پىكىر • 14 قىركۇيەك, 2023

ادىلەتتى قازاقستاننىڭ دامۋ باعدارى

432 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى حالىققا جولداۋىنداعى نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – قازاقستاندا سەنىمدى يندۋستريالىق بازانى جەدەل قۇرۋعا قاجەتتىلىك. ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە يندۋستريالاندىرۋعا مۇنداي ەكپىن بەرۋ قازاقستاننىڭ ساياسي الاڭىنداعى توسىن جاڭالىق ەمەس.

ادىلەتتى قازاقستاننىڭ دامۋ باعدارى

دەگەنمەن پرەزيدەنتتىڭ اۋىر ماشينا جاساۋ, ۋران بايىتۋ جانە اۆتوكومپونەنتتەر سياقتى سەكتورلارداعى ءوسۋدى جەدەلدەتۋگە شاقىرۋى ەكونوميكانى ارتا­راپ­تاندىرۋعا تالپىنىستىڭ ارت­قانىن كورسەتەدى. ونىڭ ۇستى­نە, العاشقى ءۇش جىلدا شەتەل­دىك ينۆەستورلارعا دا, وتاندىق ينۆەس­تورلارعا دا سالىقتىق جەڭىل­دىكتەر بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس قازاق­ستاننىڭ وسى ماڭىزدى سالا­لارعا قوماقتى ينۆەستيتسيا تار­تۋعا نيەت تانىتىپ وتىر­عا­نىن ايقىن اڭعارتادى. بۇل قادام تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەس­تيتسيا­نى كوبەيتىپ, اتالعان ەلدە قىز­مەت جاساۋعا نەمەسە كاسىبىن كەڭەي­تۋگە ق ۇلىقتى بيزنەس وكىل­دەرىنە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى­لايشا, باسەكەگە قابىلەتتى ورتا قالىپتاستىرادى, جاھاندىق ۇردىسكە ساي دامۋعا جول اشادى.

مەملەكەت باسشىسى توقاەۆتىڭ سالىق-بيۋدجەت جانە اقشا-نەسيە ساياساتىن ۇيلەستىرۋگە شاقىرۋى تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزۋگە تىرىسقانىن بايقاتادى. ىشكى جالپى ءونىم كولەمىن 6-7 پايىزدىق دەڭگەيدە ءوسىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بىراق بۇل قازاقستاننىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋى ءۇشىن قاجەت. بۇعان قول جەتكىزۋ ينفلياتسيا مەن قارجىلىق تۇراقسىزدىققا قاۋىپ توندىرمەي, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن فيسكالدىق جانە مونەتارلىق قۇرالداردى ساقتىقپەن باسقارۋدى تالاپ ەتەدى.

پرەزيدەنتتىڭ باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ جانە كورپوراتيۆتىك نەسيە­لەۋدى ۇلعايتۋ ءۇشىن شەتەلدىك بانك­تەردى تارتۋعا باسا نازار اۋدارۋى بيزنەس ءۇشىن كاپيتالدىڭ قول­جە­تىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جو­لىنداعى ماڭىزدى قادام بولماق. نەسيەگە قول جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ كاسىپكەرلىك پەن بيزنەستى كەڭەيتۋدە ما­ڭىزعا يە. بۇل ءوز كەزەگىندە ەكو­نوميكالىق ءوسۋدى ىنتالاندىرادى.

شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك – كەز كەلگەن ەكونوميكانىڭ تىرەگى. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ وسى سالالاردى قولداۋ جونىندەگى ۇستا­نىمى ماقتاۋعا تۇرارلىق. اكتيۆ­تەردى باسقارۋداعى اشىق­تىقتى ارتتىرۋعا جانە شاعىن بيز­نەس­تىڭ شوعىرلانۋىن ىنتا­لان­دىرۋعا باعىتتالعان باستامالار باسەكەلەستىكتى تەڭەستىرۋگە جانە نارىقتاعى مونوپوليانى ازايتۋعا كومەكتەسەدى. تۇراقتى جانە سەر­پىندى ەكونوميكا ءۇشىن جەكە سەكتوردىڭ ءوسۋى مەن ءارتاراپ­تاندىرىلۋى وتە ماڭىزدى.

توقاەۆتىڭ تۇراقتىلىق پەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باسا نازار اۋدارۋى تازا ەنەرگيا كوزدەرى­نە جاھاندىق ۇستانىممەن ساي كە­لەدى. قازاقستاننىڭ جاڭار­تىلا­تىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ الەۋە­تىن ارتتىرۋ جانە سۋتەگى ءوندىرى­سىن دامىتۋ جوسپارى ەنەرگە­تيكالىق ساياساتتاعى تىڭ كوزقا­راستى اڭعارتادى. اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ بويىنشا جالپى­حالىق­تىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنەرگەتيكانى جاۋاپتى جانە اشىق دامىتۋعا ۇمتى­لىستىڭ ايقىن ۇلگىسى. وسى­لايشا, اەس-كە قاتىستى شەشىم قازاق­ستاندىقتاردىڭ قالاۋى مەن مۇددەلەرىنە ساي كەلمەك.

قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگياعا باعدارلانعان ەل بولۋعا ۇمتىلۋى جاھاندىق ۇردىستەرگە سايكەس. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەت پەن فينتەح تەحنولوگيالاردى دامىتۋ سالاسىن­داعى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ قاتارىندا ەكەنىن مالىمدەۋى ەلدىڭ تسيفرلى سالاداعى الەۋەتىنەن حابار بەرەدى. قازاقستان 2026 جىلعا قاراي ءىت-قىزمەتتەرىنىڭ ەكسپورتىن ءبىر ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. وسىلايشا, شەتەلدىك ءىرى IT-كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك ورناتۋ ارقىلى تەحنولوگيا سەك­تورىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن پايدالانۋعا تىرىسپاق. قازاقستان اقپاراتتىق تەحنولوگياعا باعدار­لانعان ەلگە اينالۋى كەرەك دەگەن ۇستانىم تسيفرلىق ترانسفورماتسيا داۋىرىنە سايكەس كەلەدى. ءىرى شەتەلدىك ءىت-كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك ورناتۋ ارقىلى ءىت-قىز­مەتتەرىنىڭ ەكسپورتىن ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بار.

مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ قازاقستاندى ەۋرا­زياداعى ءىرى ترانزيتتىك حابقا اينالدىرۋ جونىندەگى كوزقاراسى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى ءۇشىن وتە ماڭىزدى. قۇرعاق پورتتار مەن كونتەينەرلىك توراپتار سياق­تى كولىك ينفراقۇرىلىمىنا ينۆەس­تيتسيا سالۋ ايماقتاعى ساۋ­دا مەن بايلانىستى جەڭىلدەتۋ وزەكتى. بۇعان قوسا, كورشى ەلدەرمەن, سونىڭ ىشىندە رەسەي, قىتاي­, ورتالىق جانە وڭ­تۇستىك ازيا ەلدەرىمەن ديپلو­ماتيالىق قارىم-قاتىناس­تاردى ساقتاۋ بۇل پايىمدى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ سترا­تەگيالىق ورنالاسۋى ايماق­تاعى ساۋدا جولدارىنىڭ تىرەگى ەتەدى. وسىنداي قارىم-قاتى­ناستاردى نىعايتۋ ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەر اشۋى مۇمكىن.

وبلىستىق دەڭگەيدەگى اۋداندار مەن قالالار اكىمدەرىن سايلاۋ تۋرالى شەشىم جەرگىلىكتى باسقارۋ مەن تومەنگى دەڭگەيدە دەموكراتيانى قامتاماسىز ەتە­تىنى انىق. جەرگىلىكتى باس­شى­­لاردىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ رەسۋرستاردى تيىمدىرەك بولۋگە جانە قازاقستاننىڭ ءارتۇر­لى ايماق­تارىنىڭ ناقتى قاجەت­تىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا بەيىمدەلگەن دامۋ باستامالارىنا اكەلەدى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت توقاەۆ جولداۋىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن گازداندىرۋدان سۋ قاۋىپسىزدىگىنە دەيىنگى سالالار قامتىلدى. ۇكىمەتكە ەكونوميكالىق دامۋعا, قوعامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە, سىن-قاتەرلەرگە دەر كەزىندە جاۋاپ بەرۋگە تاپسىرما بەرىلدى.

ازاماتتاردى, اسىرەسە جاستاردى «ادال ازامات» نەمەسە سانالى ازامات قۇندىلىقتارىن بو­يىنا سىڭىرۋگە شاقىرۋ مەملەكەت قۇرۋداعى مىنەز بەن ادال­دىقتىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى. بۇل قۇن­دىلىقتار – ادىلەتتى قوعام قۇرۋدىڭ اجىراماس بولىگى. پرەزي­دەنت توقاەۆتىڭ ۇكىمەتكە بيۋرو­كراتيالىق كەدەرگىلەردى جويىپ, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋعا تاپسىرما بەرۋى باسقارۋدى جانە جاۋاپكەرشىلىكتى ءتيىمدى اتقارۋعا جول اشاتىنى انىق.

توقاەۆتىڭ حالىققا جول­داۋىندا قازاقستاننىڭ ەكونو­ميكالىق رەفورمالارىنىڭ جول كارتاسى كورسەتىلگەن. بۇل جولداۋ ازامات­تار­دىڭ ءال-اۋقاتىنا, ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا, تۇراق­تىلىققا, تەحنولوگيالىق جەتىس­تىكتەرگە جانە ءتيىمدى باسقارۋعا باسىمدىق بەرەدى. قازاقستان حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتا وتىرىپ, ءوزىن الەمدىك ارەنادا سەرپىندى ويىنشى رەتىن­دە كورسەتۋگە دايىن. بۇل رەفور­مالاردىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋى قازاقستاننىڭ گۇلدەنگەن جانە ادىلەتتى بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى.

 

مۇحاممەد اسيف نۋر,

بەيبىتشىلىك جانە ديپلوماتيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ورتالىق ازيا جانە ەۋرازيانى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42

جاڭا جوبا – قوعام تالقىسىندا

رەفورما • بۇگىن, 09:20

«ە-اوك» پلاتفورماسى ىسكە قوسىلادى

شارۋاشىلىق • بۇگىن, 08:58