«ارپاوزەن» پەتروگليفتەرى

بۇل جونىندە تۇر­كىس­­تاننىڭ باس­تى قۇندى­لىق­تارى نەگىزگە الىنىپ ازىرلەنگەن, وبلىستىڭ ما­دە­نيەت سالاسىن دامىتۋ تۇ­جىرىمداماسىندا قام­تىلعان. تۇجىرىمداما 6 با­عىت­تان تۇرادى. سونىڭ ءبىرى – ارحەولوگيا جانە مادەني مۇرالار. ءدال وسى باعىت اياسىندا پەتروگليفتەردى زەرتتەۋ كوزدەلىپ وتىر.

سوزاق اۋدانى اباي قىستاعى­نىڭ وڭتۇستىك-باتىسىندا, قاراتاۋ­دىڭ كەلىنشەكتاۋ جوتاسىندا ور­­نا­لاسقان «ارپاوزەن» تاڭبالى تاس­­تارى – قولا دا­ۋىرىنەن ساقتالعان قۇن­دى ەسكەرتكىشتەر, جار­تاسقا تاڭبالانعان سۋ­رەت­تەر. نەگىزگى سيۋ­جەت­تە­رى اڭشىلىققا, جاۋ­گەر­­شىلىك تاقىرىپقا جانە جان-جانۋارلار تىر­شى­لىگىنە ارنالعان. ما­مان­دار ساق زامانىنىڭ پە­تروگليفتەرىندە جابايى اڭداردىڭ, جانۋارلاردىڭ ءبىر-بىرىمەن ايقاسقان قي­مىلدارى ارقىلى زاماننىڭ شىم-شىتىرىق وقيعالارى زوومورفتىق ەرەكشە كودتار ارقىلى كورسەتىلگەنىن ايتادى. جارتاستاعى سۋرەتتەردە جىل مەزگىلدەرىنىڭ اۋىسۋى سياقتى تا­بيعي قۇبىلىستار ايقىن اڭعا­رىلادى.

رۋحانيات سالاسىن جان­داندىرۋ, مادەنيەت مەكە­مەلەرىنىڭ جاي-كۇيىن جاق­سارتۋ, كادر تاپشىلىعىن شەشۋ جانە شىعارماشىلىق ادامدارىنا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا دايىندالعان تۇجىرىمدامادا تاريحي كى­تاپتار, فيلمدەر شى­­عارۋ جانە وزگە دە ما­سە­­لە­لەر قام­تىلعان. ما­دە­نيەت جانە تۋريزم باس­قار­ماسى­نىڭ باسشىسى ءازىم­حان قوي­لىباەۆتىڭ اي­تۋىن­شا, وڭىردە 700-گە جۋىق تاريح جانە مادە­نيەت ەسكەرت­كىشتەرى ەنگى­زىلگەن جيناق 1994 جىلى شىعارىلعان. ال بۇگىندە 1770 تاريحي-مادەني ەسكەرت­كىش بار. انىقتالعان تا­ريحي-مادەني مۇرالار بويىنشا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەس­كەرتكىشتەر جيناعىن شى­عارۋ جوس­پارلانىپ وتىر.

وڭىردە «تۇركىستان وبلىسى اۋماعىنداعى ەجەلگى قالالار» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ, ءابۋ ناسىر ءال-ءفا­رابيدىڭ 1155 جىلدىعىنا وراي حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزۋ مەجەلەنگەن. تۇجىرىمدامانىڭ 4-با­عىتىندا قوجا احمەت ءياساۋي­­دىڭ ءومىربايانى, تاريحى, مۇرا­سى تۋرالى كينو, دەرەكتى جانە اني­ما­تسيالىق فيلم­دەرمەن قاتار قا­زاق تا­ريحىنداعى باسقا دا ەلەۋلى تۇلعالاردىڭ ءومىرى كينو­تاسپاعا ءتۇسىرىلىپ, ناسي­حات­تالادى. سونىمەن بىر­گە وڭىر­دەگى مادەني ءىس-شا­رالار رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دەڭ­گەي­گە شىعارىلماق. حا­لىقتى كىتاپ وقۋعا, تەاترعا قىزىقتىرۋ, ونەر ۇجىم­دارىنىڭ دەڭگەيىن كو­تەرۋ, مادەني ءىس-شارالار ارقىلى ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار كۇشەيتىلەدى.

تۇركىستان وبلىسى