ياساۋي مۇراسىنا جاڭا كوزقاراس

ياساۋي مۇرالارىن زەرتتەۋ ءۇردىسىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ ماق­ساتىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيستر­لىگىنىڭ قولداۋىمەن «ازىرەت سۇل­تان» مەملەكەتتىك تاريحي-ما­دەني مۋزەي-قورىعى» رمقك مەن يسلام تاريحى, ونەرى مەن مادەنيەتىن زەرت­تەۋ ور­تا­لىعى بىرلەسە ۇيىمداس­تىر­عان حا­لىقارالىق عىلىمي جي­ىن­عا فرانتسيا, تۇركيا, رەسەي, وز­بەك­ستان, قىرعىزستان, باش­قۇرت­­ستاننان جانە ەلىمىزدەن ياساۋي­تانۋشى-عالىمدار قاتىستى. كون­فەرەنتسيانى يسلام تاريحى, ونەرى مەن مادەنيەتىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس عىلىمي قىز­مەتكەرى, تەكستولوگ-عالىم, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءا.مۋمينوۆ جۇرگىزىپ وتىردى. الدىمەن ءسوز كەزەگىن العان «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تا­ريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى م.سادىقبەكوۆ الىس-جاقىن شەتەلدەردەن جانە ەلىمىز­دىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن عالىم­دارعا العىسىن ءبىلدىردى. قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ رۋحاني مۇرالارىنىڭ ادامزات تاريحى ءۇشىن الار ورنى ەرەكشە ەكەندىگىنە توقتالدى. ال يسلام تاريحى, ونە­رى مەن مادەنيەتىن زەرتتەۋ ور­تالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, پروفەسسور ج.تومار اتالعان ورتالىقتا قوجا احمەت ياساۋي مۇراسى مەن ۇلى دالا توسىندەگى قالالار مادەنيەتىنە قاتىستى جەكە زەرتتەۋلەردى جارىققا شىعارىپ جاتقاندىعىن ءسوز ەتتى. مۋزەي-قورىق كىتاپحاناسىنا سيا­سى كەپپەگەن كىتاپتارىن سىيعا تارتتى. ال مۋزەي-قورىق ديرەكتورى م.سادىقبەكوۆ زەرتتەۋ ورتالىعىنا مۋزەيدىڭ باسپا ونىمدەرىن سىيلادى. كونفە­رەنتسيا جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلە­گەن تۇركىستان وبلىسى مادە­نيەت باسقارماسىنىڭ باس­شىسى ءا.قوي­لىباەۆ ءوڭىردىڭ تۇر­كيا رەسپۋبليكاسىنىڭ كينو­رە­جيسسەرلەرىمەن بىرلەسىپ, قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ومىرىنە قا­تىس­­تى كينو ءتۇسىرۋ جۇمىسى اتقا­رىلىپ جاتقاندىعىن جەتكىزدى. كونفەرەنتسيا سەسسياسىندا تۇركيا عالىمى, پروفەسسور ج.تومار «احمەت ياساۋي ءداۋىرى: قاراحانيلەر جانە يسلام», فرانتسيالىق عالىم, پروفەسسور ت.زاركوني «احمەت ياساۋي, ۇلت قۇرۋدىڭ ۇلتتىق اۋليەسى: قا­زىرگى ورتالىق ازياداعى قاسيەت­تىلىك جانە بىرەگەيلىكتى ىزدەۋ», وزبەكستاندىق عالىم, دوكتور ح.دجا­­ليلوۆا «احمەت ياساۋي مۇ­راسى تۋرالى ابدۋراۋف فيترات», امستەردام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ا.بۋستانوۆ «كەڭەستىك قازاقستانداعى شىعىستانۋ تۋرالى ويلار», حقتۋ پروفەسسورى م.قوجا «قوجا احمەت ياساۋي قىزمەتىنە بايلانىستى تۇركىستان قالاسى مەن ونىڭ ماڭىنداعى ەسكەرتكىشتەر» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. ەكىنشى سەسسيادا دا عالىمداردىڭ ماڭىزدى تاقىرىپتار بويىن­شا جاساعان باياندامالارى كونفە­رەنتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ قى­زىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ, جان-جاقتى تالقىلاندى. ياساۋي مۇرا­سىنا جاڭا كوزقاراسپەن قاراپ, بۇگىنگى كۇننىڭ قاجەتىنە جاراتۋ اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنى ايتىلدى.

وسىلايشا, وتاندىق جانە شەت­ەلدىك عالىمدار ەكى كۇن بويى ازىرەت سۇلتان مۇراسىنىڭ جانە سول ۇلى مۇراعا قاتىستى ەڭبەكتەردىڭ زەرتتەلۋ ماسەلەلەرى جايلى جان-جاقتى بايانداپ, ءار باياندامانى تەرەڭ تالقىلاپ, سارالادى. XVIII-XIX عاسىرلارداعى ياساۋيا مادەنيەتىنە قاتىستى ماسەلەلەردى زەرتتەۋگە ارنالعان كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسىندا ارنايى قارار قابىلداندى. بايانداما جاساعان عالىمدارعا ارنايى سەرتيفيكات تاپسىرىلدى.

تۇركىستان