راسىندا دا, كەش مۇلدەم وزگەشە سيپاتتا ۇيىمداستىرىلعان. قانشا ۋاقىت وتسە دە, حالىق اۋەنىن سۇيەتىندەر ازايمايدى. كلاسسيكالىق مۋزىكانىڭ دا تالعامپاز تىڭدارمان ءۇشىن ءوز ورنى بار.
كەشتە Turan ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلى «ورتەكە», «قازاق ەلى» سىندى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن ورىن العان شىعارمالارمەن قاتار, اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ «شابىت», «تولعاۋ» كۇيلەرىن, « ۇلى تۇران – ماڭگىلىك» ء(سوزى – باقىت بەدەلحان), «ەر تۇران» (يسرايل ساپارباي) سىندى جانعا رۋح سىيلايتىن تۋىندىلاردى ورىنداپ شىقتى. حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازدارى – راسۋل جارماعامبەتوۆ پەن نازەركە ابرالى كلاسسيكالىق مۋزىكامەن كەشتىڭ شىرايىن كەلتىرە ءتۇستى. «رۋسالكا», «دجۋديتتا», «ۆەسەلا يا ۆدوۆا» سەكىلدى حالىققا تانىمال وپەرادان ۇزىندىلەر شىرقالىپ, احمەت جۇبانوۆتىڭ «ارياسى» مەن اباي قۇنانباەۆتىڭ «ايتتىم سالەم, قالامقاسى» جۇرەكتى تەربەتتى.
كونتسەرتتىڭ شارىقتاۋ شەگى – ەتنوفولكلورلىق جانە كلاسسيكالىق, زاماناۋي اۋەننىڭ توعىسۋى. ۆەنەتسياداعى بازيليكا دي سان-ماركو كىتاپحاناسىنان تابىلعان قىپشاق تىلىندەگى دۇعالار, بابالار ۇرانى جازىلعان كونە قولجازبا – «كودەكس كۋمانيكۋس» كىتابى. وسى كىتاپتاعى قۇپيا نوتالاردى كومپوزيتور اقتوتى رايىمقۇلوۆا مەن تۇركىتانۋشى, عالىم الەكساندر گاركوۆەتس بىرلەسە زەرتتەپ, باعزى زاماننان جەتكەن بابالار ءۇنىن قايتا جاڭعىرتتى. قىپشاق ۇرانى الدىمەن ەۋروپا ساحناسىندا ورىندالعاندىقتان, كومپوزيتور شىعارماعا «Reminiscens beati sanguinis» («قىپشاق ۇرانى») دەگەن اتاۋ بەرگەن كورىنەدى. تۋىندىنى Turan ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلى, ەلدار ايتبەكوۆ (ۆيولونچەل), اقتوتى رايىمقۇلوۆا (فورتەپيانو), دينا ميرمانوۆا (فورتەپيانو), سوليستەر – نازەركە ابرالى, رۇستەم جارماعامبەتوۆ سىندى مايتالماندار باستاعان شىعارماشىلىق ۇجىم جوعارى دەڭگەيدە ورىنداپ شىقتى.
كونتسەرتتەن كەيىن ا.رايىمقۇلوۆانى حالىقارالىق تۇركى مادەنيەتى مەن مۇراسى قورىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ تاعايىندالۋىمەن قۇتتىقتاپ, الماتى كەشىندە العاش رەت ورىندالعان تۋىندىلارىنا قاتىستى از-كەم سوزگە تارتتىق.
– الەمنىڭ, جەر شارىنىڭ كىشكەنتاي ەكەنىن سەزىپ تۇرمىز. جالپى, بۇكىل ادامزاتتىڭ ويى – بەيبىت ءومىر ءسۇرۋدى, تىنىشتىقتى اڭساۋ. سوندىقتان دا شىعارمامىزدىڭ اتىن «Crossroads» دەپ قويدىق. مۋزىكالىق ءتىلىمىز ارقىلى ادامزاتتىڭ ورتاق ويىن, عالامداعى ءتۇرلى قاقتىعىس-قيىندىقتى, حالىق زارىن دا قوبىز بەن ۆيولونچەل ۇنىمەن تىڭدارمان جۇرەگىنە جەتكىزۋگە تىرىستىق. تۋىندى الدىمەن ەۋروپا ساحنالارىندا ورىندالعاندىقتان, اتىن كوپشىلىككە تۇسىنىكتى ەتىپ قويۋدى ءجون سانادىق, – دەيدى ا.رايىمقۇلوۆا.
كومپوزيتوردىڭ ايتۋىنشا, XII-XIII عاسىردا ەجەلگى قىپشاق تىلىندە جازىلعان ۇران كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءارتۇرلى نۇسقادا, سيمفونيالىق وركەستردە دە, فولكلورلىق انسامبلدە دە ورىندالعان. ال مۇنداي شىعارماشىلىق ەكسپەريمەنت العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى سانالادى.
اقتوتى رايىمقۇلوۆا 2014 جىلى بۇل شىعارمانى اتاقتى پيانيست مارتا ارگەريحتىڭ حالىقارالىق مۋزىكا فەستيۆالىنە ارناپ جازعان. ول كەزدە ەۋروپالىق اسپاپتارعا باسىم كوڭىل بولگەن ەكەن. دەگەنمەن دە حالىق كۇيىن, قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرىن دارىپتەپ كورسەتكەندىكتەن, شەتەلدىك جۇرتشىلىق اسا قىزىعۋشىلىقپەن, ىستىق ىقىلاسپەن قابىلدادى. بۇل جولى كومپوزيتور Turan ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلىن باستى ورىنعا شىعارىپ, ۆيولونچەل مەن فورتەپيانو اسپابىن عانا قوسقان.
– ءبىز جاڭا قۇراممەن, جاڭا باعىتتا وڭدەپ شىعاردىق. ءبىر ەرەكشەلىگى, شىعارما كونە قىپشاق تىلىندە جازىلعانىمەن, جەتكىزەر ويى بۇگىنگىنىڭ اڭساۋ-تىلەگىمەن استاسىپ, ۇندەسىپ جاتىر. ەل تىلەگى بەيبىتشىلىك پەن اۋىزبىرلىككە شاقىرۋىمەن قۇندى, مۇنداي شىعارمانى ورىنداۋ پارىزىمىز دەپ بىلەمىن. ۇلتتىق ونەردىڭ تۇبىنە جەتە المايسىڭ, الدا دا ءتۇرلى شىعارماشىلىق تاجىريبە جاساماق نيەتتەمىز, – دەيدى ونەر يەسى.
ۆيولونچەل مەن قوبىزدىڭ ءۇنى كەزەك-كەزەك ەستىلگەن تۇستا ەكى كوكجالدىڭ تىستەسىپ ايقاسقانىنداي, دەنەڭدى ءدىر ەتكىزەتىن, ايتىپ جەتكىزە الماس سەزىمدە بولاسىڭ. قىپشاق ۇرانىن زەر سالا تىڭداساڭىز, ەكى جىرتقىشتىڭ ەمەس, جاقسىلىق پەن جاماندىق اتاۋلىنىڭ كۇرەسى, مەيىرىم مەن جاۋىزدىقتىڭ ايقاسى ەكەنىن اڭعاراسىز...
ايسۇلۋ سەزحان,
«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ شتاتتان
تىس ءتىلشىسى
الماتى
