سۋدىڭ ءتيىستى مولشەردە جانە ۋاقتىلى جەتكىزىلۋىنە جاۋاپتى, ەگىستىكتەن مول ءونىم الۋعا تىكەلەي سەپتىگى تيەتىن, ارىق-اتىزدىڭ, ۇلكەن كانالداردىڭ جاعدايىن جاقسى بىلەتىن بۇل ماماندىق يەلەرىن قازاق مۇراپ دەپ اتايدى. تۇركىستان وبلىسىنداعى كەلەس جانە سارىاعاش اۋداندارىنىڭ حالقى كەرىمباەۆتار اۋلەتىن وسى سۋ سالاسىن جەتىك بىلەتىن ماماندار رەتىندە دە جاقسى تانيدى. بۇل اۋلەت 40 جىلدان اسا سۋ شارۋاشىلىعىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. زەينەتكە شىققانىمەن جۇمىستان قول ۇزبەگەن وتاعاسى ساتتار الدانياز ۇلى – «قازسۋشار» رمك تۇركىستان فيليالى سارىاعاش جانە كەلەس اۋداندارىنا سۋ جەتكىزۋمەن اينالىساتىن وندىرىستىك بولىمشەدە قاتارداعى ينجەنەر, ۇلدارىنىڭ ۇلكەنى ەسەنكەلدى – اتالعان فيليالدا سۋ شارۋاشىلىعىن جوسپارلاۋ جانە قارجىلىق تالداۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى, ازامات ساتتار ۇلى – كەلەس اۋدانىنداعى «اقىلبەكساي» سۋ قويماسىنىڭ سۋ ولشەۋشى ينجەنەرى, سۋ شارۋاشىلىعىنىڭ ينجەنەرى مەدەت ساتتار ۇلى سارىاعاش وندىرىستىك بولىمشەسىن باسقارادى. جوعارى وقۋ ورنىن «سۋ رەسۋرستارى جانە سۋدى پايدالانۋ» ماماندىعى بويىنشا بيىل بىتىرگەن روزا ساتتارقىزى دا وسى سالادا ەڭبەك ەتۋدى قالاعان. ايتپاقشى, ساتتار الدانياز ۇلىنىڭ كەلىنى ك ۇلىمكوز سۋ رەتتەۋشى بولىپ ەڭبەك ەتۋدە. «ۇل-قىزدارىڭىزدى بۇل ماماندىققا ءوزىڭىز ۇگىتتەگەن بولارسىز؟» دەگەنبىز ساتتار اعامەن اڭگىمە اراسىندا.
«جوق, وزدەرىنىڭ تاڭداۋى. مەنىڭ جۇمىسىمدى كورىپ وسكەن, بۇل ماماندىقتىڭ حالىققا وتە قاجەتتىگىن ءبىلىپ وسكەن ولاردىڭ تاڭداۋىنا قارسى بولعان جوقپىن. ايتپەسە, بۇگىندە كانال جاعالاپ جۇرگەندى, كۇرەك-كەتپەنمەن ارىق-اتىزداعى سۋدىڭ كەدەرگىسىز اعۋىن قاداعالاپ تىنىم تاپپايتىن جۇمىستى قالايتىن جاستار از. جاسىراتىنى جوق. ىلگەرىدە سۋ شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ ايلىعى دا از بولاتىن. ون شاقتى جىل بولدى كوبەيە باستاعانىنا. قازىر وسى ەكى اۋداندا سۋ شارۋاشىلىعىن جاقسى بىلەتىن 3-4 اعا بۋىن وكىلى قالدى. جاستار ەندى-ەندى كەلىپ جاتىر. وقۋىن ءبىتىرىپ, ماماندىق الىپ كەلگەن جاستاردىڭ اۋىلدا قالاتىندارى دا از. ياعني جاس ماماندار كەلگەنىمەن تۇراقتامايدى. مىسالى, بەسەۋىنىڭ ءبىر-ەكەۋى قالسا, شۇكىر دەيمىز. ۇلدارىمنىڭ, قىزىمنىڭ وسى سالانى تاڭداعانىنا قۋانامىن, بۇل – سۇرانىسقا يە ماماندىق. تاعى ءبىر ماسەلە – جوعارى وقۋ ورىندارىندا سۋ شارۋاشىلىعىنا «ۋزكي سپەتسياليست», ياعني بەيىندى مامان دايارلاۋعا ءمان بەرىلسە», دەيدى ساتتار الدانياز ۇلى.
