ىرگەلى ءىس-شارانى تۇڭعىش رەت وتكىزىپ وتىرعان قازاقستان 2019 جىلدان بەرى «يننوپرومنىڭ» تۇراقتى قاتىسۋشىسى بولىپ كەلەدى, بىلتىر كورمەنىڭ سەرىكتەس ەلى رەتىندە ءوز ونىمدەرىن ۇسىندى. كورمەنىڭ نەگىزگى ماقساتى – وندىرىستىك كووپەراتسيانى دامىتۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, ساۋدا ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋ جانە ءوزارا تاجىريبە الماسۋ. EXPO ورتالىعىنىڭ الاڭىندا ۇيىمداستىرىلعان كورمەگە ەاەو ەلدەرىنەن 300-دەن استام كاسىپورىن مەن كومپانيا قاتىسىپ جاتىر. كەلۋشىلەر نازارىنا مەتاللۋرگيا, ماشينا جاساۋ, حيميا جانە جەڭىل ونەركاسىپ, قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن فارماتسەۆتيكا سالالارىنداعى ونىمدەردىڭ كەڭ اسسورتيمەنتى ۇسىنىلعان. ەاەو ەلدەرىنەن بولەك, تۇركيا, يران, ازەربايجان, پاكىستان ەلدەرىنىڭ كومپانيالارى دا ءوز تەحنولوگيالارىن بىزدەگى كورمەگە الىپ كەلىپتى.
جالپى, مۇندا مەديتسينالىق يننوۆاتسيالىق قۇرىلعىلاردان باستاپ جولاۋشىلار اۆتوبۋسى مەن جۇرگىزۋشىسىز باسقارىلاتىن تراكتورلاردى دا تاماشالاۋعا بولادى. قازاقستان تاراپى كورمەدە 8 پاۆيلون ورنالاستىرعان.
كورمەگە قاتىسىپ جاتقان ءىرى وتاندىق كاسىپورىندار قاتارىندا «قازفوسفات» جشس, «ەنەردجي تاراز» جشس, «تكش قازورتالىعى» اق», «Ecosystem servis» جك, «Talas Investment Company» جشس, «زيكستو» جولاۋشىلار ۆاگونىن جاسايتىن زاۋىت, تاعى دا باسقا وتاندىق ءىرىلى-ۇساقتى ۇجىمدار بار.
«بىزدە رەلس دانەكەرلەۋشى جاڭا كاسىپورىن اشىلدى. ول ۇزىندىعى 800 مەتر بولاتىن رەلستەردى جاسايدى. جاڭاشىلدىق – دانەكەرلەۋ جىكسىز بولادى. بۇل ەلىمىزدە پويىزداردىڭ جوعارى جىلدامدىقپەن جۇرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ءدال قازىر ەلىمىزدىڭ تەرريتورياسىندا ءبىزدىڭ كاسىپورىننىڭ انالوگى جوق. سونىمەن قاتار قتج قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن مودۋلدىك قۇرىلىمدار دايىندادىق. ءموبيلدى بلوكتىق عيماراتتار تەمىرجول وتكەلدەرىندەگى كەزەكشىلىك قىزمەتى ءۇشىن ازىرلەنگەن. قازاقستاننىڭ شالعاي اۋىلدارىندا ورناتىلادى جانە وندا جۇمىسشىلاردىڭ دەمالۋىنا جاعداي جاسالعان. مۇنداي عيماراتتىڭ ەرەكشەلىگى – بىرىنشىدەن, ولار ۇزاق مەرزىمگە لايىقتالعان. ياعني 10-20 جىلدان كەيىن اۋىستىرۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق. ەكىنشىدەن, كەزەكشىلىكتە جۇمىس اتقاراتىن قىزمەتكەردىڭ قاجەتتىلىگى ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعان. ول جەردە قىزمەتكەر ەشنارسەگە مۇقتاج بولمايدى», دەيدى «ترانستەحماش» كومپانياسىنىڭ وكىلى بوتاگوز احمەتباەۆا.
ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كورمەنى وتكىزۋ ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر اراسىندا سەرىكتەستىكتى دامىتۋ تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىمەن تاۋار اينالىمى 29,4 ملرد دوللارعا, ياعني رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتىپ, ءوسىم 10,4 پايىز بولدى (2021 جىلى – 26,6 ملرد دوللار).
«بۇل يگى ءۇردىس بيىل دا جالعاسىن تابادى دەپ سەنەمىن. بيىلعى التى ايدا تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 14 ملرد دوللارعا جەتتى. سونداي-اق كەيىنگى بەس جىلدا وڭدەۋشى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 2,2 ەسە ءوستى. سالاداعى جالپى قوسىلعان قۇن كولەمى 2,3 ەسە ارتتى. ەڭبەك ونىمدىلىگى 49 مىڭ دوللارعا دەيىن كوبەيدى. بۇل ەكونوميكا بويىنشا ورتاشا كورسەتكىشتەن ەكى ەسەدەن ارتىق», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ مۇنداي سۇيكىمدى تسيفرلاردى ءىس جۇزىندە ورىندالىپ جاتقان ناقتى دەرەكتەردەن الىپ وتىرعانى بەلگىلى. وتاندىق وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ نەگىزىنە اينالىپ كەلە جاتقان تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى بىلتىر 19,3 ملرد دوللاردىڭ ءونىمىن ەكسپورتتاعان. بۇل – ەلىمىزدىڭ بارلىق ەكسپورتىنىڭ شامامەن 23 پايىزى. سونىمەن قاتار ماشينا جاساۋ سالاسىنا دا ينۆەستيتسيا تارتۋ ساتىمەن ىسكە استى. ناقتىلاعاندا, 2022 جىلى سالاعا رەكوردتىق 0,5 ملرد دوللار تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ناتيجەسىندە, وتكەن جىلى ءوندىرىس كولەمى 113 مىڭ كولىككە جەتتى. بيىل 8 ايدا 100 مىڭ كولىك جاساپ شىعارىلدى. قۇندىق ماندە بۇل 1 ترلن تەڭگەدەن اسادى.
وسى قارقىندى ورايلى جالعاستىرعىسى كەلەتىن ەل ۇكىمەتى 2030 جىلعا تامان جالپى قوسىلعان قۇننىڭ 2,8 ەسە, ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ 1,8 ەسە ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, 225 ملرد دوللارعا ءونىم ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ءاليحان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ونەركاسىپتىك سەرپىلىستىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى يننوۆاتسيالار مەن وزىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن ەنگىزۋ بولۋعا ءتيىس. UNCTAD (بۇۇ-نىڭ Cاۋدا جانە دامۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسى) مالىمدەگەندەي, 2025 جىلى الەمدىك جاڭا تەحنولوگيالار نارىعىنىڭ كولەمى 3 ترلن دوللاردان اسادى.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر بۇكىل الەمدە ينۆەستيتسياعا تالاس قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر جانە ول بايگەدەن قازاقستان دا تىسقارى قالمايدى.
«قازاقستاننىڭ ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ارتىقشىلىعى دەپ ونىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋىن ايتار ەدىك. ەۋرازيا جۇرەگىندە ورنالاسقان قازاقستان – ۇلكەن نارىقتارعا قولجەتىمدىلىك سىيلايتىن نۇكتە ىسپەتتى. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ترانسپورتتىق جوباسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز ايتارلىقتاي ۇلەسكە يە بولىپ وتىر. قازاقستاندا ءوندىرىس اشقان كاسىپورىندار 140 ميلليوندىق رەسەيلىك نارىققا, ميلليارد حالقى بار قىتايلىق نارىققا جانە ورتالىق ازيانىڭ باسقا دا نارىعىنا جول اشىپ جاتىر. ەكىنشى ارتىقشىلىعىمىز – تابيعي بايلىعىمىز. جەر قويناۋىندا قانشاما ماتەريال جاتىر جانە بىزدە ارزان جانە تۇراقتى ەنەرگياعا قولجەتىمدىلىك بار. وسى ورايدا ەڭ قۇندى يگىلىگىمىز ادام رەسۋرسى ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. حالىق تەز ءوسىپ كەلەدى جانە ساۋاتتى, ۇقىپتى جاس بۋىن قاتارى ارتىپ جاتىر. ءۇشىنشى باسىمدىق – تسيفرلاندىرۋدا. قازىر قازاقستان بۇۇ-نىڭ تسيفرلىق قىزمەت كورسەتۋ رەيتينگىندە 28-ورىندا. بۇگىن ءبىز كورمە اياسىندا تاۋ-كەن, وڭدەۋشى ونەركاسىپ سالالارىنداعى تسيفرلىق جوبالارىمىزدى تانىستىردىق», دەدى مينيستر.
كورمە اياسىندا وتكىزىلگەن «بولاشاقتىڭ ترانسپورتى: نارىق كوشباسشىلارىمەن بىرگە ترانسپورت سالاسىنداعى ترانسفورماتسيالاردى تالقىلاۋ شەشىمى مەن تاۋەكەلدەر» اتتى وتىرىس بارىسىندا كولىك سالاسىنداعى تۇيتكىلدەر ءسوز بولدى. «اتامەكەن» ۇكپ توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇرات ءامريننىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا كەپتەلىس جايى حالقى ميلليوننان اسقان بارلىق ءىرى قالاعا ءتان ءۇردىس بولىپ تۇر.
«بىزدە Bus Line» اۆتوبۋس جەلىسى جاقسى دامىپ جاتىر. قازىر قوعامدىق ترانسپورتتىڭ ءموبيلدى جانە جولاۋشىلار ءۇشىن قولايلى بولۋىنا مەيلىنشە جاعداي جاساپ جاتىرمىز. بىرقاتار اۆتواۋەسقويلار, سونىڭ ىشىندە جەكە تۇلعالار مۇنداي جاڭاشىلدىققا قارسى بولۋدا. بىراق ءبىز جالپى العاندا قالا ىشىندەگى ترانسپورت سانىن بىرتىندەپ ازايتىپ, قوعامدىق ترانسپورتتى جىلىنا شامامەن 10 پايىزعا كوبەيتۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى «اتامەكەن» وكىلى.
