بۇل تۋرالى الماتىدا وتكەن ورتالىق ازياداعى ەلەكتروندىق كوممەرتسيا بويىنشا ءبىرىنشى حالىقارالىق فورۋمى − «Central Asian E-commerce Forum – 2023»-تە ايتىلدى.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ازيانىڭ بارلىق ەلىندە ەلەكتروندىق كوممەرتسيانى ۇدەمەلى دامىتۋ ءۇشىن قاعازسىز ساۋدانىڭ قولايلى ەكوجۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن كۇش-جىگەردى بىرىكتىرۋ قاجەت. ءبىرىنشى قادام e-سommerce دامىتۋ جونىندەگى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كەلىسىمىن ازىرلەۋ جانە قابىلداۋ بولۋى مۇمكىن.
«بۇگىن ءبىز ءبارىمىز تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ قاتىسۋشىسى بولدىق. ءبىز كارتالار مەن سمارتفونداردى پايدالانامىز, قاشىقتان ونلاين ساتىپ الۋلار جاسايمىز, تاكسيلەردى پايدالانامىز جانە ۇيگە جەتكىزۋگە تاپسىرىس بەرەمىز. كەيىنگى جىلدارى ورتالىق ازيا ايماعىندا ەلەكتروندىق كوممەرتسيانىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋى بايقالعانىمەن, كاسىپكەرلەر e-commerce ۇسىناتىن بارلىق مۇمكىندىكتەر مەن ارتىقشىلىقتاردى ءتيىمدى پايدالانا الاتىن كوپتەگەن باعىتتار ءالى دە بوس», دەيدى Mastercard ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپاداعى مەملەكەتتىك سەكتور جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەنگين ياشار.
فورۋم 4 پانەلدىك سەسسيانى قامتىدى. ونىڭ بارىسىندا قاتىسۋشىلار ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى e-commerce الدىندا تۇرعان سالانى دامىتۋ ستراتەگياسىنان جانە فينتەح-يننوۆاتسيالاردى پايدالانۋدان باستاپ تسيفرلىق تەحنولوگيالار داۋىرىندەگى ۇزدىكسىز وقىتۋ ماسەلەلەرىنە دەيىن جانە ەلدەر مەن وڭىرلەر اراسىنداعى تسيفرلىق ساۋدا ءدالىزىن دامىتۋعا دەيىنگى كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
«الەۋەتتى اشۋ: ورتالىق ازيياداعى e-commerce دامۋ ستراتەگيالارى» اتتى ءبىرىنشى پانەلدىك سەسسيا بارىسىندا قاتىسۋشىلار ايماق ەلدەرىندە e-commerce وسۋىنە ىقپال ەتەتىن تاسىلدەر مەن ستراتەگيالاردى تالقىلادى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ جاھاندىق ەلەكتروندىق كوممەرتسيا نارىعىنداعى ۇلەسى نەبارى 0,1 پايىزدى قۇرايدى, بۇل دامۋدىڭ وراسان زور الەۋەتىن كورسەتەدى. ماركەتپلەيستەردىڭ ءرولى ارتىپ كەلە جاتقانى جانە ولاردىڭ ءوسۋىن ساقتاۋ ماڭىزدى ەكەندىگى اتاپ ءوتىلدى. كەلەسى جىلى ونلاين وپەراتسيالاردىڭ 72 پايىزى ءدال ماركەتپلەيستەردە بولادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
نارىق ساراپشىلارى ورتالىق ازيا وڭىرىندە دامۋ مۇمكىندىكتەرىن تارتىمدى ينۆەستيتسيالىق ورتامەن, دەرەكتەردى تالداۋمەن, ساۋدا دالىزدەرىن كەڭەيتۋمەن بايلانىستىرادى. ءوز كەزەگىندە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى قازاقستان ءۇشىن ەڭ ۇزدىك زاماناۋي ساۋدا-لوگيستيكالىق حابتاردىڭ ءبىرى بولۋ مىندەتىن بەلگىلەپ وتىر. ءبىزدىڭ تاراپ ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ جاھاندىق نارىعىنا كىرۋ ءۇشىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ مادەني جانە تاريحي تامىرى ورتاق ايماق ءۇشىن تيىمدىرەك بولار ەدى دەپ ەسەپتەيدى.
«ورتالىق ازياداعى E-Commerce-تەگى فينتەح يننوۆاتسيا» سەسسياسىندا وتاندىق جانە شەتەلدىك فينتەح-كومپانيالار مەن بانكتەردىڭ وكىلدەرى بۇكىل الەم بويىنشا مەملەكەتتەر مەن قوعامدار تسيفرلىق ترانسفورماتسيادان ءوتىپ جاتقانىن جانە وسىعان بايلانىستى تولەم قىزمەتتەرىن كورسەتۋدىڭ ۇزدىكسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە جانە تسيفرلىق تولەمدەرگە كوشۋ ءۇشىن ىنتالاندىرۋلار جاساۋدا نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ ءرولى ارتىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
ورتالىق ازيا ساراپشىلارى GovTech-كە نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن ايتىپ, قازاقستان مىسالىن العا تارتتى. وندا ماسەلەن مەملەكەتتىك سەرۆيستەردىڭ دامۋى نارىققا ۇلكەن سەرپىن بەردى, كۇردەلى ونىمدەر تسيفرلانعان كەزدە e-commerce ونىمدەرىنىڭ ينتەگراتسياسى ورىن الدى, جىكسىز اۆتوريزاتسيا جانە ترافيكتىڭ جىكسىز اعىنى جولعا قويىلدى. ينفراقۇرىلىمدى قۇراتىن, بانكتەرگە كومەكتەسەتىن جانە كليەنتتىك تاجىريبەنى قالىپتاستىراتىن Mastercard سياقتى حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرىنىڭ بولۋى دا ماڭىزدى.
