جاڭا كولىك دالىزدەرىنىڭ مۇمكىندىگى مول

«قازاقستان ەكونوميكاسى كولىك دالىزدەرىن كەڭەيتۋدى قاجەت ەتەدى. بۇرىننان بار جاھاندىق تاۋار جەتكىزۋ جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋى ءبىزدىڭ بولاشاق ترانزيتتىك مۇمكىندىگىمىزدى كۇشەيتتى. ءبىز جاڭا ساپالى جولدار, قويمالار سالىپ, ايلاقتاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋىمىز كەرەك, سالانى لوكوموتيۆتەرمەن, جۇك كولىگىمەن, كونتەينەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋىمىز قاجەت. مەملەكەت ترانزيتتىك دالىزدەردىڭ جۇك اينالىمى مەن وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرادى. سول ارقىلى ەل ەكونوميكاسىنا مول ينۆەس­تيتسيا تارتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەمىز», دەدى پرەزيدەنت.

وسى ماقساتتا ترانزيتتىك جانە ەكسپورت­تىق مۇمكىندىكتى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن ترانسكاسپي حالىقارالىق باعى­تىن نەگىزگى بايلانىستىرۋشى بۋىن­عا اينالدىرۋ كوزدەلگەن. تەڭىز پورت­تارى مەن فلوتتى نىعايتۋ, كاسپي تەڭى­زىندە زاماناۋي كونتەينەرلىك حاب قۇرۋ جوسپاردا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەن­دەي, اۋىل شارۋاشىلىعى – قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالالارىنىڭ ءبىرى. بىراق ونىڭ دامىتۋدا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلە بار. ولاردى شەشۋ  ءۇشىن كەشەندى ءىس-قيمىل قاجەت. رەس­پۋبلي­كا­دا 1 774 مىڭ تونناعا دەيىن اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىن (كارتوپ, كوكونىس, جەمىستەر) ساقتاۋعا بولاتىن مىڭ­نان اسا (2021 جىلعى مالىمەتتەر بويىنشا 1077) ءارتۇرلى قويما بار. بۇل رەتتە ينفراقۇرىلىمنىڭ جەتىسپەۋى 26,9 پا­يىزدى قۇرايدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ جانە ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا بيىل ەلىمىزدىڭ بۇكىل ايماعىندا اگرولوگيستيكالىق ورتا­لىقتار سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ باس­تالدى. «ازيا دامۋ» بانكى بۇل جوباعا ينۆەستيتسيا سالۋعا دايىن. ونىم­دەردى قايتا وڭدەۋگە ارنالعان جاڭا تەحنو­لوگيا­لارى بار زاماناۋي كوكونىس قويم­الارىن اشۋ جوس­پاردا بار. وسىلاي­شا, داقىلداردى ساقتاۋ مەن وڭدەۋگە شەكتەۋ قويۋ ماسەلەسىن شەشۋگە بولادى.

وسى ورايدا, ورالدا ءتورت كاسىپكەر­لىك سۋبەكتىسىمەن ءتورت كوكونىس ساقتاۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى مەمورا­ندۋمعا قول قويىلعانىن اتاپ وتكەن ءجون. اگروورتالىق جۇمىسى­نىڭ ارتىقشىلىعى – اۋىل شارۋا­شى­­لىعى ونىمدەرىنە قاجەتتىلىكتى قا­نا­عات­تاندىرادى. سول ارقىلى ەلى­مىز­دەگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى نىعا­يىپ, ەكسپورتتىق الەۋەت داميدى. بۇ­دان بولەك, شەكارا ماڭىنداعى ساۋدا­نىڭ ودان ءارى دامۋىنا جول اشادى. اگرولو­گيستي­كالىق ورتالىقتاردىڭ اشىلۋى ايماق باسشىلارىنا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋىنا جاعداي جاساپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋعا ينۆەستورلار تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

كولىك سالاسىنا كەلسەك, الەمدەگى گەوساياسي جاعدايدىڭ وزگەرۋى حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىنە اسەر ەتتى. بالامالى لوگيستيكالىق دالىزدەردى پايدالانۋ سالانى قۇرىلىمدىق قايتا قۇرۋدىڭ باستاماسى سانالادى. بۇرىنعى باعىتتارداعى جۇك تاسىمالى شەكتەلدى. سالدارىنان باقىلاۋ بەكەتتەرىندە ۇلكەن كەزەكتەر پايدا بولدى. وسىعان بايلانىس­تى تسيفر­لاندىرۋ ماسەلەلەرى ءبىرىنشى ورىنعا شىعادى. ارينە, جوندەۋ جانە جاڭا جولدار سالۋ ءالى دە ماڭىزدى. بىراق بۇل كولىكتەردىڭ كەپتەلىس پۋنكتتەرىنە تەزىرەك كەلۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.

