بالالار كىتاپحاناسىنا – كەڭ ءورىس
تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ 8 بولىكتەن تۇراتىن, ەسكەرىلۋى مىندەتتەلەتىن تاپسىرما-مىندەتتەردى قاداپ ايتقان ەدى. ونىڭ ىشىندە بالالار كىتاپحانالارىن اشۋ, ونداي مەكەمەلەردىڭ بالا تاربيەسىندەگى الاتىن ورنى زور ەكەنىن دە اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. ءوزىم ۇستاز بولعاندىقتان, بۇل ۇسىنىس ماعان قاتتى ۇنادى. ويتكەنى مەنى ەلىمىزدەگى كىتاپ وقۋعا دەگەن ەنجارلىق پروبلەماسى قايتسەك دۇرىس جولعا تۇسەدى ەكەن دەگەن وي مازالايتىن. قازىرگى كەزدە كىتاپ وقۋدى بالا تۇگىل ۇلكەندەردىڭ ءوزى ەستەن شىعارعانى بەسەنەدەن بەلگىلى. سوندىقتان اتا-انانىڭ بالاسىنا كوڭىل ءبولىپ, كىتاپ وقۋىنا نازار اۋدارۋى, قاداعالاۋى كەمشىن ەكەنىن نەسىنە جاسىرايىق.
ال بالانى باستاۋىش سىنىپتاردان باستاپ كىتاپ وقۋعا باۋلۋ كەرەك ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ول ءۇشىن مەكتەپ كىتاپحاناسىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ, ونى جاڭا كىتاپتارمەن تولىقتىرىپ وتىرۋ كەرەك. ءتىپتى ۇستاز وقۋشىنى كىتاپحاناعا بارىپ, كىتاپ وقۋعا ماجبۇرلەسە دە ەش ايىبى جوق دەپ ەسەپتەيمىن. ۇلى ابايدىڭ وتىز سەگىزىنشى قارا سوزىندە «عىلىم-ءبىلىمدى اۋەل باستان بالا ءوزى ىزدەپ تاپپايدى. باسىندا زورلىقپەن, ياكي الداۋمەن ءۇيىر قىلۋ كەرەك. ۇيرەنە كەلە ءوزى ىزدەگەندەي بولعانشا» دەيدى. دەمەك, بالانىڭ كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۇستازدىڭ جەتەگى قاجەت.
مەن 5-11 سىنىپتار اراسىندا قازاق ادەبيەتىن وقىتا ءجۇرىپ بايقاعانىم, بالانى كىتاپ وقۋعا, ادەبيەتتى سۇيۋگە اكەلۋدىڭ جولدارى تىنىمسىز جۇمىس, قاتاڭ تالاپ, وقۋشىنى قىزىقتىرا ءبىلۋ ەكەنىنە كوزىم جەتتى. وقۋشىعا ۇستازدىڭ «ينتەرنەتتەن تاۋىپ وقى» دەگەن ءادىسى – تەرىس ءادىس. بالانى ۇستازدىڭ ءوزى جەتەلەۋى قاجەت. ماسەلەن, مەكتەپ وقۋلىقتارىندا كوپتەگەن اقىن-جازۋشىنىڭ شىعارمالارىنان ۇزىندىلەر بەرىلگەن. مۇعالىم وسى شىعارمالاردى تۇپنۇسقادان وقۋ ارقىلى ءوزى تەرەڭ مەڭگەرىپ, بالانىڭ ساناسىنا جەتكىزە بىلگەنى ءجون. ءپان مۇعالىمدەرىنىڭ ساباعىنا قاتىسا ءجۇرىپ, شىعارمانى دۇرىس تالداي المايتىن مۇعالىمدەردى دە كوزىمىز كوردى. ۇستاز ءبىلىمدى بولماي, وقۋشىلاردان ساۋاتتىلىقتى, ىزدەنۋشىلىكتى كۇتۋ بەكەرشىلىك. ال ادەبيەت ءپانى ساباعىندا وقۋشىنى كىتاپقا جەتەلەپ اكەلەتىن بىردەن-ءبىر ءبىر تۇلعا – مۇعالىم. بۇل جەردە بالالار كىتاپحاناسىنىڭ الاتىن ورنى زور ەكەنىن دە ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.
قۇرالاي ەسقۇلوۆا,
ارداگەر ۇستاز
اقتوبە
بارشامىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن شىقتى
حالقىمىزدىڭ «اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدە» دەگەن دانالىعىن, جاسىراتىنى جوق, كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىكپەن كوپشىلىگىمىزدىڭ ەسكەرمەيتىنىمىز انىق. بىراق «باسقا تۇسسە, باسپاقشىل» دەگەندەي, جان ساۋلىعى – ءتان ساۋلىعى ەكەنىن ءتۇسىنىپ, ەلىمىزدىن تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى شيپاجايىنا, كۋرورتتارعا, تاعى باسقا ساۋىقتىرۋ ورىندارىنا اركىم ءوز قالاۋى مەن مۇمكىندىگىنە ساي بارىپ ەم الادى.
ال استانا قالاسىنداعى ارداگەرلەر گوسپيتالىندە نەگىزىنەن سەمەي پوليگونىنان زارداپ شەككەندەر, اۋعان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار مەن چەرنوبىل اتوم ەلەكتر ستانساسى جارىلىسىنىڭ سالدارىن ەڭسەرۋگە جىبەرىلگەندەر ەم-دوم قابىلدايدى. كەزىندە وسىندا قارالىپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەيتىن سوعىس ارداگەرلەرى بۇگىندە جوقتىڭ قاسى.