ءوڭىردىڭ سۋ شارۋاشىلىعىنداعى احۋالدى وتە جاقسى بىلەتىن س.كەرىمباەۆ كەلەس اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. جامبىل گيدرومەليوراتيۆتى-قۇرىلىس ينستيتۋتىندا وقىپ, ينجەنەر-گيدروتەحنيك ماماندىعىن العان. ءبىلىم ورداسى جولداماسىمەن الماتى وبلىسى شەلەك اۋدانى «قورام» كەڭشارىندا اعا اگرونوم بولىپ 1986 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەدى. تۋعان جەرىنە ورالىپ, 1986-1993 جىلدارى زاح-كەلەس سۋ شارۋاشىلىعى جۇيەلەرى باسقارماسىنىڭ كەلەس اۋدانى بولىمىندە اعا تەحنيك, اعا ينجەنەر, ينجەنەر-گيدروتەحنيك قىزمەتتەرىن اتقارعان. ۇرگەنىش قالاسىنداعى كسرو سۋ شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قاراستى بۇكىلوداقتىق ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازيا فيليالىندا وقىپ, دايارلىقتان وتكەن ساتتار الدانياز ۇلى 1993 جىلى جاڭادان قۇرىلعان كەلەس اۋدانى سۋ شارۋاشىلىعى جۇيەلەرى باسقارماسىنىڭ باس ينجەنەرى بولىپ تاعايىندالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەلىمىزدە بولعان ەكونوميكالىق قيىندىقتار كەزەڭىندە اۋداندا مەكەمەنىڭ تولىققاندى جۇمىسىن, سۋ سالاسى ماماندارىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا قوسىمشا جۇمىستار قولعا الىندى. وسى ەگىن ەگىپ, قوي اسىراۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدا جانە كەڭشارلاردان سۋ جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەت اقىسى ەسەبىنەن مەكەمەنى ارناۋلى تەحنيكالارمەن, كولىك قۇرالدارىمەن جابدىقتاۋعا باس ينجەنەر رەتىندە ايانباي ەڭبەك ەتتى. ال كەلەس پەن سارىاعاش اۋداندارى بىرىككەن كەزدە سارىاعاش سۋ شارۋاشىلىعى جۇيەلەرى باسقارماسىندا ۋچاسكە باستىعى بولىپ 2008 جىلعا دەيىن قىزمەت اتقاردى. وسى كەزەڭدە ديقاندار, شارۋالار, اسىرەسە اۋدانداعى ەڭ شالعاي ورنالاسقان بىرلىك اۋىل وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى سۋ جەتكىزىپ بەرۋدى ۇيىمداستىرعان ساتتار الدانياز ۇلىن ىسكەر ازامات رەتىندە تاني ءتۇسىپ, العىسىن ايتقان-دى. جەكەشەلەندىرۋ كەزەڭىندە قۇرالعان شارۋا قوجالىقتارىنا سۋدى ۇنەمدى پايدالانۋ, سۋ جەتكىزىپ بەرۋ كەلىسىمشارتىن ءتۇزىپ, ۋچاسكەدە ىستەپ جاتقان ينجەنەرلەر مەن سۋ رەتتەۋشىلەردى جالاقىمەن قامتاماسىز ەتۋدە دە قوسقان ۇلەسى زور. وسىنداي ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى, ەڭبەكقورلىعى, ءاربىر ىسكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن بولمىسى ەسكەرىلگەن ساتتار الدانياز ۇلى 2008 جىلى «وڭتۇستىكسۋشار» رمك سارىاعاش فيليالىنىڭ سۋ پايدالانۋ ءبولىمى باستىعى, فيليال باسشىسى ورىنباسارى قىزمەتىنە تاعايىندالدى. ال 2011 جىلى جاڭادان قۇرىلعان «قازسۋشار» رمك