بۇل ماقساتتاعى جۇمىستى جەتىلدىرۋ­دىڭ ءبىر پاراسى – بۇۇ كەلىسىمدەرىنە سايكەس جۇمىس ءتارتىبىن ەنگىزۋ جانە جۇكتەر مەن قۇجاتتاردى تەكسەرۋ ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ قاجەت. شەكارالار­دا «جاسىل جولاقتاردى» ەنگىزۋگە نەگىز­دەلگەن شەشىمدەر دە كومەكتەسە الادى. بۇل وزگەرىستەر تاسىمالداۋ كەزىندەگى شىعىنداردىڭ تومەندەۋىن انىقتايدى, ولاردىڭ نەگىزگى بولىگىن باقىلاۋ پۋنكتتەرى قۇرادى. ماسەلەن, بيىلعى 1 قاراشادان باستاپ قازاقستان-رەسەي شەكاراسىندا «بيداي» اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتىندە ەلەكتروندىق كەزەك جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا ىسكە قوسىلدى.

ەلەكتروندى كەزەك جۇيەسىن وتاندىق ازىرلەۋشىلەر مەن «CarGoRuqsat» ونلاين برونداۋ سەرۆيسىنىڭ ماماندارى جاساپ, جۇرگىزدى. قىزمەت «Qoldau.kz» تسيفرلىق پلاتفورماسى نەگىزىندە جۇ­زەگە اسىرىلادى جانە ونى پايدالانۋ تەگىن. «CarGoRuqsat» ەلەكترون­دىق كەزەك جۇيەسىنىڭ مىندەتى – تاسىمال­داۋشىلارعا كەزەكتى الدىن الا برونداۋ جانە اقپاراتتىق جۇيەلەردە قاجەتتى قۇجاتتاردى تەكسەرۋدى اۆتوماتتاندىرۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ.

وكىنىشكە قاراي, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن تىركەمەي تاسىمالداۋ ءالى تىيىلماي وتىر. بۇعان جول بەرمەس ءۇشىن بىرقاتار شارا قابىلداندى. ەندى كەم دەگەندە جۇك كولىگى مەن جۇرگىزۋشى كۋالىگى بار كەز كەلگەن ادام كولىكتىك, لوگيستيكالىق نەمەسە ەكسپەديتورلىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن زاڭدى تۇلعا نەمەسە جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلە الاتىنداي جاعداي قالىپتاستى. سونىمەن قاتار قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا دا ايتىلاتىن سىن بار. ويتكەنى مەرزىمى وتكەن سايىن تاسىمالداناتىن جۇك بۇزىلادى نە جارامسىز بولىپ قالادى.

باسەكەلەستىككە باعىنبايتىن تاسىمالداۋشىلارمەن كۇرەس ءۇشىن كولىك كومپانيالارى يەلەرىنىڭ تاۋەلسىز بىرلەس­تىگىن قۇرۋ جانە ليتسەنزيالاۋ ەنگىزۋ ۇسى­نى­لادى. بۇل رەتتە جەكە تۇلعالار مەن جەكە كاسىپكەرلەر ليتسەنزياسى بار ەكسپە­دي­تور­لىق كومپانيالارمەن شارت جاساسۋ­عا مىندەتتى بولادى. بۇل رەتتە ەكسپە­دي­تور­لىق قىزمەتتى ليتسەنزيالاۋ كاسىپ­ورىن­­نىڭ اينالىمىمەن, سالىق شەگەرىم­دەرى­مەن, نەگىزگى قورلارىمەن, كاپيتالى­مەن, كاسىپقويلىق دەڭگەيىمەن جانە ۇيىم­نىڭ بايىپتى جانە سەنىمدى كومپا­نيا رەتىندە ومىرشەڭدىگىن دالەلدەيتىن باس­قا دا تالاپتارمەن قاتاڭ رەتتەلۋى كەرەك.

قورىتا ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋ­الدى باعدارلاماسىندا, جولداۋلارىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورىندالىپ جاتىر دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. ەڭ باستىسى, اتقارىلعان شارۋا­لار حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا ارنالعان.

جاسۇلان جاعىپاروۆ,

«Kazlogistics» قازاقستان كولىك وداعى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى