاسقان. كلينيكالىق, ستوماتولوگيالىق, كوس­مەتولوگيالىق جانە ەكوورتالىقتاردىڭ جەلىسى بار. ەلوردانىڭ التى كلينيكاسى JCI حالىقارالىق اككرەديتتەۋ كوميسسياسىمەن سەرتيفيكاتتالعان. بىلە بىلسەڭىزدەر, بۇل مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسى مەن پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنىڭ التىن ستاندارتى سانالادى. استاناعا كەلۋدى ويلاعان تۋريستەردى قالاي قىزىقتىرا الامىز؟ ءبىرىنشى كەزەكتە قوناقتار قالاداعى ساۋلەت ونەرىنىڭ تاڭعاجايىپ تۋىندىلارىن تاماشالاي الادى. قالانىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە قىزىعاتىندار ۇلتتىق مۋزەيگە بارا الادى. مۇندا قوناقتار قازاق حالقىنىڭ باي تاريحىمەن تانىسىپ, سالت-ءداستۇرى تۋرالى دا تولىمدى مالىمەتكە قانىق بولادى. استانا حالقى كوپ ەتنوستىعىمەن دە ەرەكشە. ەسەسىنە, تۋريستەر ءتۇرلى ەتنوستىڭ اس مازىرىنەن ءدام تاتا الادى. كوز تارتاتىن ساياباقتار, ەسىل جاعالاۋى فوتوسەسسياعا تاپتىرمايدى. قالاعا كەلگەن تۋريستەر استانانى زامان تالابىنا ساي قىزمەت كورسەتەتىن ورىندار مەن مادەنيەتتىڭ, تابيعاتتىڭ توعىسقان مەكەنى رەتىندە ەستە ساقتايدى دەپ ويلايمىن, – دەيدى ل.مۇتاليەۆا.

استانا قالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقار­ماسىنىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋ ءبولىمى ۇسىنعان اقپاراتقا سۇيەنسەك, قالادا جال­پى سوماسى شامامەن 713 ملرد تەڭ­گەنى قۇرايتىن «كوپفۋنكتسيونالدى تۋريستىك اۋدان» دەپ اتالاتىن تۋريزم سالاسىنداعى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىپ جاتقان كورىنەدى. بۇل جوبا 2020 جىلى باستالسا, 2026 جىلعا دەيىن تولىق اياقتالۋعا ءتيىس. قازىردىڭ وزىندە تۋريستەرگە ساپالى قىزمەت ۇسىنۋ ءۇشىن visitastana.kz. سايتى ىسكە قوسىلعان. مۇندا تۋريستەر اۆيابيلەتتەردى ساتىپ الىپ, قوناقۇيلەردى برونداي الادى. اقپارات قۇرالدارىنان بايقاعان بولارسىزدار, بۇگىندە بىرنەشە ەلمەن ۆيزاسىز رەجىم ارقىلى بايلانىس نىعايىپ جاتىر. سايكەسىنشە, جاڭا تۋريستىك باعىتتار اشىلاتىنى انىق. ەلىمىزدىڭ 13 قالاسىنا «اشىق اسپان» رەجىمى ەنگىزىلىپ, 80 مەملەكەتتىڭ ازاماتىنا ۆيزاسىز كەلۋگە رۇقسات بەرىلىپ وتىر. ەندى جۋىردا قىتاي دا سول قاتارعا قوسىلدى. قوس تاراپ وتىز كۇنگە دەيىن ۆيزاسىز ءجۇرۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويدى. كەلەشەكتە ەلگە كەلەتىن تۋريستەر اعىنى ەكى, ءۇش ەسە كوبەيىپ جاتسا, قوناقتار استاناعا كەلىپ, ساۋلەتى كەلىسكەن قالانى قالاي دا تاماشالاۋعا تىرىسادى دەپ ويلايمىز.