«Upskilling E-commerce: تسيفرلىق تەحنولوگيالار داۋىرىندەگى ۇزدىكسىز وقىتۋ» سەسسياسىنىڭ قاتىسۋشىلارى ەلەكتروندىق كوممەرتسيا سالاسى ءۇشىن كادرلاردى دايارلاۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن قوزعادى. ساراپشىلار كاسىپكەرلەردىڭ تسيفرلىق داعدىلارىن قالاي دامىتۋ كەرەكتىگى, ءبىلىم بەرۋ سەكتورىنا ينۆەستيتسيا سالاتىن جەكە سەكتوردىڭ ءرولى, شوب ءۇشىن قولجەتىمدى ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
Mastercard وكىلى قازاقستانداعى ءساتتى جۇمىس ىستەپ تۇرعان ە-كوممەرتسيا ونلاين-مەكتەبىن مىسالعا كەلتىردى (ecommerce.jumysbar.kz). وندا بۇكىل ەل بويىنشا 3 000-نان استام كاسىپكەر وقىتىلدى. قازان ايىنىڭ ورتاسىنا قاراي الماتى قالاسى اكىمدىگى مەن تسيفرلاندىرۋ باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن جوو ستۋدەنتتەرى ءۇشىن MOST Business Intelligence-پەن بىرلەسىپ مەكتەپ-ينكۋباتوردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا, ال جاقىن ارادا وزبەكستاندا وسىنداي ەلەكتروندىق كوممەرتسيا مەكتەبى اشىلادى.
سپيكەرلەر TechnoWomen سياقتى ءارتۇرلى ۇيىمدار ارقىلى تەحنولوگيالىق سالاداعى ايەلدەرگە ءبىلىم بەرۋگە ەرەكشە نازار اۋداردى. قازىرگى كاسىپكەرلەر ءۇشىن قاجەتتى داعدىلار رەتىندە سپيكەرلەر وزگەرىستەرگە تەز بەيىمدەلۋ, ۇزدىكسىز وقىتۋ مەن ەكسپەريمەنتتەرگە ۇمتىلۋ جانە تسيفرلاندىرۋدى تابىستى بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن نەگىزگى تالاپ رەتىندە قابىلداۋ سياقتى داعدىلاردى اتادى.
«كوپىرلەردى جالعاۋ: تسيفرلىق ساۋدا ءدالىزىن دامىتۋ» فورۋمىنىڭ قورىتىندى سەسسياسى ءوڭىر ەلدەرى اراسىنداعى كولىك جانە ساۋدا دالىزدەرىنىڭ اعىمداعى جاي-كۇيىن تالقىلاۋعا ارنالدى. دامىعان كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ بولۋىنا قاراماستان, ودان ءارى جاقسارتۋ ءۇشىن وبلىستار بار. مىسالى, باسقارۋ مەن باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى جەتىلدىرۋ, كەيبىر ەلدەر ساۋدا (قىتاي جانە ازەربايجان), ترانسشەكارالىق قاعازسىز ساۋدا (قىرعىزستان) راسىمدەرىن وڭايلاتۋ جونىندەگى شارالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا كورسەتكىشتەردى جاقسارتتى.
تسيفرلىق دالىزدەردى دامىتۋ ماسەلەلەرىنىڭ ىشىندە سپيكەرلەر سونداي-اق ەلدەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ ساياسي ماسەلەلەرى, ساۋدا زاڭنامالارىنىڭ سايكەس كەلمەۋى, تسيفرلاندىرۋ مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ ءارتۇرلى دەڭگەيى سياقتى ماسەلەلەرگە نازار اۋداردى. ەڭ ۇلكەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ادامي كاپيتال, مامانداردى وقىتۋ, قىزمەتكەرلەردىڭ داعدىلارىن جەتىلدىرۋ. سەسسياعا قاتىسۋشىلار بارلىق دالىزدەردە لوگيستيكا, ينفراقۇرىلىم, كولىك, ەكسپورت-يمپورت – تسيفرلىق قۇجاتتاماسى بولۋعا ءتيىس دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
جالپى, ورتالىق ازياداعى ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعى كەيىنگى جىلدارى تۇراقتى ءوسۋدى كورسەتىپ وتىر جانە كەلەشەكتەگى پەرسپەكتيۆاسى جاعىمدى. بۇل ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ ارتۋىنا, ۇيالى تەلەفونداردىڭ كوبىرەك قولدانىلۋىنا, حالىقتىڭ وسۋىنە جانە باسقا فاكتورلارعا بايلانىستى. سوندىقتان ءوڭىر ەلدەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعى ورتالىق ازيانىڭ e-commerce يندۋسترياسىن دامىتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. IMARC Group مالىمەتتەرى بويىنشا, ورتالىق ازياداعى ەلەكتروندىق كوممەرتسيا نارىعىنىڭ كولەمى 2022 جىلى 8 ميلليارد دوللارعا جەتتى جانە الداعى بەس جىلدا 25,4 پايىزعا وسەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