وڭتۇستىك قازاقستان فيليالى سارىاعاش وندىرىستىك بولىمشەسىنە اعا ينجەنەر قىزمەتىن اتقاردى. سارىاعاش جانە كەلەس اۋداندارى اۋماعىندا كەلەس وزەنى ارناسىندا ورنالاسقان كەسكەن, شوشىم, وشاقتى, بەس-ابدال سۋ بوگەتتەرىنىڭ توزىعى جەتكەن 24 سۋ تەمىر توسپا قاقپالارىن جاڭاسىنا اۋىستىرۋ جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاستى. شاردارا اۋدانىنداعى ارناساي توعانىن سالۋعا, ۇلكەن كەلەس ماگيسترالدى سۋ جۇيەسىنە قاراستى ر-3 كانالىن قايتا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ماقساتىندا جوبا جاساۋ, قارجى ءبولدىرۋ جۇمىستارىندا دا بەلسەندىلىك تانىتتى. «كازسۋشار» رمك تۇركىستان فيليالى باسشىلىعى كوپ جىلعى تاجىريبەسىن, ءبىلىمىن ەسكەرىپ 2020 جىلى سارىاعاش وندىرىستىك بولىمشەسىنە باسشى ەتىپ تاعايىندادى. سۋ شارۋاشىلىعىنداعى ەسەلى ەڭبەگى ءۇشىن سالا مينيسترلىگىنىڭ, اۋدان اكىمىنىڭ العىسحاتتارىمەن, «سۋ شارۋاشىلىعى ۇزدىگى», «سۋ شارۋاشىلىعى ارداگەرى», «سۋ سالاسىنا ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر» توسبەلگىلەرىمەن ماراپاتتالدى.
تاجىريبەلى مامان اۋدان شارۋاشىلىقتارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ بارىن دا جوققا شىعارمايدى. ويماۋىت سۋ بوگەتىنىڭ احۋالىنا الاڭدايدى. «اقىلبەكساي» سۋ قويماسىنىڭ ءتيىمدى پايدالانىلعانىنا مۇددەلى ەكەنىن ايتادى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسىنە, ونى ۇنەمدەۋگە قاتىستى بىرقاتار باستاما كوتەردى. بۇل حالىقتان قولداۋ تاۋىپ جاتىر. جەكە مينيسترلىكتىڭ قۇرىلۋى دا كوپ جايتتى اڭعارتادى. ياعني الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ سۋ شارۋاشىلىعىندا اۋقىمدى وزگەرىستەر بولارى انىق. كەلەس اۋدانىنداعى 1986 جىلى سالىنعان ويماۋىت سۋ بوگەتى 1994 جىلى قۇلاعان. 2002 جىلدان بەرى جاي توعان رەتىندە پايدالانىلىپ كەلەدى. ياعني سۋ بوگەتى – اپاتتىق جاعدايدا. ايتقان جەردەن اۋلاق, بۇزىلسا, بىرقاتار اۋىلدى سۋ باسۋ قاۋپى بار جانە 2 700 گەكتار جەر سۋسىز قالۋى مۇمكىن. جىلدار بويى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ەڭ كۇردەلى ماسەلە. بۇل بويىنشا كەيىنگى جىلدارى ارەكەت جاسالۋدا, شەشىمىن تابار دەگەن ۇمىتتەمىز», دەيدى ساتتار الدانياز ۇلى.
ساتتار اعامەن اڭگىمە بارىسىندا ەسىمىزگە شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «مۇراپ» اڭگىمەسىندەگى كەيىپكەرىنىڭ: «سۋ – بىرەۋلەرگە تەگىن سۋ كورىنگەنمەن, ءبىز ءۇشىن التىنمەن تەڭ... سۋ دەگەن – كوزدەگەن ماقسات, ارقالاعان بەينەتىمىز...», دەگەن ءسوزى ەسىمىزگە تۇسكەن-ءدى. التىنمەن تەڭ سۋدىڭ بەينەتىن ارقالاعان كەرىمباەۆتار اۋلەتىنىڭ ماماندىققا دەگەن ادالدىعى جاستارعا ۇلگى.
تۇركىستان وبلىسى
