كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
تەرىسكەيدىڭ وزىنە ءتان سۇلۋلىعى, تابيعاتىنىڭ كەرەمەتى بار شىعار. الايدا وڭتۇستىكتى مەكەن ەتكەن جۇرتقا اسقاق الاتاۋدىڭ مۇزارت شىڭدارى قاي كەزدە دە ىستىق. ءتانىڭدى باياۋ ەسكەن سامالدىڭ ايمالاۋىنا نە جەتسىن؟
ايىر قالپاقتى اعايىنداردان باستاۋىن الاتىن تالاس وزەنىنىڭ بويىمەن جۇرگەندە سۋدىڭ سىڭعىرى ارۋدىڭ كۇلكىسىمەن ساباقتاسا كەتەتىندەي كورىنەتىنى بار. سوندا عوي, كەۋدەدەگى ءبىر جۇدىرىق ەتكە جىلى تيەتىن ءان تىڭداعىڭ كەلەدى. اسىرەسە مايدالاپ سوققان وڭتۇستىكتىڭ قوڭىر جەلى بويىڭدى سەرگىتە تۇسكەن ساتتە قازاق ءانىنىڭ الاسارماس بيىگىندە تۇرعان ايگىلى كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ «كۋا بول» ءانى ادام بويىنداعى قاندى ىسىتا تۇسەتىندەي كورىنەدى. كوڭىلدەگىنى تاپ باسقان تۋىندىنىڭ تاماشا شۋماقتارىنا قۇلاق تۇرەسىڭ.
كومپوزيتوردىڭ مۋزاسى بار ەكەنى ايدان انىق. سوعان قاراپ-اق ءاننىڭ تابيعاتى ابستراكتسيا اتاۋلىدان الىس ەكەنىن تۇيسىنەسىڭ. مۋزا بولعاندا دا ماەسترونىڭ سۇيگەن جارى – داريعا تىلەندىكەلىنى. كەرەك دەرەك وسىنى مەڭزەي تۇسەدى.
وزەن جاعالاعان ونەر يەسى جۇرەگىنە وت بەرىپ, كوڭىلىنە شوق تۇسىرگەن سۇلۋمەن سەرۋەندەپ كەلە جاتىپ: «كۋا بول, جۇلدىز, كۋا بول, ايىم, كۋا بول, الاتاۋىم» دەپ اندەتە جونەلىپتى. وسى سوزدەر كەيىن ءاننىڭ بولمىسىن اشىپ, تابيعاتىنا جاراسا كەتكەنى اقيقات. قالاي دەسەك تە, شىعارما وسى سوزدەرمەن قۇندى.
تىڭدارمان قۇلاعىنان ءالى كۇنگە دەيىن كەتپەگەن, جىل وتكەن سايىن شلياگەرگە اينالا تۇسكەن, شوقتىعى بيىك شىعارمانىڭ كىلت سوزدەرى ايگىلى كومپوزيتوردىڭ ءوز جۇرەگىنەن شىققانى دا عاجاپ.
بۇل قالانىڭ ادام بالاسى ءۇشىن اۋراسى قاشاندا بولەك... ارۋ الماتى. سۇيگەن ارۋ. كوجيەكتىڭ توسىنە جاراتقان ىلگەن, جامىراپ, سامساپ تۇرعان جۇلدىزدار مەن اسقاق الاتاۋدىڭ كوزدى اربايتىن, كوڭىلدى باۋرايتىن مۇزارت شىڭى كومپوزيتور شابىتىن شايقاپ, جۇرەگىندە جانعان وتتى مازداتا تۇسكەنىنە ەشكىمنىڭ تالاسى دا جوق. ۇلى تۋىندىنىڭ قايىرماسىنا نەگىز بولعان «كۋا بول» ءسوزى دە اننەن ءمان ىزدەيتىن تىڭدارمان بىتكەننىڭ كوڭىلىنە قونا كەتكەنى داۋسىز.
راسىندا دا, ءماتىن مەن ءان اتاۋلىنىڭ تابيعاتىندا گارمونيا بار شىعارمانىڭ عۇمىرى ۇزاق ەكەنىنە كىسى بالاسى ءشۇبا كەلتىرە الماس. الگىندەي تۋىندى ەشقاشان ولمەيدى. قايتا ۋاقىت وتكەن سايىن جاڭا بۋىننىڭ جۇرەگىنەن ورىن تاۋىپ, جاسارا تۇسەدى. مەيلى, ول ازشىلىق بولسىن... ال ءاننىڭ ءسوزىن ايگىلى اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ جازسا, تىڭدارمان ءۇشىن ماڭگىلىك ولجا ەكەنىنە ەشكىم تالاسپايدى عوي.
«كوزىمدى جۇمسام دا كورەم سەنى,
ەسەدى ارماننىڭ قوڭىر جەلى.
كۋا بول, الاتاۋ, باقىتىما,
كۋا بول, كوك تەرەك كولەڭكەلى.
كۋا بول, جۇلدىز,
كۋا بول, ايىم,
كۋا بول, الاتاۋىم!»,
دەپ باستالاتىن ليريكالىق ءاننىڭ العاشقى شۋماعىنىڭ ءوزى ەستى تىڭدارماندى بىردەن باۋراي تۇسەتىنى اقيقات. ايتەۋىر, جانىڭا جىلىلىق سىيلايدى. بويىڭداعى بەيمالىم ءبىر سەزىمنىڭ قۇپياسىن اشقانداي كۇيگە تۇسىرەدى.
كۋا بول, جۇلدىزدار جىمىڭداسقان,
كۋا بول, اپپاق اي, اشىق اسپان.
الدانبا, جۇرەگىم, ەندى قايتىپ,
ارمانعا كەزىندە ەسىك اشقان.
كۋا بول, جۇلدىز,
كۋا بول, ايىم,
كۋا بول, الاتاۋىم!»,
دەپ تۇيىندەلەتىن ءاننىڭ اسەرلى قايىرماسى دا ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ جادىنان ماڭگى وشپەيتىنى راس.
قالاي دەسەك تە, «كۋا بول» ءانىنىڭ قازاق ونەرىندەگى ورنى بولەك. ماحاببات پەن ساعىنىش اتاۋلى سەزىمدى جاڭا ءبىر بيىككە كوتەرگەن شىعارمانىڭ ماڭگىلىك مەلودياعا اينالعانى اقيقات.