فوتو: inbusiness.kz
ماقالا اۆتورى ەسكەندىر زۇلقارناي كورشى وزبەك ەلىندە دە ەرتەرەكتە اتا-انالاردىڭ اراسىندا بالاسى مەكتەپكە جالاڭ باس بارۋىنا نارازىلىق تانىتقانداردىڭ اپتىعىن باسىپ, ايىلىن تارتقىزۋ ءۇشىن وزبەك بيلىگى قىز بالالارعا اق نەمەسە اشىق ءتۇستى ورامال تاعۋىنا بولماسا ۇلتتىق ناقىشتاعى تاقيا كيۋىنە رۇقسات بەرگەنىن جازعان. قىزدارىنا ورامال تارتقىزىپ, حيدجاب كيگىزۋدى كوكسەگەندەردىڭ كوكەيىندەگىسىن ءبىلىم سالاسىنا جاۋاپتى مينيسترلىك وسىلاي اۋىزدىقتادى. ء«بىزدىڭ مىندەتىمىز – مەكتەپتە ساپالى ءبىلىم بەرۋ» دەپ شەگەلەپ ايتتى.
بۇل ماسەلە وزبەكستاندا قالاي وڭ شەشىمىن تاپقانى ماقالادا تەرەڭدەي بايىپتالعان. وزبەكستاننىڭ ءدىني باسقارماسى بۇل ماسەلەدە ناقتى بايلام ايتىپ, ماسەلەنىڭ ۇدەي تۇسۋىنە توقتام سالىپ وتىر.
وزبەكستاننىڭ باس يمامى نۇريددين حوليكنازاروۆ ءبۇي دەدى: ء«دىني كيىم كيۋ مادەنيەتىندە اسىرا سىلتەپ, شەكتەن شىعۋ بايقالادى. اسىل ءدىنىمىزدى تاياز تۇسىنەتىندەر يسلام بەلگىلى ءبىر كيىم كيۋدى, بەلگىلى ءبىر سىرتقى كەلبەتتى بىلدىرەدى دەگەن پىكىر قالىپتاستىردى قوعامدا. پايعامبارىمىزدىڭ ءمۇمىن مۇسىلماندارىنا امانات ەتكەن وزىندىك قاعيداسى بار. سوعان ساي بايىپتار بولساق, يسلامدا بەلگىلى ءبىر فورما قابىلداندى دەۋ – اداسۋشىلىق, ولاي بولۋى مۇمكىن دە ەمەس. سەبەبى يسلام ءبىر عانا ۇلتتىڭ, نە بولماسا بەلگىلى ءبىر كليماتتىڭ ءدىنى دەگەن تۇسىنىك جوق. ارابتاردىڭ ءوز كيىمى بار, تۇرىكتەردىڭ وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمى جاراسىمدى, يندونەزيا مەن مالايزياداعى مۇسىلماندار ءوز ۇلتىنىڭ كيىمىن كيەدى, وزبەكتەردىڭ دە ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمى بار, سونى دارىپتەيدى. يسلام ءدىنى كيىمگە قاتىستى دا ۇستامدىلىقتى ءارى پەندەلىككە سالىنىپ, شەكتەن شىقپاۋعا ۇندەيدى. اتا-انانى قۇرمەتتەۋ ولاردىڭ اياعىن جۋىپ, سول سۋدى ءىشۋ ەمەس. يسلام دىنىندە اتا-اناڭدى مەكككەگە اپارۋ پارىز سانالادى, بىراق سول قاسيەتتى ورىندا الەم حالقىنا جاريا جاساپ كوپتىڭ كوزىنشە اياعىن ءسۇيۋ مۇسىلماندىقتىڭ مىندەتىنە كىرمەيدى».
قازىر ورامال مەن حيدجاب ماسەلەسى بىزدە دە وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. قوعامنىڭ «قان قىسىمىن» كوتەرگەن تۇيتكىلگە مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆ, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى دا پىكىر ءبىلدىردى.
«شاريعات بويىنشا باليعات جاسىنا تولعان مۇسىلمان قىزعا ورامال تاعۋ پارىز ەكەنىن جوققا شىعارعان ەمەس. سونداي-اق ورامال تاعۋ – ۇلتتىق ءداستۇرىمىز. مۇنى مۇسىلمان قاۋىمى تەرەڭ تۇسىنۋگە ءتيىس. الايدا شاريعاتىمىز باليعات جاسىنا تولماعان قىزعا ورامال تاعۋدى مىندەتتەمەيدى. مۇنى دا مۇسىلمان جاماعاتى دۇرىس ءتۇسىنۋى كەرەك. سان عاسىردان بەرى يسلام ءدىنىن ۇستانىپ كەلە جاتقان قازاق حالقى ۇلتتىق اسپابىمىز – دومبىرا ارقىلى ءان, تەرمە-تولعاۋ شىرقاپ, تىڭداۋشىنى يماندىلىققا, ىزگىلىككە, ادامگەرشىلىككە, وتاندى قورعاۋعا, اتا-انامىزدى قادىرلەۋگە شاقىرعان. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارىن «دومبىرا شەرتۋ, بەتاشار جاساۋ, سالەم سالۋ – حارام» دەگەن ماعىنادا بىرجاقتى, نەگىزسىز پىكىر ايتىپ, حالىق اراسىندا تۇسىنبەۋشىلىك تۋدىرماۋعا ۇندەيدى. ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا قارسى كەلۋ دۇرىس ەمەس ەكەنىن مالىمدەيمىز», دەدى ءمۇفتيات.
«دومبىرا – حارام» دەگەن ءسوزدىڭ ەلگە تانىمال تۇلعانىڭ ەمەس, ەشكىمگە بەلگىسىز قاراپايىم تۇرعىننىڭ اۋزىنان شىققانىنا قاراماستان, وسىنشا قوعامدىق ءدۇمپۋ تۋعىزۋىنا TikTok سەكىلدى تارالىمى جىلدام جەلىلەردىڭ دە اسەرى بولعانى كورىنىپ تۇر. بۇل ادەيى جاسالعان ارانداتۋ ارەكەتى بولۋى دا عاجاپ ەمەس. ءدىني ساۋاتى تومەن جەلى قولدانۋشىسىنىڭ ءبىر تەرىس ءسوزى ءۇشىن بۇكىل قوعامنىڭ دۇرلىگىپ, جاپپاي شۋلاۋى قانشالىقتى ورىندى؟ مۇنى كورگەن جات اعىم وكىلدەرى مەن قوعام تىنىشتىعىن شايقالتقىسى كەلەتىن ارام پيعىلدىلار دامەلەنىپ الىپ, ەرتەڭگى كۇنى وسىنداي ارانداتۋ ماقساتىنداعى ۆيدەولار جاريالاۋدى ادەتكە اينالدىرماسىنا كىم كەپىل؟ مۇنداي كەزدە ءدىن سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان – ءدىن ىستەرى كوميتەتى مەن ءمۇفتيات تاراپىنان دەر كەزىندە پىكىر ءبىلدىرىلىپ, جەلىنى شۋلاتقان تەرىس پىكىرلەرگە ۋاقتىلى تويتارىس بەرىلۋى كەرەك. ال وزگە جۇرت ماسەلەنى سان-ساققا جۇگىرتپەي, مامانداردىڭ تۇسىنىكتەمەسىنە قۇلاق اسسا قۇبا-قۇپ. جىل باسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىمەن وتكىزگەن جيىندا: «اكىمدەرگە قۇزىرلى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ءدىن سالاسىنداعى جۇمىستى جانداندىرۋدى تاپسىرامىن», دەگەن بولاتىن. بۇل تاپسىرما قانشالىقتى تالاپقا ساي ورىندالىپ جاتقانىن ايتۋ قيىن» دەگەن ەسكەندىر زۇلقارنايدىڭ پايىمى دا ورىندى.
باستى قۇندىلىق ۇلتتىق ءداستۇرىمىز ەكەنىن ەستەن شىعارماعانىمىز دۇرىس قاشاندا.