ءوز باسىم شىلدە ايىنىڭ 18-ءى مەن 26-سىن قوسا ەسەپتەگەن ارالىقتا 1-سوماتيكالىق بولىمدە ەم قابىلدادىم. وسى از كۇندە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ايگۇل ءجۇنىسوۆا مەن بىلىكتى رابيتولوگ مامان ايگۇل قۇسپانوۆا, ورديناتور دارىگەرلەر دينارا ءجۇنىسوۆا, انۋاربەك قاماروۆ پەن فاريزا ەركەباەۆا جانە دارىگەر ايگۇل سۇلەيمەنوۆا, مەيىرىمدى مەيىربيكەلەر دە وسى قاتاردا, دەرتكە داۋا ىزدەگەندەردىڭ ناعىز اراشاشىسى ەكەندىكتەرىنە انىق كوز جەتكىزدىم. «التىن – جەردىڭ ىرىسى, العىس – ەلدىڭ ىرىسى» دەگەندەي, ارداگەرلەر گوسپيتالىنىڭ باس دارىگەرى ديانا ورازالينا باسقاراتىن جوعارىدا اتالعان دارىگەرلەر جانە مەيىربيكەلەرمەن قاتار, ءوز ءىسىن جەتىك مەڭگەرگەن تاجىريبەلى نەۆروپاتولوگ باعدات قۇسپانوۆ پەن ۋرولوگ رۋسلان بەكەنوۆكە دە ايتار العىسىمىز شەكسىز.
گيپپوكرات انتىنا ادالدىق تانىتىپ جۇرگەن باسقا دا بىلىكتى دارىگەرلەرگە, مەيىربيكەلەرگە, اسپازدار مەن اس-سۋ تاراتۋشىلارعا, تازالىق سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە – بارىنە دە رياسىز كوڭىلمەن تولاستاماس اق جاۋىنداي العىسىمىزدى بىلدىرەمىز.
بارلىق ەم الۋشىلار اتىنان
امانگەلدى وسپانوۆ,
ءۇرجار اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
اباي وبلىسى
«دارابوز» – تالايدىڭ كوزايىمى
جان سارايىڭدى اشىپ, كوڭىلىڭنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن تانىمدىق حابارلاردى تىڭداۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. وسىندايدا وتكەن ءومىردىڭ ساۋلەلى ساتتەرى ەسىڭە ءتۇسىپ, جاقسى ادامداردىڭ عيبراتقا تولى عۇمىرى ساناڭا ىزگىلىك نۇرىن شاشادى.
تىڭدارمان رەتىندە ءار اپتانىڭ سەيسەنبىسى كۇندەرى «شالقار» راديوسىنان تالانتتى جۋرناليست جانار ورازىمبەتقىزىنىڭ «دارابوز» حابارىن اسىعا كۇتەتىن جانداردىڭ ءبىرىمىن. ۇنەمى سولاي, قاشاننان داعدىعا اينالىپ كەتكەن ادەت.
مۋزىكا سازىمەن كومكەرىلىپ, اسىقپاي, باياۋ عانا, قوڭىر دا قۇلاققا جاعىمدى ۇنمەن باستالاتىن حابار ءسىزدى بىردەن باۋراپ الىپ, اۋە تولقىنىنا ەركىڭنەن تىس «بايلاپ-ماتاپ» قويادى. جۋرناليستىك شەبەرلىك دەگەن, مىنە, وسىنداي بولسا كەرەك!
...سونداي كەزەكتى حاباردىڭ ءبىرىن تىڭداپ وتىرعانمىن. بولمەگە كىرگەن سىيلاس اعايىندى اڭعارماپپىن. ءسىرا, اسەرلى حابار جان دۇنيەمدى باۋراپ العان عوي. ەكەۋمىز دە سالەمدەسۋ ءراسىمىن عانا جاساپ, حاباردى تىڭداپ, ءۇن-ءتۇنسىز وتىرا بەرىپپىز. الدەن ۋاقىتتا حابار دا اياقتالدى. تىنىشتىقتى قوناق بۇزدى:
– نەتكەن اسەرلى حابار ەدى! جان دۇنيەمىز سەرگىپ, ءبىر جاساپ قالدىق قوي. جۇرگىزۋشى دە ءوز ءىسىنىڭ ناعىز شەبەرى ەكەن, – دەپ ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتتى...
ءيا, ايتسا ايتقانداي, جانار قىزىمىز – اۋە تولقىنىنىڭ بىلگىرى, تىڭدارماندارىنىڭ جان دۇنيەسىن تامىرشىداي تاپ باساتىن اقمىلتىق جۋرناليست. بىلۋىمىزشە, ول سوناۋ 5-سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە-اق داۋىلپاز ديكتور انۋاربەك بايجانباەۆتاي اعاسىنان باتا العان ەكەن. مىنا سايكەستىكتى قاراڭىز: جانار ورازىمبەتقىزى ايگىلى ديكتور انۋاربەك بايجانباەۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ ازىرگە جالعىز يەگەرى دە ەكەن.
جاقسى حابارلارىڭ كوپ بولا بەرسىن, جانار قىزىم!
كارىباي امزە ۇلى,
تىڭدارمان
تۇركىستان وبلىسى
